Bộ Y tế đề xuất địa phương hỗ trợ tiền, hiện vật cho trẻ đến 12 tháng tuổi

Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư 01/2021/TT-BYT, quy định một số chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ trong công tác dân số. Dự thảo được xây dựng trong bối cảnh mức sinh tại Việt Nam tiếp tục thấp hơn mức sinh thay thế.

Theo đề xuất, đối với cá nhân, các địa phương căn cứ tình hình thực tế để lựa chọn và quyết định những nội dung hỗ trợ phù hợp nhằm khuyến khích phụ nữ, các cặp vợ chồng sinh con.

Một số hình thức được đưa ra gồm hỗ trợ chi phí sàng lọc, dự phòng vô sinh; hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật cho phụ nữ mang thai; hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho trẻ đến đủ tối thiểu 12 tháng tuổi,…

So với dự thảo trước, thời gian hỗ trợ đối với trẻ được đề xuất rút từ 36 tháng xuống còn tối thiểu 12 tháng tuổi. Việc điều chỉnh nhằm tập trung nguồn lực vào giai đoạn đầu đời của trẻ.

Đáng chú ý, đây là chính sách để các địa phương lựa chọn, quyết định chứ không phải mức trợ cấp được áp dụng thống nhất trên cả nước. Nội dung, hình thức và mức hỗ trợ sẽ phụ thuộc vào điều kiện thực tế, khả năng cân đối nguồn lực của từng địa phương.

Cụ thể, thôn, tổ dân phố có 3 năm liên tục đạt tỷ lệ phụ nữ sinh con thứ hai từ 50% trở lên có thể được đề xuất thưởng, biểu dương và hỗ trợ. Nếu duy trì kết quả trong 5 năm liên tục, mức thưởng, hỗ trợ được đề xuất ở cấp cao hơn. Đối với cấp xã, dự thảo cũng đưa ra các tiêu chí tương tự. Mở rộng hỗ trợ cho nhóm phụ nữ, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn

Dự thảo đồng thời đưa ra các chính sách nhằm nâng cao chất lượng dân số, trong đó chú trọng những nhóm có điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế còn hạn chế.

Phụ nữ và trẻ sơ sinh thuộc các nhóm như hộ nghèo, cận nghèo, khu vực miền núi, biên giới, hải đảo, vùng có liên quan đến phơi nhiễm dioxin hoặc nơi cư trú của đồng bào dân tộc thiểu số có thể được hỗ trợ chi phí tầm soát trước sinh, sơ sinh và các hình thức hỗ trợ phù hợp.

Đối với phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc dân tộc thiểu số rất ít người, dự thảo còn đề xuất hỗ trợ chi phí đi lại để thực hiện sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh.

Ngoài chính sách khuyến sinh, dự thảo còn hướng tới giảm mất cân bằng giới tính khi sinh. Theo đó, các địa phương có thể lựa chọn hình thức khuyến khích, biểu dương, hỗ trợ đối với những cặp vợ chồng, cá nhân trong độ tuổi sinh đẻ có ít nhất hai con gái dưới 16 tuổi, đáp ứng các tiêu chí được đề xuất.

Các hình thức có thể gồm tôn vinh, biểu dương, hỗ trợ mua bảo hiểm y tế học sinh, sữa học đường và những nội dung phù hợp khác.

Theo nội dung dự thảo được Bộ Y tế công bố, chính sách mới hướng tới mục tiêu gia tăng tỷ lệ sinh, đạt và duy trì mức sinh thay thế bền vững.

Số liệu được công bố gần đây cho thấy mức sinh của Việt Nam hiện khoảng 1,91 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế. Tình trạng mức sinh thấp diễn ra tại nhiều địa phương, đặc biệt ở các đô thị và khu vực có chi phí sinh hoạt, nuôi dạy con cao.

Trước đó, một số địa phương đã triển khai các chính sách khuyến sinh với mức hỗ trợ khác nhau. Tuy nhiên, Bộ Y tế đang đề xuất một khung chính sách mới theo hướng để địa phương chủ động lựa chọn giải pháp phù hợp với đặc điểm dân số và khả năng ngân sách.

Dự thảo Thông tư đang được Bộ Y tế lấy ý kiến đến ngày 8/10/2026. Các đề xuất có thể được điều chỉnh trước khi văn bản chính thức được ban hành.