Tuổi thơ sau màn hình điện thoại

Tối cuối tuần tại khu ẩm thực của một trung tâm thương mại ở TP Huế, giữa dòng người tấp nập, một cậu bé khoảng 5 tuổi ngồi lặng yên trước màn hình điện thoại. Xung quanh, tiếng cười nói, âm nhạc và những trò chơi dành cho trẻ nhỏ vẫn diễn ra sôi động nhưng dường như không thu hút được sự chú ý của em.

Không khó để bắt gặp những hình ảnh này tại các điểm vui chơi dành cho trẻ em.

Đó không còn là hình ảnh hiếm gặp. Từ quán ăn, quán cà phê đến công viên hay những buổi sum họp gia đình, ngày càng nhiều trẻ em dành phần lớn thời gian cho điện thoại thông minh. Với không ít phụ huynh, chiếc điện thoại trở thành "trợ thủ" giúp con ngồi yên, ăn nhanh hơn hoặc bớt quấy khóc.

Chị L.T.T.T. (35 tuổi, TP Huế) cho biết ban đầu gia đình chỉ cho con xem hoạt hình khoảng 15 phút trong bữa ăn. Tuy nhiên, dần dần việc xem điện thoại trở thành thói quen. "Nếu không có điện thoại, bé thường quấy khóc, bỏ ăn hoặc không chịu ngồi yên", chị chia sẻ.

Không chỉ trong bữa cơm, nhiều cha mẹ cũng thừa nhận điện thoại dần trở thành "bảo mẫu" mỗi khi bận rộn công việc hoặc không có người trông con. Chỉ với vài đoạn video hay một trò chơi trực tuyến, trẻ có thể ngồi yên hàng giờ đồng hồ.

Khi màn hình thay thế sân chơi

Nếu như trước đây tuổi thơ gắn với những trò chơi dân gian, những buổi chạy nhảy ngoài sân hay khám phá thiên nhiên cùng bạn bè thì ngày nay, nhiều em lựa chọn dành thời gian cho các video ngắn, trò chơi trực tuyến hoặc mạng xã hội.

Khi được hỏi thích làm gì vào cuối tuần, bé T. (8 tuổi) trả lời ngay: "Con thích chơi điện thoại." Em cho biết mình và các bạn thường lập nhóm chơi trò chơi trực tuyến thay vì gặp nhau ngoài sân như trước.

Một bé gái khác cũng hồn nhiên chia sẻ: "Con thích điện thoại hơn vì có nhiều phim hoạt hình."

Những câu trả lời tưởng chừng rất bình thường ấy phản ánh sự thay đổi trong cách trẻ em vui chơi và kết nối với thế giới xung quanh. Nhiều chuyên gia cho rằng điều đáng lo ngại không phải trẻ biết sử dụng công nghệ, mà là khi màn hình dần thay thế những trải nghiệm cần thiết cho sự phát triển của tuổi thơ.

(Ảnh minh hoạ do AI tạo)

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trẻ nhỏ cần được hạn chế thời gian tiếp xúc với màn hình và tăng cường các hoạt động vận động, vui chơi trực tiếp nhằm bảo đảm sự phát triển toàn diện về thể chất, nhận thức và cảm xúc.

Công nghệ cần đi cùng sự đồng hành

Điện thoại thông minh mang lại nhiều lợi ích nếu được sử dụng đúng cách. Trẻ có thể học ngoại ngữ, tìm hiểu kiến thức mới, rèn luyện kỹ năng và kết nối với thế giới. Tuy nhiên, khi việc sử dụng thiết bị điện tử thiếu sự định hướng của người lớn, những lợi ích ấy có thể đi kèm nhiều hệ lụy như giảm vận động, ảnh hưởng giấc ngủ, hạn chế giao tiếp trực tiếp và tăng nguy cơ phụ thuộc vào thiết bị số.

Thiếu sân chơi cho trẻ em, đặc biệt là những trò chơi dân gian. (Ảnh minh hoạ do AI tạo)

Theo các chuyên gia tâm lý, nguyên nhân không hoàn toàn nằm ở chiếc điện thoại mà còn xuất phát từ nhịp sống hiện đại. Áp lực công việc khiến nhiều cha mẹ có ít thời gian dành cho con. Không ít gia đình lựa chọn đưa điện thoại như một giải pháp tình thế để con ngoan hơn hoặc tự giải trí trong lúc người lớn xử lý công việc. Dần dần, thiết bị điện tử trở thành người bạn quen thuộc, thay thế những cuộc trò chuyện, những buổi đọc sách hay các hoạt động gắn kết giữa các thành viên trong gia đình.

Theo Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em, trẻ em có quyền được vui chơi, nghỉ ngơi và tham gia các hoạt động văn hóa, giải trí phù hợp với lứa tuổi. Vì vậy, việc tạo điều kiện để trẻ được vận động, giao lưu với bạn bè, khám phá thiên nhiên và trải nghiệm cuộc sống cũng quan trọng không kém việc học tập hay tiếp cận công nghệ.

Các chuyên gia khuyến nghị cha mẹ nên thiết lập thời gian sử dụng thiết bị điện tử phù hợp với từng độ tuổi, đồng thời dành nhiều thời gian hơn để đồng hành cùng con thông qua những hoạt động như đọc sách, chơi thể thao, làm việc nhà hoặc cùng nhau tham gia các hoạt động ngoài trời. Chính người lớn cũng cần làm gương trong việc sử dụng thiết bị số để xây dựng thói quen tích cực cho trẻ.

Công nghệ sẽ tiếp tục đồng hành cùng cuộc sống hiện đại và trẻ em cũng cần được trang bị kỹ năng số để thích ứng. Tuy nhiên, điều trẻ cần lớn lên cùng không chỉ là một màn hình sáng hơn, mà còn là những vòng tay yêu thương, những cuộc trò chuyện với cha mẹ, những buổi chiều nô đùa cùng bạn bè và những trải nghiệm ngoài đời thực. Bởi tuổi thơ chỉ đến một lần và những ký ức đẹp ấy sẽ trở thành hành trang quý giá theo các em trên suốt chặng đường trưởng thành.