Du học sinh Đại học George Washington từng đạt Top 50 “Trường học hạnh phúc” và ước mong cống hiến vì trẻ em

Từ một bài viết về “Trường học hạnh phúc” được lọt Top 50 bài viết ấn tượng nhất toàn quốc năm 2024 do Tạp chí Trẻ em Việt Nam tổ chức, Trần Việt Anh tiếp tục theo đuổi hành trình kể những câu chuyện về giáo dục, trẻ em và người trẻ. Hiện là sinh viên ngành Báo chí và Truyền thông đại chúng tại Đại học George Washington (Mỹ), Việt Anh đang được tiếp cận với môi trường báo chí hiện đại, nơi kỹ năng nghề nghiệp song hành cùng tư duy phản biện, đạo đức và trách nhiệm xã hội. Với Việt Anh, hành trình ấy không chỉ là học nghề, mà còn là cách để những tiếng nói trẻ em được lắng nghe và tôn trọng hơn.

TỪ MỘT BÀI VIẾT VỀ TRƯỜNG HỌC HẠNH PHÚC ĐẾN GIẢNG ĐƯỜNG ĐẠI HỌC MỸ

Chào Việt Anh! Năm 2024, bạn lọt Top 50 bài viết ấn tượng nhất toàn quốc trong Cuộc thi “Viết và bình chọn Trường học hạnh phúc”. Điều gì đã thôi thúc bạn cầm bút viết về trường học hạnh phúc, và khoảnh khắc biết mình được ghi nhận trong cuộc thi đã để lại cho bạn cảm xúc, suy nghĩ gì?

Du học sinh Trần Việt Anh: Điều thôi thúc em viết về trường học hạnh phúc trước hết đến từ chính những trải nghiệm của mình trong những năm tháng đi học. Em nhận ra rằng ký ức sâu đậm nhất về một ngôi trường không chỉ nằm ở điểm số, thành tích hay những bài học trong sách. Điều còn lại lâu dài hơn là cảm giác mình đã được đối xử như thế nào, có được thầy cô tin tưởng không, có những người bạn sẵn sàng lắng nghe mình không và mình có cơ hội khám phá những điều thực sự khiến mình yêu thích hay không.

Với em, trường học hạnh phúc không nhất thiết phải là một ngôi trường hoàn hảo. Đó là nơi học sinh có thể bước vào lớp mà không phải cố gắng trở thành một người khác. Các em có thể đặt câu hỏi, có thể mắc lỗi và có thể thừa nhận rằng mình chưa biết một điều gì đó mà không sợ bị đánh giá. Vì thế, khi viết bài, em không muốn chỉ nói về một khái niệm đẹp, mà muốn nói về một nhu cầu rất thật của học sinh: được nhìn nhận như một con người có cảm xúc, suy nghĩ, khả năng và nhịp phát triển riêng.

Khi biết bài viết của mình lọt vào Top 50 bài viết ấn tượng nhất toàn quốc, em vừa vui vừa bất ngờ. Nhưng điều khiến em nhớ nhất không phải là thứ hạng, mà là cảm giác suy nghĩ của một học sinh đã được lắng nghe và ghi nhận. Em nhận ra rằng một trải nghiệm rất riêng, nếu được kể lại một cách chân thành, vẫn có thể chạm đến suy nghĩ chung của nhiều người.

Có lẽ đó cũng là một trong những trải nghiệm đầu tiên khiến em nhận ra sức mạnh của ngôn từ. Một bài viết không chỉ giúp người viết nói lên suy nghĩ của mình, mà còn có thể mở ra một cuộc trò chuyện, giúp mọi người hiểu nhau hơn. Sau này, khi lựa chọn theo học báo chí, em càng thấy trải nghiệm ấy có ý nghĩa đối với mình.

Từ trải nghiệm của chính mình, bạn nghĩ điều gì làm nên một ngôi trường hạnh phúc? Nếu được gửi một thông điệp tới thầy cô, cha mẹ và những người đang góp phần xây dựng môi trường giáo dục, bạn muốn chia sẻ điều gì để mỗi học sinh đều được lắng nghe, tôn trọng và có cơ hội phát triển theo cách riêng?

Du học sinh Trần Việt Anh: Theo em, một ngôi trường hạnh phúc trước hết phải là nơi học sinh cảm thấy an toàn và mình thuộc về nơi đó. Khi tiếng nói được tôn trọng và sự khác biệt được chấp nhận, các em mới dám đặt câu hỏi, thử những điều mới, thừa nhận sai lầm và phát triển tự nhiên.

Em cũng nghĩ trường học không nên đánh giá tất cả học sinh bằng cùng một khuôn mẫu. Có bạn giỏi toán, có bạn yêu văn học, âm nhạc hay thể thao; có bạn tự tin trước đám đông, nhưng cũng có bạn cần thêm thời gian để thể hiện suy nghĩ. Giáo dục không phải làm cho mọi người trở nên giống nhau, mà giúp mỗi người nhận ra khả năng và tự tin phát triển theo cách riêng.

Nếu được gửi một thông điệp tới thầy cô và cha mẹ, em mong người lớn hãy dành thêm thời gian lắng nghe học sinh, không chỉ để trả lời mà để thực sự hiểu các em đang nghĩ gì, sợ điều gì và mong muốn điều gì. Đôi khi, điều một người trẻ cần nhất không phải là một lời khuyên ngay lập tức, mà là một người sẵn sàng ngồi xuống và nghe mình nói.

Em cũng mong học sinh được trao thêm cơ hội tham gia vào những hoạt động và quyết định liên quan đến môi trường của mình. Khi được tin tưởng và giao trách nhiệm, các em sẽ học cách suy nghĩ độc lập và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.

Theo em, trường học hạnh phúc không phải là nơi học sinh không gặp áp lực hay thất bại, mà là nơi ngay cả khi thất bại, các em vẫn biết rằng mình không bị bỏ lại phía sau. Thành công của giáo dục không chỉ là đào tạo học sinh giỏi, mà còn giúp các em trở thành những người biết yêu thương, tôn trọng người khác và không đánh mất niềm tin vào chính mình.

MONG MUỐN ĐƯỢC CỐNG HIẾN CHO CÁC DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG VÌ TRẺ EM

Trong thời đại mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, thông tin có thể lan truyền rất nhanh nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt đối với trẻ em và thanh thiếu niên. Theo bạn, một người trẻ theo học báo chí cần chuẩn bị những kiến thức, kỹ năng và bản lĩnh nghề nghiệp nào để không chỉ truyền tải thông tin chính xác mà còn tạo ra những giá trị tích cực cho xã hội?

Du học sinh Trần Việt Anh: Theo em, người trẻ học báo chí – truyền thông trong thời đại mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo cần chuẩn bị ba nền tảng quan trọng: khả năng kiểm chứng thông tin, hiểu biết về công nghệ và bản lĩnh nghề nghiệp.

Trước hết là khả năng kiểm chứng. Khi bất kỳ ai cũng có thể tạo ra và chia sẻ nội dung, người làm báo càng phải biết kiểm tra nguồn tin, đối chiếu nhiều nguồn, phân biệt dữ kiện với ý kiến và thận trọng với hình ảnh, video hay nội dung có thể bị chỉnh sửa hoặc tạo ra bằng AI. Công nghệ làm thông tin đi nhanh hơn, nhưng tốc độ không làm giảm trách nhiệm của người đưa tin. 

Thứ hai là hiểu công nghệ nhưng không phụ thuộc vào công nghệ. AI có thể hỗ trợ tìm kiếm, nghiên cứu, xử lý dữ liệu và sản xuất nội dung. Nhưng người sử dụng phải hiểu giới hạn của nó, biết kiểm tra lại thông tin và không giao hoàn toàn sự phán đoán cho máy móc. Những gì em học được từ Media Law khiến em suy nghĩ nhiều về điều này. Công nghệ có thể tạo ra những khả năng mới, nhưng cách sử dụng vẫn là lựa chọn của con người. 

Điều này đặc biệt quan trọng khi viết về trẻ em và thanh thiếu niên. Một cái tên, bức ảnh hay chi tiết riêng tư khi xuất hiện trên môi trường số có thể ảnh hưởng tới một người trẻ rất lâu sau khi câu chuyện kết thúc. Em nghĩ, bên cạnh câu hỏi “Thông tin này có đúng không?”, còn cần tự hỏi “Có cần công bố thông tin này không? Điều đó có thể gây tổn thương cho ai không? Và người mình đang viết về có được đối xử với đầy đủ sự tôn trọng không?”.

Nhận thức đó cũng gắn với những trải nghiệm trước đây của em. Khi tham gia giao lưu âm nhạc với các bạn nhỏ khuyết tật và cùng các bạn dành tiền biểu diễn để mua quà thăm Làng trẻ Hoa Phượng Đỏ ở Hải Phòng, em nhận ra điều quan trọng không phải là khiến người đọc thương cảm, mà là giúp họ nhìn thấy khả năng, phẩm giá và câu chuyện của mỗi con người.

Nhìn lại hành trình từ một bài viết về trường học hạnh phúc được ghi nhận ở cấp toàn quốc đến những năm tháng học tập ngành Báo chí và Truyền thông đại chúng tại Mỹ, bạn mong muốn mình sẽ trở thành người làm báo, người làm truyền thông như thế nào trong tương lai? Đặc biệt, bạn có dự định sử dụng kiến thức và trải nghiệm quốc tế của mình để đóng góp cho giáo dục, trẻ em và xã hội Việt Nam?

Du học sinh Trần Việt Anh: Nhìn lại hành trình của mình, em cảm thấy bài viết về trường học hạnh phúc năm 2024 không chỉ là một kỷ niệm đẹp mà còn gợi cho em một câu hỏi đến bây giờ em vẫn tiếp tục suy nghĩ: Có thể làm gì để những suy nghĩ và trải nghiệm của người trẻ được xã hội lắng nghe?

Việc học Báo chí và Truyền thông đại chúng tại Đại học George Washington đang giúp em nhìn câu hỏi ấy rộng hơn. Em được tiếp cận báo chí từ nhiều góc độ khác nhau, từ kỹ năng viết và đưa tin đến truyền thông số, nghiên cứu, dữ liệu, luật và đạo đức nghề nghiệp. Chương trình của School of Media and Public Affairs đặt song song kỹ năng làm nghề với việc phân tích vai trò và tác động của truyền thông trong xã hội. 

Trong tương lai, em mong muốn trở thành một người làm báo biết kết hợp sự chính xác với lòng nhân ái, tư duy phản biện với khả năng lắng nghe. Em muốn có khả năng giải thích những vấn đề phức tạp bằng ngôn ngữ dễ hiểu nhưng không làm chúng trở nên đơn giản, đồng thời luôn nhớ rằng phía sau mỗi dữ kiện là những con người thật.

Em đặc biệt quan tâm đến giáo dục, trẻ em và thanh thiếu niên. Những vấn đề như sức khỏe tinh thần trong trường học, áp lực thành tích, cơ hội tiếp cận giáo dục, an toàn của trẻ em trên môi trường số hay quyền được phát triển theo khả năng riêng đều là những chủ đề em muốn tiếp tục tìm hiểu.

Nếu có cơ hội, em rất muốn tham gia những dự án báo chí và truyền thông dành cho trẻ em và người trẻ Việt Nam. Em mong trẻ em không chỉ là đối tượng để người lớn viết về, mà chính các em cũng được khuyến khích quan sát, đặt câu hỏi, thể hiện suy nghĩ và kể những câu chuyện của thế hệ mình.

Có lẽ điều đó đưa em trở lại điểm bắt đầu của hành trình này. Năm 2024, điều khiến em hạnh phúc khi bài viết về trường học được ghi nhận là cảm giác tiếng nói của một học sinh đã được lắng nghe. Còn hôm nay, khi bắt đầu học báo chí, em nhận ra mình muốn đi thêm một bước: Không chỉ mong tiếng nói của mình được lắng nghe, em muốn học cách để những tiếng nói khác, đặc biệt là tiếng nói của trẻ em và người trẻ, cũng có cơ hội được lắng nghe bằng sự tôn trọng và công bằng.

Chúc Việt Anh luôn giữ được sự tử tế, bản lĩnh và đam mê với hành trình phía trước để tạo nên những giá trị đẹp cho trẻ em và cộng đồng.