Hơn 187.000 hộp sữa giả tuồn ra thị trường: Chuyên gia cảnh báo hệ lụy nghiêm trọng với trẻ nhỏ

Đề nghị truy tố vụ sản xuất, tiêu thụ hơn 187.000 hộp sữa giả cho đối tượng yếu thế

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (C01) vừa ban hành kết luận điều tra vụ án liên quan đến hai doanh nghiệp Rance Pharma và Hacofood Group, bị cáo buộc sản xuất hơn 187.000 hộp sữa giả; số lượng sản phẩm này đã được tiêu thụ gần hết trên thị trường.

Cơ quan điều tra xác định, các sản phẩm sữa được quảng bá hướng tới nhóm người tiêu dùng đặc thù như người mắc bệnh tiểu đường, suy thận, trẻ sinh non, thiếu tháng và phụ nữ mang thai. Trên nhãn mác, sản phẩm được công bố chứa các thành phần như chiết xuất tổ yến, đông trùng hạ thảo, bột macca, bột óc chó. Tuy nhiên, thực tế các thành phần này không có trong sản phẩm. Nhóm bị can đã cắt giảm nguyên liệu đầu vào, đồng thời bổ sung một số chất phụ gia để thay thế.

Đáng chú ý, để hợp thức hóa sản phẩm, các đối tượng đã chỉ đạo nhân viên thực hiện thủ tục công bố tại Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội, Vĩnh Phúc và Hòa Bình (cũ). Hồ sơ công bố được lập qua nhiều nhóm khác nhau và có sự chỉnh sửa, hỗ trợ từ một số cán bộ liên quan.

Theo đó, khi nhận thấy thị trường sữa có lợi nhuận cao, từ năm 2021, Hoàng Mạnh Hà và Vũ Mạnh Cường đã thành lập Công ty Rance Pharma do Hà làm giám đốc kiêm người đại diện pháp luật. Sau đó, hai người tiếp tục thành lập Hacofood Group, giao cho Cường điều hành.

Để triển khai hoạt động sản xuất, nhóm này xây dựng một nhà máy tại cụm công nghiệp Phú Nghĩa (huyện Chương Mỹ cũ, Hà Nội), do Hồ Sỹ Ý trực tiếp quản lý, vận hành dưới danh nghĩa pháp nhân của hai công ty trên. Song song, Hà và Cường còn thành lập thêm 9 doanh nghiệp vệ tinh nhằm hoàn thiện hệ thống khép kín từ đứng tên hồ sơ công bố nhãn thương hiệu sản phẩm đến trực tiếp kinh doanh, phân phối tiêu thụ sữa. 

Theo kết luận điều tra, quá trình sản xuất sữa được tổ chức theo dây chuyền khép kín, từ khâu phối trộn nguyên liệu, chiết rót, đóng lon, dập nắp, in hạn sử dụng đến hoàn thiện đóng gói và nhập kho thành phẩm. Toàn bộ hồ sơ sản xuất được lưu trữ tại nhà máy.

Tuy nhiên, từ khoảng tháng 11/2021, nhằm cắt giảm chi phí và gia tăng lợi nhuận, nhóm lãnh đạo doanh nghiệp đã thống nhất thay đổi công thức sản phẩm so với hồ sơ đã công bố. Cụ thể, một số thành phần quan trọng bị thay thế như sử dụng Non Dairy Creamer thay cho chất MCT, thay axit béo bằng Omega 369, thay các vitamin và khoáng chất riêng lẻ bằng hỗn hợp tổng hợp, đồng thời cắt giảm hàm lượng nhiều nguyên liệu đầu vào.

Dù nhận thức rõ việc thay đổi này làm suy giảm chất lượng sản phẩm, các bị can vẫn tiếp tục chỉ đạo sản xuất, dẫn đến việc nhiều chỉ tiêu chất lượng không đạt theo công bố. Trong giai đoạn từ năm 2021 đến 2025, Hồ Sỹ Ý được xác định là người trực tiếp xây dựng công thức, ban hành lệnh sản xuất và điều hành toàn bộ quy trình.

Cơ quan điều tra kết luận, với thủ đoạn thay thế và cắt giảm nguyên liệu, hai công ty đã sản xuất tổng cộng hơn 187.000 hộp sữa giả. Trong đó, khoảng 170.300 hộp đã được tiêu thụ, mang lại doanh thu gần 18 tỷ đồng; sau khi trừ chi phí, nhóm này thu lợi bất chính hơn 11 tỷ đồng.

Ở khâu phân phối, các công ty thương mại đã đưa ra thị trường gần 160.000 hộp sản phẩm, thu về hơn 44 tỷ đồng và hưởng lợi bất chính khoảng 28 tỷ đồng. Tổng giá trị hàng hóa theo giá thị trường được xác định hơn 54 tỷ đồng, với tổng số tiền thu lợi bất chính hơn 39,5 tỷ đồng.

Quá trình điều tra, lực lượng chức năng đã tạm giữ 27.100 hộp thuộc 426 sản phẩm sữa bột. Kết quả giám định cho thấy toàn bộ số hàng này đều là giả, khi hàm lượng các chất chỉ đạt dưới 70% so với thông tin công bố trên nhãn mác.

Theo kết luận, C01 đề nghị truy tố các bị can Hoàng Mạnh Hà và Vũ Mạnh Cường về các tội danh: “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm”, “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Đưa hối lộ”. Ngoài ra, 27 bị can khác cũng bị đề nghị truy tố với các tội danh liên quan như sản xuất, buôn bán hàng giả, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, vi phạm quy định kế toán, đưa, nhận và môi giới hối lộ.

Chuyên gia khuyến cáo cách chọn sữa an toàn giữa “ma trận” sản phẩm

Trao đổi với PV Tạp chí Trẻ em Việt Nam, Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Thị Ngọc, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội sữa Việt Nam cho biết, sữa giả thường chứa các thành phần không rõ nguồn gốc hoặc có tỷ lệ dinh dưỡng mất cân đối, trong khi giá bán lại bị đẩy lên cao hơn nhiều so với giá trị thực.

Theo chuyên gia, khi sử dụng các sản phẩm này, trẻ khó đạt được hiệu quả như quảng cáo. Thậm chí, việc dùng sữa giả có thể gây ra các phản ứng như dị ứng, rối loạn tiêu hóa, làm suy giảm sức đề kháng, gia tăng nguy cơ mắc các bệnh thông thường như đau đầu, sổ mũi, cảm cúm. Về lâu dài, do không được cung cấp đầy đủ dưỡng chất cần thiết, trẻ có thể chậm phát triển, sụt cân, thậm chí rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng, đồng thời chịu tác động tiêu cực từ các tạp chất có hại.

Trong bối cảnh thị trường có hàng loạt sản phẩm sữa bột, từ nội địa đến nhập khẩu, việc lựa chọn sản phẩm phù hợp cho trẻ ngày càng trở nên phức tạp. Do đó, ThS.BS Phạm Thị Ngọc khuyến nghị phụ huynh cần lưu ý một số tiêu chí quan trọng.

Trước hết, nên ưu tiên các sản phẩm có đầy đủ tem nhãn, đặc biệt là số đăng ký công bố sản phẩm. Đây là căn cứ cho thấy sản phẩm đã đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn thực phẩm và được cơ quan có thẩm quyền cho phép lưu hành. Phụ huynh cần kiểm tra kỹ thông tin trên bao bì, lựa chọn các sản phẩm đã được cơ quan quản lý như Cục An toàn thực phẩm, các Chi cục hoặc Sở An toàn thực phẩm tại địa phương xác nhận.

Bên cạnh đó, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng là yếu tố then chốt. Phụ huynh nên lựa chọn sản phẩm của các thương hiệu uy tín, được phân phối tại hệ thống cửa hàng, siêu thị lớn, với thông tin minh bạch và hệ thống kiểm soát chất lượng ổn định.

Ngoài ra, việc đọc kỹ nhãn sản phẩm là cần thiết để nắm rõ thành phần, hướng dẫn sử dụng và các thông tin liên quan. Theo quy định hiện hành, nhãn hàng hóa phải thể hiện đầy đủ các nội dung như tên và địa chỉ đơn vị chịu trách nhiệm, định lượng, ngày sản xuất, hạn sử dụng, xuất xứ, thành phần, hướng dẫn sử dụng, bảo quản và cảnh báo (nếu có).

Cũng theo ThS.BS Phạm Thị Ngọc, để ngăn chặn tình trạng hàng giả, hàng nhái trong lĩnh vực thực phẩm, đặc biệt là sữa, các cơ quan chức năng cần tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm. Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho người tiêu dùng, giúp phân biệt sản phẩm thật – giả và chủ động phòng tránh rủi ro. Khi mua hàng qua các nền tảng thương mại điện tử, phụ huynh nên ưu tiên các kênh uy tín, đồng thời kiểm tra kỹ sản phẩm khi nhận hàng.