Những đứa trẻ mưu sinh giữa phố đêm

Phía sau những lời chào mời còn non nớt ấy là câu chuyện mưu sinh khiến không ít em phải gánh trên vai trách nhiệm vượt quá lứa tuổi của mình.

Khoảng 20 giờ hằng ngày, tại nhiều khu vực đông người qua lại, hình ảnh các em nhỏ từ khoảng 5 đến 11 tuổi theo người lớn đi bán hàng rong đã trở nên quen thuộc. Có em vừa đi vừa ngái ngủ, có em kiên trì mời từng vị khách với mong muốn bán hết số hàng mang theo để được trở về nhà. Sự xuất hiện lặp đi lặp lại của các em khiến nhiều người dần xem đó là điều bình thường, nhưng thực chất đây là vấn đề cần được quan tâm dưới góc độ bảo vệ quyền trẻ em.

Em Nguyễn Văn Bảo chia sẻ, ban ngày em vẫn đến trường như các bạn cùng trang lứa. Buổi tối, sau giờ học, em theo mẹ ra đường bán trái cây đến khoảng nửa đêm. “Ba em đi bắt cá, còn mẹ đi bán trái cây dạo. Buổi sáng em đi học, tối em đi bán đến khoảng 12 giờ. Khi bán hết hàng em mới về nhà, sáng hôm sau vẫn đi học bình thường”, Bảo nói.

Giữa không gian đông đúc, một em nhỏ cầm giỏ hàng tiếp cận khách hàng để mời mua

Những lời chia sẻ mộc mạc ấy phần nào phản ánh thực tế cuộc sống của nhiều gia đình còn nhiều khó khăn. Với mong muốn có thêm thu nhập trang trải sinh hoạt, không ít phụ huynh cho con cùng tham gia công việc mưu sinh. Tuy nhiên, việc trẻ thường xuyên lao động vào ban đêm, thức khuya và phải tiếp xúc với môi trường đường phố tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, việc học tập cũng như sự phát triển về thể chất và tinh thần.

Không ít người dân khi bắt gặp những em nhỏ bán hàng rong đã lựa chọn mua hàng như một cách động viên, sẻ chia. Chị Tô Ngọc Na cho biết mỗi khi gặp các em, chị thường ủng hộ để các em bán nhanh rồi được về nghỉ ngơi. Tuy vậy, chị cũng bày tỏ băn khoăn rằng nếu mọi người chỉ xuất phát từ lòng thương mà không nhìn nhận đầy đủ bản chất của vấn đề thì vô tình có thể tạo động lực để trẻ tiếp tục phải lao động thay vì được bảo vệ và chăm sóc đúng với lứa tuổi.

Thực tế cho thấy, không phải mọi trường hợp trẻ em tham gia lao động đều giống nhau. Bên cạnh những gia đình thực sự khó khăn, cũng có trường hợp trẻ em bị lợi dụng để tạo sự thương cảm nhằm tăng thu nhập. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, đánh giá cụ thể từng trường hợp để có biện pháp hỗ trợ phù hợp, đồng thời kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi xâm hại quyền trẻ em.

Theo quy định của pháp luật, việc sử dụng lao động là người chưa đủ 15 tuổi phải tuân thủ các điều kiện nghiêm ngặt. Khoản 1 Điều 4 Thông tư số 09/2020/TT-BLĐTBXH quy định người giao kết hợp đồng lao động với người chưa đủ 15 tuổi phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em. Đồng thời, Luật Trẻ em năm 2016 cũng khẳng định trẻ em có quyền được bảo vệ, chăm sóc, học tập, vui chơi và phát triển toàn diện trong môi trường an toàn, lành mạnh.

Nhiều người cho rằng nên để trẻ em được vui chơi, tận hưởng những ngày hè sau một năm học vất vả

Để hạn chế tình trạng trẻ em phải tham gia lao động sớm, bên cạnh các chính sách an sinh hỗ trợ những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, rất cần sự chung tay của nhà trường, chính quyền địa phương và toàn xã hội trong việc phát hiện, hỗ trợ kịp thời các trường hợp có nguy cơ. Việc nâng cao nhận thức của phụ huynh về quyền trẻ em, tạo điều kiện để các em được học tập, vui chơi và phát triển đúng với lứa tuổi cũng là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm mọi trẻ em đều có cơ hội lớn lên trong một môi trường an toàn, hạnh phúc.

Mỗi đứa trẻ đều xứng đáng có một tuổi thơ trọn vẹn. Những gánh hàng rong trên phố đêm không chỉ là câu chuyện về mưu sinh, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của gia đình, cộng đồng và xã hội trong việc bảo vệ quyền trẻ em, để các em được sống, học tập và trưởng thành đúng với những gì một tuổi thơ đáng có.