Anh hùng Lao động Mai Kiều Liên và hành trình 50 năm cùng Vinamilk phụng sự khát vọng Việt, vì trẻ em

Trong lịch sử kinh tế Việt Nam thời kỳ đổi mới, nhiều nhà quản trị được nhớ đến qua một sản phẩm, một dự án hay một giai đoạn phát triển nhất định. Với Anh hùng Lao động Mai Kiều Liên - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Giám đốc Vinamilk - dấu ấn của bà gắn với nửa thế kỷ phát triển của doanh nghiệp và những chuyển động lớn của nền kinh tế đất nước.

Bà từng được nhắc đến với nhiều tên gọi như “Người đàn bà thép”, “Thuyền trưởng vươn ra biển lớn” hay được Forbes châu Á vinh danh trong nhóm những nữ doanh nhân quyền lực nhất châu Á. Nhưng phía sau những danh hiệu ấy, điều dễ nhận thấy ở Mai Kiều Liên lại là sự giản dị và điềm đạm của một người xuất thân từ nghề kỹ thuật, luôn coi công việc, chất lượng sản phẩm và giá trị mang lại cho cộng đồng là những điều cần được đặt lên trước.

Sinh năm 1953 tại Paris trong một gia đình trí thức yêu nước, có cha mẹ đều là bác sĩ, bà Mai Kiều Liên sớm được nuôi dưỡng trong tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Sau một thời gian sinh sống và làm việc tại Pháp, cha mẹ bà lựa chọn trở về Việt Nam, gắn bó với đất nước trong những năm tháng chiến tranh. Môi trường gia đình cùng những trải nghiệm của tuổi thơ giữa miền Bắc còn nhiều khó khăn đã góp phần hình thành ở bà sự quan tâm đến những vấn đề thiết thực của đời sống, trong đó có câu chuyện dinh dưỡng cho trẻ em khi sữa vẫn còn là sản phẩm rất khó tiếp cận với nhiều gia đình.

Năm 1970, bà nhận học bổng của Nhà nước sang Liên Xô học tại Đại học Công nghệ Thực phẩm Moscow. Năm 1976, sau khi tốt nghiệp chuyên ngành chế biến thịt và sữa, bà trở về Việt Nam khi mới 23 tuổi. Những kiến thức được đào tạo bài bản ở nước ngoài trở thành nền tảng để bà bắt đầu con đường nghề nghiệp trong ngành sữa, với mong muốn từng bước góp phần sản xuất các sản phẩm dinh dưỡng ngay trong nước, phục vụ người tiêu dùng Việt Nam, đặc biệt là trẻ em.

Bắt đầu sự nghiệp với vai trò kỹ sư công nghệ tại Công ty Sữa - Cà phê Miền Nam, tiền thân của Vinamilk ngày nay, doanh nhân Mai Kiều Liên đã trải qua nhiều vị trí gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất. Bà từng đứng ca, kiểm tra bồn khuấy, hệ thống đường ống và các công đoạn kỹ thuật tại những nhà máy được tiếp quản sau chiến tranh, trong điều kiện cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế.

Từ một kỹ sư ca, bà lần lượt đảm nhiệm các vị trí Trưởng ca, Phó Giám đốc kỹ thuật, Phó Tổng Giám đốc và trở thành Tổng Giám đốc Vinamilk từ năm 1992. Hơn ba thập kỷ ở vị trí điều hành, bà cùng tập thể Vinamilk đi qua nhiều giai đoạn chuyển đổi của nền kinh tế: từ thời kỳ bao cấp, quá trình đổi mới cơ chế quản lý, mở cửa thu hút đầu tư nước ngoài đến giai đoạn cạnh tranh ngày càng trực tiếp với các doanh nghiệp và tập đoàn đa quốc gia.

Những đóng góp đặc biệt xuất sắc của bà cho sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội và công cuộc nâng cao thể trạng dân tộc đã được Đảng, Nhà nước cùng các tổ chức uy tín trên thế giới ghi nhận bằng nhiều danh hiệu cao quý. Bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới vào năm 2005.

Đến giữa năm 2026, đúng dịp Vinamilk kỷ niệm 50 năm thành lập, bà Mai Kiều Liên được trao Huân chương Độc lập hạng Ba; đồng thời, tập thể Vinamilk dưới sự điều hành của bà đón nhận danh hiệu Anh hùng Lao động lần thứ hai.

Tại lễ kỷ niệm, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước trao tặng các phần thưởng cao quý, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân đã ghi nhận chặng đường phát triển của Vinamilk, đồng thời nhấn mạnh những giá trị tạo nên nền tảng phát triển bền vững của doanh nghiệp: “Thành công của Vinamilk khẳng định một bài học có ý nghĩa sâu sắc. Đó là doanh nghiệp muốn phát triển bền vững phải có khát vọng lớn, tầm nhìn chiến lược, quản trị tiên tiến, không ngừng đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ và gắn liền sự phát triển của mình với sự phát triển của đất nước, của cộng đồng. Chính sự kết hợp hài hòa giữa khát vọng, trí tuệ, bản lĩnh, trách nhiệm xã hội và tầm nhìn dài hạn đã tạo nên sức sống và vị thế của Vinamilk hôm nay. Đây cũng là con đường để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu mạnh và vươn lên khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế”.

Những ghi nhận ấy cũng cho thấy hành trình của Vinamilk không chỉ được nhìn nhận qua quy mô doanh nghiệp hay kết quả kinh doanh, mà còn ở cách doanh nghiệp gắn sự phát triển của mình với trách nhiệm xã hội và những mục tiêu dài hạn. Trên trường quốc tế, bà Mai Kiều Liên là doanh nhân Việt Nam đầu tiên nhận Giải thưởng Nikkei Asia của Nhật Bản năm 2012 trong lĩnh vực Kinh tế và Phát triển doanh nghiệp. Bà cũng nhiều năm liên tiếp được Forbes châu Á vinh danh trong danh sách 50 nữ doanh nhân quyền lực nhất châu Á và được trao danh hiệu Thành tựu trọn đời.

Điều làm nên dấu ấn của doanh nhân Mai Kiều Liên không chỉ nằm ở những giải thưởng hay danh hiệu bà được trao trong suốt nhiều năm, mà còn ở những giá trị bà cùng các cộng sự đã gây dựng cho Vinamilk và ngành sữa Việt Nam sau nửa thế kỷ. Từ một doanh nghiệp ra đời năm 1976 trong điều kiện sản xuất còn nhiều khó khăn, máy móc thiếu thốn và nguồn nguyên liệu phụ thuộc lớn vào bên ngoài, Vinamilk từng bước phát triển thành doanh nghiệp sữa có quy mô lớn và hiện diện trên thị trường quốc tế.

Đến năm 2026, Vinamilk đứng thứ 36 trong Top các công ty sữa lớn nhất thế giới về doanh thu, giữ vị trí Top 2 thương hiệu giá trị nhất Việt Nam trong 4 năm liên tiếp. Brand Finance xếp hạng sức mạnh thương hiệu Vinamilk ở mức AAA+ và đánh giá đây là Top 1 thương hiệu sữa tiềm năng nhất toàn cầu. Sản phẩm của Vinamilk hiện đã có mặt tại 65 quốc gia và vùng lãnh thổ, cho thấy sự chuyển đổi rõ nét từ một doanh nghiệp từng phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu và sản phẩm nhập khẩu sang một thương hiệu có năng lực xuất khẩu và cạnh tranh quốc tế.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn Vinamilk qua doanh thu, quy mô nhà máy hay các bảng xếp hạng thương hiệu thì vẫn chưa thể thấy đầy đủ dấu ấn của nữ thuyền trưởng Vinamilk. Trong suốt quá trình điều hành, bà Mai Kiều Liên luôn dành sự quan tâm đáng kể cho các sản phẩm dinh dưỡng và chương trình hướng tới trẻ em, với mục tiêu góp phần cải thiện thể chất, tầm vóc và điều kiện dinh dưỡng cho thế hệ tương lai.

Để hiểu rõ hơn những lựa chọn của Anh hùng lao động Mai Kiều Liên trong suốt quá trình gắn bó với Vinamilk, có thể trở lại những năm 1970, khi bà còn là sinh viên tại Moscow.

Thời điểm đó, trước lựa chọn tiếp tục theo học ngành sữa hay chuyển sang một số ngành kỹ thuật, kinh tế đang được quan tâm, bà đã xin ý kiến cha mình. Người cha, vốn là một bác sĩ từng nhiều năm làm việc trong điều kiện chiến tranh, đã nói với con gái: “Con nên đi học ngành sữa, vì sau chiến tranh, một trong những vấn đề lớn nhất là tình trạng suy dinh dưỡng của trẻ em. Chỉ có sữa mới giải quyết được vấn đề này".

Lời khuyên ấy giúp bà thêm quyết tâm theo đuổi ngành sữa và cũng ảnh hưởng đến cách bà nhìn nhận công việc trong nhiều năm sau đó. Với doanh nhân Mai Kiều Liên, lựa chọn ngành sữa không chỉ là một hướng đi nghề nghiệp, mà còn gắn với mong muốn góp phần cải thiện dinh dưỡng và sức khỏe cho trẻ em Việt Nam trong giai đoạn đất nước còn nhiều khó khăn.

Năm 1976, khi bà trở về nước, ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam vẫn ở giai đoạn rất sơ khai. Các nhà máy được tiếp quản ở miền Nam như Thống Nhất, Trường Thọ, Dielac đều gặp nhiều khó khăn do máy móc cũ, thiếu linh kiện thay thế và nguồn nguyên liệu hạn chế. Thói quen sử dụng sữa của người dân khi đó cũng chưa phổ biến, còn sữa tươi vẫn là sản phẩm khó tiếp cận với phần đông gia đình. Trong hoàn cảnh ấy, bên cạnh bài toán sản xuất, một vấn đề lớn được đặt ra là làm thế nào để từng bước cải thiện dinh dưỡng cho trẻ em Việt Nam trong những năm đất nước còn nhiều thiếu thốn.

Bước sang đầu thập niên 1980, nền kinh tế vẫn vận hành trong cơ chế bao cấp. Việc triển khai các cơ chế Kế hoạch A, B, C bắt đầu tạo thêm khoảng chủ động cho doanh nghiệp. Khi đó, công suất thiết kế của các nhà máy Vinamilk cao hơn đáng kể so với lượng nguyên liệu được phân bổ. Máy móc chưa được khai thác hết công suất, công nhân thiếu việc làm và phải tìm thêm nhiều công việc khác để duy trì đội ngũ kỹ thuật. Khi quyền tự chủ dần được mở rộng, vấn đề đặt ra với Vinamilk là sử dụng nguồn lực như thế nào cho hiệu quả và tránh đầu tư dàn trải.

Nhìn lại giai đoạn này, bà Mai Kiều Liên từng kể về quyết định mà bà cùng Ban lãnh đạo khi đó lựa chọn: thay vì tách các nhà máy thành những đơn vị độc lập, hạch toán riêng như một xu hướng thời bấy giờ, Vinamilk tiếp tục giữ mô hình tập trung nguồn lực. Bà từng ví nguồn vốn của doanh nghiệp khi ấy như một cốc nước. Nếu chia nhỏ nguồn nước cho quá nhiều nơi, mỗi nơi chỉ nhận được một phần rất ít và khó tạo ra hiệu quả rõ rệt. Ngược lại, nếu tập trung nguồn lực cho một điểm cần thiết, tạo ra lợi nhuận rồi tiếp tục dùng phần tích lũy đó để đầu tư cho nhà máy thứ hai, thứ ba, doanh nghiệp sẽ có điều kiện phát triển nhanh và chắc chắn hơn.

Chính nhờ tư duy tích tụ nguồn lực kiên định đó, Vinamilk đã dồn toàn bộ tâm huyết và vốn liếng để thực hiện một sứ mệnh lịch sử, đó là khôi phục và hoàn thiện Nhà máy Sữa bột Dielac. Năm 1989, sau nhiều năm nghiên cứu, khôi phục dây chuyền và thử nghiệm công nghệ, Vinamilk đã chính thức cho ra đời sản phẩm sữa bột trẻ em Dielac đầu tiên được sản xuất hoàn toàn tại Việt Nam. Đó là một bước tiến lịch sử của năng lực sản xuất quốc gia, mở ra cơ hội tiếp cận dinh dưỡng chuẩn mực cho hàng triệu trẻ em Việt Nam với giá thành hợp lý hơn rất nhiều so với sữa nhập khẩu.

Bước sang đầu thập niên 1990, khi Việt Nam mở cửa và thu hút mạnh dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, nhiều tập đoàn sữa quốc tế bắt đầu quan tâm đến thị trường trong nước. Với tiềm lực tài chính, công nghệ và mạng lưới kinh doanh toàn cầu, một số đối tác đã đề nghị hợp tác liên doanh với Vinamilk. Những đề xuất này đi kèm nhiều lợi thế về vốn, công nghệ và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu đối tác nước ngoài nắm tỷ lệ cổ phần chi phối từ 51% trở lên.

Trước lựa chọn đó, bà Mai Kiều Liên cùng Ban lãnh đạo Vinamilk quyết định không tham gia mô hình liên doanh nếu doanh nghiệp không giữ được quyền chủ động. Đây là quyết định không dễ dàng trong bối cảnh khi ấy, bởi Vinamilk sẽ phải tự tìm nguồn vốn, tiếp cận công nghệ, xây dựng hệ thống phân phối và tự chịu trách nhiệm với những rủi ro trong quá trình phát triển.

Khi lý giải về lựa chọn này, bà Mai Kiều Liên cho rằng điều cần giữ không chỉ là tỷ lệ sở hữu hay tên gọi Vinamilk, mà quan trọng hơn là khả năng chủ động trong định hướng phát triển doanh nghiệp. Với một ngành gắn trực tiếp với dinh dưỡng và sức khỏe, đặc biệt là trẻ em, quyền quyết định về sản phẩm, chất lượng, giá thành và thị trường có ý nghĩa lâu dài. Vì vậy, Vinamilk lựa chọn từng bước tự xây dựng năng lực từ sản xuất, quản trị, nghiên cứu sản phẩm đến hệ thống phân phối, thay vì phụ thuộc vào một đối tác nắm quyền chi phối.

Quyết định ấy về sau trở thành một dấu mốc đáng chú ý trong quá trình phát triển của Vinamilk. Doanh nghiệp giữ được thương hiệu, từng bước làm chủ công nghệ, mở rộng thị trường và duy trì quyền chủ động đối với những lựa chọn phát triển của mình. Với bà Mai Kiều Liên, đó trước hết là cách để Vinamilk có thể theo đuổi lâu dài mục tiêu cung cấp những sản phẩm dinh dưỡng phù hợp với nhu cầu và khả năng tiếp cận của người tiêu dùng Việt Nam.

“Bà Mai Kiều Liên có trình bày với lãnh đạo Bộ Công Thương là chấp nhận cạnh tranh, không đề nghị Nhà nước có một cái ưu tiên gì. Cạnh tranh về mọi phương diện, về chất lượng, giá cả, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng ở tất cả các tầng lớp dân cư”, ông Lê Huy Côn, Thứ trưởng thường trực Bộ Công nghiệp (nhiệm kỳ 1992 – 2001) nói về quyết định từ chối liên doanh của Vinamilk.

Những thành quả kinh tế mà Vinamilk đạt được có thể dễ dàng đong đếm, nhưng có một thành tựu lớn hơn mà nhiều người có thể chưa biết tới, đó là Vinamilk với cuộc “cách mạng trắng”, giúp rất nhiều các thế hệ trẻ em Việt Nam được uống sữa nhiều hơn, đầy đủ hơn, nâng cao sức khỏe, thể trạng của người Việt.

Làm chủ nhà máy và dây chuyền chế biến mới chỉ là một phần trong quá trình xây dựng năng lực tự chủ của ngành sữa. Khi nguồn nguyên liệu, từ sữa bột đến sữa tươi, vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu, doanh nghiệp khó tránh khỏi tác động từ biến động giá cả và nguồn cung trên thị trường thế giới. Điều đó không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn đặt ra yêu cầu phải từng bước xây dựng nguồn nguyên liệu ổn định ngay trong nước, nhất là đối với những sản phẩm dinh dưỡng phục vụ trẻ em.

Từ nhận thức đó, vào đầu những năm 1990, bà Mai Kiều Liên cùng Vinamilk bắt đầu thúc đẩy chương trình phát triển đàn bò sữa và vùng nguyên liệu trong nước, thường được nhắc đến với tên gọi “Cách mạng trắng”. Đây là một trong những bước đi đáng chú ý trong quá trình hình thành và phát triển ngành chăn nuôi bò sữa Việt Nam, hướng tới việc gia tăng tỷ lệ sữa tươi nguyên liệu được sản xuất trong nước và giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Nhìn lại lựa chọn gắn bó với ngành sữa và hành trình xây dựng nền tảng sản xuất trong nước, bà Mai Kiều Liên từng chia sẻ: “Có thể nói, đó là một bước ngoặt của cuộc đời. Giờ nhìn lại, tôi thấy rằng, quyết định theo học ngành sữa là đúng đắn, vì đã góp phần xây dựng nên ngành sữa Việt, do người Việt Nam tự chủ và được thế giới biết tới”.

Những bước đi ban đầu chưa bắt đầu từ các trang trại quy mô lớn như sau này, mà từ việc Vinamilk trực tiếp làm việc với các hộ chăn nuôi tại Củ Chi, Hóc Môn thuộc TP.HCM và một số địa phương lân cận. Doanh nghiệp từng bước xây dựng mô hình liên kết với người nông dân thông qua việc cung cấp con giống, hỗ trợ kỹ thuật chăn nuôi và thú y, tạo điều kiện tiếp cận vốn, đồng thời ký hợp đồng thu mua sữa tươi nguyên liệu nhằm tạo đầu ra tương đối ổn định cho các hộ chăn nuôi.

Từ những liên kết ban đầu ấy, mối quan hệ giữa doanh nghiệp và người nông dân dần trở thành một phần quan trọng trong quá trình xây dựng vùng nguyên liệu của Vinamilk. Với bà Mai Kiều Liên, sự phát triển của doanh nghiệp luôn gắn với những người trực tiếp tạo ra nguồn nguyên liệu và đóng góp vào chuỗi sản xuất. Như bà từng khẳng định: “Từ thời điểm bắt đầu, hành trình bền vững của Vinamilk đã hướng đến cộng đồng, được những người nông dân truyền động lực để phát triển”.

Doanh nhân Mai Kiều Liên phân tích rằng muốn phát triển một ngành chăn nuôi mới mẻ và rủi ro như nuôi bò sữa, người nông dân không thể chỉ dựa vào nhiệt huyết. Họ phải nhìn thấy được đầu ra an toàn và sinh kế bền vững. Khi giọt sữa làm ra được Vinamilk thu mua 100%, người chăn nuôi mới yên tâm đầu tư mở rộng đàn bò, nâng cao chất lượng chuồng trại và gắn bó lâu dài với nghề. Từ những hộ nông dân chỉ nuôi lẻ tẻ vài ba con bò thời kỳ đầu, một chuỗi liên kết kinh tế bền chặt giữa công nghiệp chế biến và nông nghiệp nông thôn đã dần dần hình thành trên khắp cả nước.

Nhưng bà Mai Kiều Liên không dừng lại ở mô hình liên kết hộ nông dân. Để đáp ứng nhu cầu phát triển bứt phá của đất nước và nâng chuẩn chất lượng sữa lên tầm thế giới, bà đã tiếp tục đưa Vinamilk tiến một bước dài mang tính chiến lược, đó là tự mình đầu tư xây dựng hệ thống trang trại bò sữa quy mô công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao.

Nhìn lại kết quả của “Cách mạng trắng”, Vinamilk đã xây dựng được hệ thống 13 trang trại bò sữa trong nước, trong đó có các trang trại sinh thái Green Farm đáp ứng nhiều tiêu chuẩn quốc tế. Tổng đàn bò do Vinamilk quản lý tại các trang trại và liên kết với nông dân đạt hơn 40.000 con, cung cấp khoảng 1,1 triệu lít sữa tươi nguyên liệu mỗi ngày. Từ một lĩnh vực từng còn khá mới mẻ tại Việt Nam và gặp không ít hạn chế do điều kiện khí hậu nhiệt đới, chăn nuôi bò sữa đã từng bước hình thành được quy mô sản xuất ngày càng bài bản. Trong quá trình đó, vai trò điều hành của bà Mai Kiều Liên cũng được truyền thông quốc tế chú ý; CNBC và Forbes Asia từng gọi bà là “Nữ hoàng ngành sữa” (Milk Queen), đồng thời có những so sánh về phong cách quản trị quyết đoán của bà.

“Cách mạng trắng” vì thế không chỉ là câu chuyện phát triển đàn bò hay mở rộng sản lượng sữa. Đó còn là quá trình xây dựng chuỗi nguyên liệu trong nước, từ chăn nuôi, thu mua đến chế biến, qua đó giúp Vinamilk chủ động hơn về nguồn cung, tạo thêm sinh kế cho các hộ nông dân tham gia liên kết và cung cấp nguồn sữa tươi phục vụ thị trường trong nước, trong đó có các sản phẩm dành cho trẻ em.

Trong suốt nửa thế kỷ gắn bó với Vinamilk, doanh nhân Mai Kiều Liên đã kiến tạo nên một văn hóa doanh nghiệp rất riêng, nơi mà các tiêu chuẩn kỹ thuật khô khan được thổi vào một linh hồn nhân văn sâu sắc. Trong các cuộc họp điều hành hay những buổi nói chuyện với đội ngũ kỹ sư trẻ, câu nói quen thuộc của bà luôn được nhắc lại như một kim chỉ nam cho mọi hành động: “Thực phẩm đi vào cơ thể người là không có cơ hội sửa sai”.

Là người có nền tảng về công nghệ chế biến sữa, bà Mai Kiều Liên hiểu rõ rằng, với thực phẩm, chất lượng là yếu tố sống còn. Chia sẻ về nguyên tắc chất lượng cốt lõi của tập đoàn trên VietSuccess, bà nhấn mạnh: “Một chiếc tivi có thể sửa chữa nếu bị lỗi, nhưng thực phẩm khi đã tiêu thụ vào cơ thể thì phải đảm bảo chất lượng tuyệt đối”. Với doanh nghiệp thực phẩm, chất lượng không đơn thuần là một tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe, mà đó là đạo đức nghề nghiệp, là sự sống còn và là lương tâm của người làm nghề.

Trong kinh doanh, bài toán cân đối giữa chi phí, lợi nhuận và chất lượng sản phẩm luôn đặt ra nhiều áp lực, nhất là trong những giai đoạn thị trường biến động. Với bà Mai Kiều Liên, chất lượng là nguyên tắc không thể xem nhẹ, đặc biệt đối với những sản phẩm liên quan trực tiếp đến dinh dưỡng của trẻ em. Bà từng nhấn mạnh: “Không gì có thể thỏa hiệp với chất lượng”. Từ quan điểm đó, một nguyên tắc được bà duy trì trong quá trình điều hành là sản phẩm đưa ra thị trường trước hết phải là sản phẩm mà chính mình có thể yên tâm sử dụng và lựa chọn cho những người thân trong gia đình.

Triết lý ấy cũng được thể hiện trong cách Vinamilk cân bằng giữa chất lượng và giá thành sản phẩm. Thị trường Việt Nam có sự khác biệt đáng kể về mức sống và khả năng chi trả giữa các khu vực, từ đô thị đến nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Vì vậy, một sản phẩm dinh dưỡng dù có chất lượng tốt nhưng giá quá cao cũng khó tiếp cận được số đông gia đình. Ngược lại, việc giảm giá thành không thể đồng nghĩa với việc hạ thấp các tiêu chuẩn về dinh dưỡng và an toàn. Bài toán đặt ra với Vinamilk là vừa duy trì chất lượng sản phẩm, vừa xây dựng mức giá phù hợp để nhiều nhóm người tiêu dùng có thể tiếp cận hơn.

Để cân bằng giữa chất lượng sản phẩm và khả năng tiếp cận của người tiêu dùng, bà Mai Kiều Liên cùng ban lãnh đạo Vinamilk chú trọng kiểm soát chi phí trong quá trình sản xuất, vận hành và phân phối, hạn chế những khoản chi chưa cần thiết để tập trung nguồn lực cho chất lượng sản phẩm. Vinamilk đồng thời phát triển nhiều dòng sản phẩm ở các phân khúc giá khác nhau, phù hợp với nhu cầu và điều kiện của từng nhóm khách hàng, trong khi vẫn duy trì các yêu cầu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm. Trong những giai đoạn giá nguyên liệu thế giới biến động, bài toán điều chỉnh giá bán luôn được doanh nghiệp cân nhắc trên cơ sở hài hòa giữa chi phí sản xuất, hoạt động kinh doanh và khả năng chi trả của người tiêu dùng.

Quan điểm đặt chất lượng làm nền tảng còn được Vinamilk thể hiện trong hoạt động nghiên cứu và phát triển sản phẩm. Thay vì phụ thuộc vào các công thức có sẵn từ nước ngoài, doanh nghiệp từng bước xây dựng những sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu dinh dưỡng và thể trạng của trẻ em Việt Nam. Với bà Mai Kiều Liên, một sản phẩm muốn được thị trường chấp nhận lâu dài trước hết phải đáp ứng đúng nhu cầu thực tế của người sử dụng.

Trong quá trình này, Vinamilk đã hợp tác với Viện Dinh dưỡng Quốc gia cùng một số tổ chức, doanh nghiệp quốc tế trong lĩnh vực dinh dưỡng và nguyên liệu như Chr. Hansen, DSM, Fonterra để nghiên cứu và hoàn thiện các sản phẩm dành cho trẻ em Việt Nam. Trên cơ sở những nghiên cứu về nhu cầu dinh dưỡng, các công thức sản phẩm được bổ sung những vi chất cần thiết như sắt, kẽm, vitamin A, vitamin D3, canxi, DHA và choline, hướng tới hỗ trợ sự phát triển thể chất, trí não và sức khỏe của trẻ.

Qua nhiều năm, trong bối cảnh thị trường ngày càng có thêm nhiều thương hiệu trong và ngoài nước, Vinamilk vẫn duy trì được một vị trí đáng kể trong lựa chọn của người tiêu dùng Việt Nam. Khi trao giải thưởng "Thành tựu trọn đời" cho doanh nhân Mai Kiều Liên, Forbes Việt Nam cũng ghi nhận quá trình bà gắn bó với Vinamilk và cách doanh nghiệp kiên trì xây dựng chất lượng sản phẩm trong nhiều thập niên.

Có lẽ điều đáng chú ý trong cách điều hành của bà không nằm ở những tuyên bố lớn, mà ở sự nhất quán với những nguyên tắc khá giản dị: sản phẩm phải bảo đảm chất lượng, phù hợp với nhu cầu thực tế và có mức giá để nhiều người tiêu dùng có thể tiếp cận. Chính cách làm bền bỉ ấy đã góp phần tạo dựng niềm tin dành cho Vinamilk qua nhiều thế hệ người tiêu dùng Việt Nam.

Nếu những con số về doanh thu, hệ thống nhà máy hiện đại hay vị trí của Vinamilk trong ngành sữa cho thấy quy mô và năng lực phát triển của doanh nghiệp, thì các chương trình xã hội dành cho trẻ em lại phản ánh một khía cạnh khác trong cách bà Mai Kiều Liên nhìn về trách nhiệm của doanh nghiệp đối với cộng đồng.

Quan điểm ấy cũng được bà thể hiện khá rõ trong cách nhìn về phát triển bền vững: “Kinh doanh sẽ có lúc này, lúc khác, còn phát triển bền vững là trách nhiệm với cộng đồng. Cái gì là cần thiết, phục vụ được cho xã hội, con người thì Vinamilk sẽ làm”.

Khởi nguồn từ năm 2008 (tiền thân là "Quỹ 1 triệu ly sữa") phối hợp cùng Quỹ Bảo trợ Trẻ em Việt Nam (Bộ LĐ-TB&XH), chương trình ra đời từ niềm trăn trở của nữ thuyền trưởng Vinamilk trước thực trạng tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi ở vùng sâu, vùng xa vẫn ở mức báo động.

Đằng sau cột mốc hơn 43 triệu sản phẩm dinh dưỡng (trị giá gần 210 tỷ đồng) gửi trọn tới hơn 550.000 trẻ em nghèo trên khắp 63 tỉnh, thành phố là hàng nghìn câu chuyện về "logistics của lòng kiên trì". Các nhân sự của Vinamilk đã trèo đèo cõng từng thùng sữa qua đoạn đường sạt lở ở Mèo Vạc (Hà Giang), Mường Nhé (Điện Biên), chèo thuyền qua vùng lũ miền Tây, hay rẽ sóng vượt hàng trăm hải lý ra huyện đảo Trường Sa và Lý Sơn để mang "ly sữa đầu đời" đến với những số phận như cậu bé Mùa A Lỷ (xã Nậm Vì, Điện Biên).

Dấu ấn của Quỹ sữa không chỉ nằm ở những con số tài chính, mà hiện hữu sinh động qua từng nụ cười của con trẻ trong các sự kiện thực tế như Ngày hội Vươn cao Việt Nam tại Lâm Đồng – nơi hơn 500 học sinh vùng cao được giao lưu, khám phá kiến thức sức khỏe và đón nhận những hộp sữa tươi lành. Đại diện Vinamilk, ông Nguyễn Hạnh Phúc - Chủ tịch Hội đồng quản trị Vinamilk - cho biết, cơ hội được lớn lên khỏe mạnh hơn, tự tin hơn và có thêm niềm tin vào tương lai cũng là điều mà doanh nghiệp muốn trao cho các em trong hành trình gần hai thập kỷ triển khai Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam.

"Song song với việc trao đi nguồn dinh dưỡng chất lượng, chúng tôi mong muốn cùng cộng đồng tạo thêm nhiều cơ hội để trẻ em được chăm sóc tốt hơn, phát triển toàn diện hơn và tự tin hơn trên hành trình trưởng thành. Khi một đứa trẻ có nền tảng tốt về dinh dưỡng, được học tập trong điều kiện thuận lợi hơn và được khuyến khích theo đuổi những ước mơ của mình, các em sẽ có thêm cơ hội để vươn xa trong tương lai”, ông Phúc bày tỏ.

Sức bền phi thường của dự án không chỉ được vinh danh tại giải thưởng Human Act Prize 2023 ở hạng mục Dự án Bền bỉ, mà còn tiếp tục tạo nên những dấu ấn nhân văn mới. Tại chương trình kỷ niệm 50 năm thành lập Vinamilk (tháng 07/2026), Vinamilk tiếp tục trao tặng 500.000 hộp sữa (trị giá khoảng 3,5 tỷ đồng) cho 11.000 trẻ em yếu thế thông qua Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam, đồng thời trao 100.000 sản phẩm dinh dưỡng (trị giá 1 tỷ đồng) cho Hội Bảo vệ Quyền Trẻ em Việt Nam.

Ghi nhận những đóng góp bền bỉ ấy trong hành trình chăm sóc sự phát triển toàn diện của trẻ em Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã thay mặt Bộ Y tế trao tặng Bằng khen cho Vinamilk. 

Ngày 23/07/2026, tại Hà Nội, Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức chương trình nghệ thuật “50 năm – Phụng sự khát vọng Việt”, đánh dấu cột mốc vàng 50 năm hình thành và phát triển (1976 – 2026) của doanh nghiệp và ngành sữa Việt Nam.

Nhằm biểu dương những thành tích đặc biệt xuất sắc trong lao động sáng tạo, ngày 20/07/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký Quyết định số 1168/QĐ-CTN phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động lần thứ hai cho tập thể Vinamilk. Đồng thời, cá nhân bà Mai Kiều Liên – nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Anh hùng Lao động, Tổng giám đốc Vinamilk vinh dự đón nhận Huân chương Độc lập hạng Ba.

Thay mặt Hội đồng quản trị, Ban điều hành và tập thể gần 10.000 cán bộ - công nhân viên Vinamilk, Tổng giám đốc Mai Kiều Liên bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với sự quan tâm, tạo điều kiện phát triển và sự ghi nhận lớn lao mà Đảng và Nhà nước dành cho Vinamilk.

“Trong hành trình 50 năm, không có sự ghi nhận nào lớn hơn niềm tin được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, khi có hàng trăm triệu trẻ em Việt Nam và thế giới sử dụng sản phẩm Vinamilk từ khi nằm trong bụng mẹ, lớn lên, trở thành những bậc cha mẹ và các thế hệ tiếp nối tiếp tục lựa chọn Vinamilk cho con mình. Và như vậy, cách chúng tôi vận hành trong suốt nửa thế kỷ qua đó là để tâm phụng sự. Đó cũng là cách đáp lại sự quan tâm và những kỳ vọng mà người Việt Nam đã dành cho Vinamilk. Với Vinamilk, dinh dưỡng của người Việt Nam phải do chính người Việt Nam làm chủ”, nữ thuyền trưởng Vinamilk nhấn mạnh.

Hướng tới tương lai, CEO Mai Kiều Liên khẳng định tập thể Vinamilk sẽ không ngừng đổi mới, không ngừng sáng tạo, để mỗi thế hệ trẻ em Việt Nam được thụ hưởng nền dinh dưỡng tốt hơn thế hệ trước; và để một thương hiệu dinh dưỡng Việt Nam có thể bước ra thế giới bằng chính chất lượng toàn cầu của mình. 50 năm tiếp theo của Vinamilk sẽ là hành trình kiến tạo những giá trị bền vững cho sức khỏe cộng đồng, cho môi trường và cho vị thế của thương hiệu Việt Nam trên trường quốc tế.

“Sữa luôn là nguồn dinh dưỡng thiết yếu và Vinamilk sẽ tiếp tục sứ mệnh phụng sự để giúp người Việt Nam khỏe mạnh hơn và hạnh phúc hơn. Vinamilk được sinh ra bởi đất nước Việt Nam, được nuôi dưỡng bởi con người Việt Nam và là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam. Chúng tôi rất biết ơn và sẽ luôn cố gắng xứng đáng với điều này”, nữ lãnh đạo khẳng định.

Nửa thế kỷ đi qua, dấu ấn của Vinamilk dưới sự dẫn dắt của Anh hùng Lao động Mai Kiều Liên không chỉ được thể hiện qua những con số tăng trưởng hay quy mô của doanh nghiệp, mà còn nằm ở sự đồng hành bền bỉ với nhiều thế hệ gia đình Việt. Bước sang chặng đường 50 năm tiếp theo, tinh thần “để tâm phụng sự” tiếp tục là kim chỉ nam để Vinamilk theo đuổi những giá trị dài hạn về dinh dưỡng và sức khỏe, góp phần chăm sóc, nâng cao thể trạng và tạo nền tảng phát triển tốt hơn cho các thế hệ trẻ em Việt Nam./.