Bé 2 tháng tuổi mắc giang mai bẩm sinh, cảnh báo nguy cơ bỏ sót bệnh từ thai kỳ

Giang mai có thể bị bỏ sót

Bệnh viện Da liễu Trung ương vừa tiếp nhận và điều trị một bé gái 2 tháng tuổi mắc giang mai bẩm sinh. Trẻ nhập viện trong tình trạng sốt cao, xuất hiện nhiều sẩn đỏ có viền vảy ở đầu, lưng, tay chân, đặc biệt tại lòng bàn tay và bàn chân. Các triệu chứng đã xuất hiện khoảng 2 tuần trước khi nhập viện.

Trước đó, trẻ được chẩn đoán viêm da cơ địa và điều trị nhưng không cải thiện. Khi khai thác kỹ tiền sử, các bác sĩ phát hiện mẹ của trẻ không được xét nghiệm sàng lọc giang mai trong thai kỳ và cũng không được điều trị.

Sau thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, trẻ được xác định mắc giang mai bẩm sinh. Xét nghiệm cho thấy chỉ số TPHA và RPR của trẻ đều ở mức cao. Người mẹ cũng được xét nghiệm và xác định mắc giang mai.

Theo bác sĩ Nguyễn Minh Hường, Phòng khám các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs), Bệnh viện Da liễu Trung ương, giang mai bẩm sinh xảy ra khi xoắn khuẩn Treponema pallidum từ người mẹ truyền sang thai nhi trong quá trình mang thai.

Sự lây truyền thường xảy ra từ khoảng tháng thứ 4-5 của thai kỳ. Khi đó, bánh rau trở nên mỏng hơn, tạo điều kiện để xoắn khuẩn từ máu mẹ đi qua rau thai và xâm nhập vào cơ thể thai nhi.

Mức độ bệnh ở trẻ phụ thuộc vào lượng xoắn khuẩn truyền từ mẹ sang con và thời điểm nhiễm bệnh. Trường hợp nặng có thể dẫn đến sảy thai, thai chết lưu, sinh non hoặc trẻ tử vong. Những trường hợp nhẹ hơn có thể không biểu hiện ngay khi sinh mà xuất hiện tổn thương sau vài ngày hoặc vài tháng.

Giang mai bẩm sinh sớm thường gây các biểu hiện ngoài da như phỏng nước hoặc bong vảy ở lòng bàn tay, bàn chân, phát ban, kèm theo sổ mũi, nghẹt mũi. Trẻ cũng có thể bị hạch, gan lách to, tổn thương xương, viêm màng não hoặc tổn thương mắt.

Nếu không được phát hiện và điều trị, bệnh có thể để lại hậu quả lâu dài. Giang mai bẩm sinh muộn, thường được phát hiện sau 2 tuổi, có thể gây tổn thương mắt, tai, xương, khớp và nhiều di chứng khác.

Phản ứng sau tiêm thuốc không phải dị ứng

Bé gái được điều trị bằng Benzyl Penicillin G với liều 150.000 đơn vị/kg/ngày, truyền tĩnh mạch trong 10 ngày. Đây là thuốc điều trị quan trọng đối với giang mai bẩm sinh.

Đáng chú ý, khoảng 2 giờ sau liều penicillin đầu tiên, trẻ sốt cao 39°C và xuất hiện ban đỏ lan rộng toàn thân. Trước tình huống này, các bác sĩ phải nhanh chóng đánh giá để phân biệt giữa dị ứng thuốc và phản ứng Jarisch–Herxheimer.

Kết quả cho thấy trẻ gặp phản ứng Jarisch–Herxheimer. Đây là phản ứng viêm cấp tính có thể xảy ra trong những giờ đầu sau khi bắt đầu điều trị giang mai, do cơ thể phản ứng với sự tiêu diệt nhanh chóng của xoắn khuẩn gây bệnh.

Theo TS.BS Trịnh Minh Trang - Phó phụ trách Phòng khám các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs), Bệnh viện Da liễu Trung ương, phản ứng này thường xuất hiện trong vòng vài giờ sau khi bắt đầu điều trị và có thể gây sốt, rét run, đau đầu, đau mỏi người hoặc khiến các tổn thương da tạm thời nặng hơn. Điều quan trọng là phản ứng Jarisch–Herxheimer không phải dị ứng với penicillin. Vì vậy, nếu nhầm lẫn phản ứng này với dị ứng thuốc và tự ý dừng điều trị, người bệnh có thể không hoàn thành liệu trình cần thiết.

Trong trường hợp của bệnh nhi, các bác sĩ điều trị hỗ trợ, hạ sốt và theo dõi sát. Sau khoảng 6 giờ, trẻ hết sốt, tình trạng ổn định và không xuất hiện thêm phản ứng bất lợi. Liệu trình penicillin được tiếp tục theo đúng phác đồ. Sau 10 ngày điều trị, các tổn thương trên da của trẻ cải thiện rõ rệt, toàn trạng ổn định và được xuất viện. Trẻ tiếp tục được hẹn tái khám để theo dõi đáp ứng điều trị bằng xét nghiệm máu.

TS.BS Trịnh Minh Trang cho biết, theo WHO, năm 2022 ước tính có khoảng 700.000 trường hợp giang mai bẩm sinh trên toàn cầu và khoảng 390.000 trường hợp có kết cục bất lợi của thai kỳ liên quan đến giang mai. Đáng lưu ý, phần lớn những trường hợp này có thể phòng tránh nếu người mẹ được xét nghiệm và điều trị sớm trong thai kỳ.

Các chuyên gia khuyến cáo phụ nữ mang thai cần xét nghiệm giang mai ngay trong lần khám thai đầu tiên, tốt nhất trong 3 tháng đầu thai kỳ. Khi phát hiện mắc bệnh, người mẹ cần được điều trị đúng phác đồ và theo dõi đầy đủ.

Việc phòng ngừa giang mai bẩm sinh không chỉ phụ thuộc vào người mẹ mà còn cần sự phối hợp giữa các chuyên khoa sản, da liễu, nhi khoa và xét nghiệm. Phát hiện sớm, điều trị đúng và quản lý thai kỳ chặt chẽ chính là những yếu tố quan trọng để ngăn chặn giang mai truyền từ mẹ sang con./.