Nhiều kiến nghị từ địa phương tại Đại hội bất thường khóa IV Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam

Các ý kiến tham luận tại Đại hội cơ bản thống nhất và đánh giá cao những kết quả mà Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam đã đạt được trong hơn nửa nhiệm kỳ qua. Nhiều đại biểu ghi nhận vai trò ngày càng rõ nét của Hội trong công tác tham gia xây dựng chính sách, phản biện xã hội cũng như trực tiếp hỗ trợ, can thiệp, bảo vệ quyền trẻ em trong các vụ việc cụ thể.

Bên cạnh đó, các mô hình, hoạt động thiết thực tại địa phương như hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, cấp giấy tờ định danh, triển khai các dịch vụ bảo vệ trẻ em, hay tăng cường phối hợp liên ngành đã bước đầu mang lại hiệu quả tích cực, góp phần cải thiện điều kiện chăm sóc, bảo vệ và thúc đẩy quyền trẻ em.

Trên cơ sở những kết quả đạt được, các đại biểu cũng thẳng thắn nêu lên những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn và đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác trong thời gian tới.

Cảnh báo rủi ro an toàn mạng và những khó khăn của thiết chế trẻ em cấp cơ sở

Phát biểu tại Đại hội, bà Tô Thị Kim Hoa - Ủy viên Ban Thường vụ Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP.HCM, bày tỏ sự thống nhất với phương hướng, chỉ tiêu đã đề ra, đồng thời kiến nghị một số vấn đề cần được quan tâm trong công tác bảo vệ trẻ em.

Theo bà, sau khi sắp xếp tổ chức hành chính, đội ngũ cán bộ làm công tác trẻ em ở cơ sở còn gặp một số khó khăn, nhất là trong giai đoạn chuyển tiếp. Nhiều cán bộ mới chưa được tập huấn chuyên sâu, trong khi một số thiết chế phục vụ sinh hoạt, rèn luyện của trẻ em có thời điểm bị ảnh hưởng, gián đoạn. Một số mô hình hoạt động như đội văn nghệ, câu lạc bộ thiếu nhi chưa được duy trì thường xuyên do thiếu nhân lực phụ trách.

Bên cạnh đó, việc phối hợp giữa các tổ chức sau sáp nhập bước đầu còn vướng mắc, ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả chăm lo cho trẻ em tại địa phương. Từ thực tế này, bà Tô Thị Kim Hoa đề nghị Đại hội quan tâm củng cố đội ngũ cán bộ cơ sở và từng bước khôi phục, nâng cao hiệu quả các thiết chế phục vụ trẻ em.

Đáng chú ý, bà Hoa nhấn mạnh vấn đề an toàn mạng đang đặt ra nhiều thách thức. Thông qua các diễn đàn, hội thảo, trẻ em phản ánh đang đối mặt với "cơn lốc mạng" nhưng thiếu kỹ năng, thiếu người hướng dẫn. Trong khi đó, giáo viên lớn tuổi hạn chế về công nghệ, phụ huynh bận rộn hoặc thiếu điều kiện tiếp cận, khiến trẻ thiếu chỗ dựa khi gặp rủi ro trên môi trường số: "Các em rất muốn tránh tiêu cực từ Internet nhưng không biết hỏi ai. Thầy cô lớn tuổi thì không rành công nghệ, cha mẹ lao động lại bận gánh nặng cơm áo gạo tiền, không tiếp cận được điện thoại thông minh".

Từ đó, bà Ha kiến nghị cần tăng cường tập huấn kỹ năng số cho giáo viên; siết chặt quản lý nội dung trên không gian mạng; xây dựng cơ chế cảnh báo, hướng dẫn kịp thời; đồng thời bổ sung các hướng dẫn đi kèm khi triển khai dịch vụ số liên quan đến trẻ em.

Ngoài ra, bà Hoa cũng đề cập đến nhóm trẻ em yếu thế tại các mái ấm, nhà mở, trung tâm công tác xã hội. Theo bà, cần hoàn thiện quy chuẩn chăm sóc, tăng cường giám sát để đảm bảo quyền lợi cho nhóm trẻ này, đồng thời đề nghị Hội có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong việc quản lý các cơ sở bảo trợ, cả công lập và ngoài công lập.

TP.HCM đẩy mạnh cấp định danh cho trẻ yếu thế, nhân rộng mô hình hỗ trợ nạn nhân bạo lực

Ông Nguyễn Tăng Minh - Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho biết, địa phương thống nhất cao với báo cáo và phương hướng của Đại hội, đặc biệt là việc đưa ra các chỉ tiêu định lượng rõ ràng, tạo thuận lợi cho quá trình triển khai và đánh giá.

Ông Minh nhấn mạnh một trong những kết quả nổi bật là việc khảo sát, cấp giấy tờ định danh cho trẻ em tại các mái ấm, trung tâm bảo trợ xã hội. Trong năm 2024, gần 500 trẻ đã được cấp giấy tờ tùy thân. "Có những em 18 tuổi chuẩn bị thi đại học, nhờ sự nỗ lực này nay mới lần đầu tiên có căn cước để chứng minh quyền công dân của mình", ông Minh xúc động nói. Đây được xem là bước tiến quan trọng, giúp nhiều trường hợp lần đầu tiên có căn cước, xác lập quyền công dân. Thực tế cho thấy có những trường hợp đến tuổi trưởng thành vẫn chưa có giấy tờ, gây nhiều rào cản trong học tập và cuộc sống.

TP.HCM dự kiến tiếp tục mở rộng chương trình trong năm 2026 để rà soát, hỗ trợ các trường hợp chưa được tiếp cận. 

Bên cạnh đó, mô hình “Một cửa hỗ trợ phụ nữ và trẻ em bị bạo lực, xâm hại” triển khai tại Bệnh viện Hùng Vương đã cho kết quả tích cực và đang được nhân rộng sang các bệnh viện khác như Nhi đồng 1, Nhi đồng Thành phố. Mô hình thiết lập đường dây nóng, phối hợp liên ngành để tiếp nhận, hỗ trợ và bố trí nơi tạm trú an toàn cho nạn nhân.

Ngoài ra, TP.HCM đang phối hợp triển khai Luật Tư pháp người chưa thành niên (Luật số 59/2024), trong đó chú trọng các hoạt động tập huấn, nâng cao nhận thức, đặc biệt là định hướng “xử lý chuyển hướng” mang tính nhân văn.

Tuy nhiên, ông Minh cũng chỉ ra áp lực lớn ở cấp cơ sở sau sáp nhập: Địa bàn rộng, dân số đông, khối lượng công việc lớn trong khi hạ tầng, nhân lực còn hạn chế. Nhiều cán bộ phải thực hiện cùng lúc nhiều báo cáo cho các ngành, dẫn đến quá tải, thiếu thời gian bám sát địa bàn. Ông cho rằng cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đồng thời có chính sách hỗ trợ phù hợp để giữ chân và nâng cao năng lực đội ngũ này.

Một số khó khăn về tổ chức, nhân lực tại địa phương

Từ thực tiễn địa phương, bà Phạm Thị Vịnh - Chủ tịch Hội Bảo trợ người khuyết tật và Bảo vệ quyền trẻ em tỉnh Điện Biên đánh giá cao kết quả hoạt động của Hội, đặc biệt là việc tham gia xử lý nhiều vụ việc liên quan đến quyền trẻ em.

Bên cạnh đó, bà cho biết trong quá trình triển khai mô hình chính quyền hai cấp, công tác tổ chức bộ máy tại cơ sở bước đầu còn gặp một số khó khăn. Tại Điện Biên, địa bàn rộng, khoảng cách giữa các khu vực lớn, có nơi lên tới 70 km, trong khi nguồn nhân lực còn mỏng. Việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cũng khiến khối lượng công việc của cán bộ cơ sở tăng lên.

Chia sẻ thêm từ thực tế địa phương, bà Vịnh cho biết: “Ở TP.HCM, cán bộ đi cơ sở xa nhất là 20 cây số, nhưng ở Điện Biên, từ bản xa nhất đến trụ sở xã mới sau sáp nhập lên tới 70 cây số. 5 xã nhập vào làm một, nhưng phòng văn hóa xã hội chỉ có một người phụ trách lao động - thương binh - xã hội…”.

Không chỉ gặp khó khăn về địa bàn hoạt động, công tác tổ chức Hội tại Điện Biên cũng đang đặt ra một số vấn đề cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện trong bối cảnh sắp xếp, kiện toàn tổ chức.

Theo đề án mới của tỉnh, Hội dự kiến sẽ được sắp xếp, hợp nhất với một số tổ chức liên quan. Trong quá trình rà soát chức năng, nhiệm vụ, một số nội dung về tên gọi và phạm vi hoạt động cũng được đặt ra để xem xét phù hợp với thực tiễn. Việc phân công, phối hợp giữa các tổ chức đoàn thể như Thanh niên, Phụ nữ… trong công tác trẻ em vẫn đang được tiếp tục trao đổi, hoàn thiện để bảo đảm hiệu quả triển khai.

Từ thực tiễn địa phương, bà Vịnh kiến nghị cần có giải pháp phù hợp để duy trì tính chuyên sâu trong công tác bảo vệ trẻ em. Bà cũng đề xuất tăng cường vai trò điều phối của các cơ quan chuyên môn trong lĩnh vực liên quan, nhằm bảo đảm công tác chăm sóc, bảo vệ trẻ em được thực hiện hiệu quả, liên tục. Đồng thời, bà mong muốn Trung ương Hội tiếp tục hỗ trợ nhân rộng mô hình “Phiên tòa giả định” tại các tỉnh miền núi, góp phần tăng cường tuyên truyền và nâng cao nhận thức về phòng, chống xâm hại trẻ em.

Đà Nẵng nhấn mạnh vai trò tổ chức Hội, kiến nghị tháo gỡ vướng mắc sau sáp nhập

Bà Lê Thị Tám - Chủ tịch Hội Từ thiện và Bảo vệ quyền trẻ em TP. Đà Nẵng bày tỏ sự đồng tình cao với báo cáo của Trung ương Hội, đặc biệt là nỗ lực tham gia phản biện, kiến nghị xây dựng 22 văn bản luật liên quan đến quyền trẻ em.

Tại Đà Nẵng, Hội đã chủ động ký kết chương trình phối hợp liên ngành với ngành Giáo dục, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, cơ quan báo chí và đang chuẩn bị ký kết với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch để tạo sức mạnh đồng bộ. Hiện nay, thành phố đang nhận đỡ đầu hàng chục trẻ em mồ côi, trẻ em miền núi có hoàn cảnh khó khăn.

Tuy nhiên, bà Lê Thị Tám cho biết từ thực tiễn tại một số địa phương vẫn còn những khó khăn nhất định trong công tác tổ chức và triển khai hoạt động bảo vệ trẻ em. Điển hình như tại Quảng Nam, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, khoảng cách di chuyển của cán bộ đến cơ sở có nơi lên tới 250 km, gây áp lực cho công tác phối hợp và triển khai nhiệm vụ.

Bà Tám cũng đề cập đến một số quy định hiện hành của địa phương liên quan đến việc thành lập và tổ chức các hội, qua đó có thể ảnh hưởng đến việc duy trì hoạt động của các tổ chức chuyên trách trong lĩnh vực trẻ em.

Từ thực tiễn này, bà kiến nghị cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành nhằm bảo đảm tính liên tục và hiệu quả trong công tác bảo vệ trẻ em. Đồng thời, bà đề nghị Trung ương Hội tăng cường vai trò điều phối, trao đổi với các cơ quan liên quan để củng cố tổ chức và đội ngũ làm công tác trẻ em theo đúng tinh thần Luật Trẻ em 2016.

Tổng hợp các ý kiến tham luận tại Đại hội cho thấy nhiều điểm chung từ thực tiễn địa phương, đặc biệt là những khó khăn về tổ chức bộ máy, nhân lực ở cơ sở sau sắp xếp hành chính, cùng với áp lực ngày càng lớn trong công tác bảo vệ trẻ em trong bối cảnh mới. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng chia sẻ nhiều mô hình hiệu quả, kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, bảo vệ và thúc đẩy quyền trẻ em.

Các ý kiến được Đoàn Chủ tịch ghi nhận, tiếp thu để hoàn thiện báo cáo, đồng thời làm cơ sở kiến nghị chính sách và định hướng hoạt động của Hội trong thời gian tới, hướng tới mục tiêu bảo đảm tốt hơn quyền và sự phát triển toàn diện của trẻ em./.