Không ồn ào, không đặt nặng chuyện cho đi phải được nhìn thấy, Cộng đồng 5K TP.HCM chọn cách đồng hành cùng trẻ em bằng những việc làm giản dị nhưng bền bỉ: trao sách, xây dựng “Thư viện ước mơ”, tổ chức các hoạt động vui chơi, kết nối yêu thương và dành thời gian cho những em nhỏ có hoàn cảnh đặc biệt. Từ những đóng góp nhỏ của từng thành viên, một hành trình lớn về lòng nhân ái đang được viết nên.

Thành lập từ tháng 2 năm 2022 đến nay, với Cộng đồng 5K TP. HCM, thiện nguyện không đơn thuần là trao một phần quà hay hỗ trợ một hoàn cảnh khó khăn, mà là hành trình cùng nhau tạo nên những giá trị lâu dài cho cộng đồng, đặc biệt là trẻ em.

Với hơn 100 thành viên, kinh phí hoạt động được hình thành hoàn toàn từ sự đóng góp của các hội viên. Mỗi người góp một phần nhỏ, người góp kinh phí, người góp thời gian, người góp công sức. Những đóng góp ấy, khi được kết nối, trở thành nguồn lực để những hoạt động dành cho trẻ em được duy trì đều đặn.

“Thư viện Mơ Ước” là dự án hướng đến việc đưa sách và tri thức đến gần hơn với trẻ em, đặc biệt là những em còn thiếu điều kiện tiếp cận với nguồn sách phong phú. Dự án được triển khai với mục tiêu thực hiện 24 số, đến nay đã hoàn thành và trao tặng 21 số đến các trường học, điểm trường và cộng đồng.

1. TỪ NHỮNG CUỐN SÁCH – ĐẾN “THƯ VIỆN MƠ ƯỚC”

Với một đứa trẻ, một cuốn sách đôi khi không chỉ là một món quà. Đó có thể là cánh cửa mở ra một thế giới mới, một nhân vật để em đồng hành, một câu chuyện giúp em biết thêm về cuộc sống và cũng có thể là điểm bắt đầu cho niềm yêu thích đọc sách.

Xuất phát từ mong muốn mang những giá trị ấy đến gần hơn với trẻ em, Cộng đồng 5K TP. HCM triển khai hoạt động “Thư viện ước mơ” tại các trường tiểu học.

Thay vì chỉ trao những phần quà mang tính thời điểm, việc xây dựng không gian đọc sách hướng đến một giá trị có thể được sử dụng lâu dài. Một thư viện được đặt trong trường học có thể tiếp tục phục vụ hàng trăm, thậm chí hàng nghìn học sinh sau khi những người trao đi đã rời khỏi nơi ấy.

Điểm đặc biệt của dự án không chỉ nằm ở việc trao tặng những tủ sách, mà còn ở cách lựa chọn nội dung phù hợp với từng độ tuổi và nhu cầu phát triển của trẻ. Những đầu sách được trao gồm nhiều nhóm như sách kỹ năng sống, sách giáo dục nhân cách, sách định hướng và phát triển tư duy, trong đó có những tựa sách gần gũi như “10 điều học sinh nên làm”, cùng với sách giáo khoa và các tài liệu hỗ trợ học tập.

Mỗi cuốn sách vì thế không đơn thuần là một món quà. Với trẻ em, đó có thể là một bài học đầu đời về cách ứng xử, một kỹ năng để tự bảo vệ mình, một câu chuyện giúp các em hiểu hơn về thế giới, hay đơn giản là một cánh cửa mở ra những ước mơ mà trước đó các em chưa từng nghĩ tới.

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Trẻ em Việt Nam, chị Phạm Thị Thanh – Trưởng nhóm Cộng đồng 5K chia sẻ về hành trình đưa những trang sách đến với trẻ em và những giá trị mà một thư viện nhỏ có thể tạo nên trong hành trình trưởng thành của mỗi đứa trẻ.

PV: Điều gì khiến Cộng đồng 5K lựa chọn sách và thư viện làm một trong những hoạt động dành cho trẻ em?

Chị Phạm Thị Thanh: Tôi nghĩ rằng với trẻ em, ngoài một bữa cơm đủ đầy hay một món quà, điều quan trọng hơn là các em có cơ hội được học hỏi và nuôi dưỡng ước mơ. Sách có thể mở ra cho một đứa trẻ một thế giới rất rộng, kể cả khi em chưa có điều kiện để đi đến những nơi đó.

Vì vậy, Cộng đồng 5K lựa chọn xây dựng thư viện không chỉ đơn thuần là trao sách. Chúng tôi muốn tạo ra một không gian để các em có thể tìm thấy niềm vui trong việc đọc, biết thêm nhiều điều mới và quan trọng nhất là dám hình dung về tương lai của chính mình.

PV: Khi bắt đầu chương trình “Thư viện ước mơ”, chị mong muốn trẻ em nhận được điều gì ngoài những cuốn sách?

Chị Phạm Thị Thanh: Tôi nghĩ rằng với trẻ em, ngoài một bữa cơm đủ đầy hay một món quà, điều quan trọng hơn là các em có cơ hội được học hỏi và nuôi dưỡng ước mơ. Sách có thể mở ra cho một đứa trẻ một thế giới rất rộng, kể cả khi em chưa có điều kiện để đi đến những nơi đó.

Vì vậy, Cộng đồng 5K lựa chọn xây dựng thư viện không chỉ đơn thuần là trao sách. Chúng tôi muốn tạo ra một không gian để các em có thể tìm thấy niềm vui trong việc đọc, biết thêm nhiều điều mới và quan trọng nhất là dám hình dung về tương lai của chính mình.

Có thể hôm nay một em nhỏ chỉ đọc một cuốn truyện, nhưng biết đâu từ cuốn sách đó, em lại có thêm một ước mơ, một sở thích hay một động lực để học tập. Với chúng tôi, đó mới là giá trị lâu dài của một thư viện.

PV: Nhóm lựa chọn sách như thế nào để vừa phù hợp với độ tuổi, vừa tạo được hứng thú đọc cho học sinh?

Chị Phạm Thị Thanh: Đây cũng là điều chúng tôi khá quan tâm. Chúng tôi không nghĩ rằng cứ có sách là mang đến cho các em, mà phải xem cuốn sách đó có thực sự phù hợp với trẻ hay không.

Nhóm thường ưu tiên những đầu sách có nội dung trong sáng, gần gũi, phù hợp với từng độ tuổi; bên cạnh sách kiến thức còn có truyện thiếu nhi, sách kỹ năng, khoa học, khám phá thế giới… để các em có nhiều lựa chọn.

Đặc biệt, chúng tôi muốn thư viện phải tạo cảm giác gần gũi và vui vẻ. Một đứa trẻ bước vào thư viện không nên có cảm giác đây là một nơi để “học thêm”, mà phải cảm thấy đây là nơi mình có thể ngồi xuống, mở một cuốn sách và khám phá điều mình thích. Khi trẻ tìm được niềm vui trong việc đọc thì việc đọc mới có thể trở thành một thói quen lâu dài.

2. MỖI CHỦ NHẬT – MỘT LẦN “KẾT NỐI YÊU THƯƠNG”

Nếu “Thư viện ước mơ” trao cho trẻ em một không gian để học hỏi và khám phá, thì “Kết nối yêu thương” lại là hành trình của sự hiện diện và đồng hành.

Đều đặn vào mỗi chủ nhật tại chùa Kỳ Quang 2, các thành viên Cộng đồng 5K dành thời gian đến với trẻ em khuyết tật.

Điều đáng chú ý ở hoạt động này không chỉ nằm ở những gì được trao tặng, mà ở sự đều đặn. Bởi với những đứa trẻ có hoàn cảnh đặc biệt, đôi khi điều có ý nghĩa không phải là một món quà lớn, mà là cảm giác có người nhớ đến mình, có người đến gặp mình, trò chuyện và dành thời gian ở bên.

Một buổi chủ nhật vì thế không chỉ là một hoạt động thiện nguyện. Đó còn là khoảng thời gian để những người lớn bước vào thế giới của trẻ bằng sự kiên nhẫn, yêu thương và tôn trọng.

Phỏng vấn chị Tini Phúc – Phó nhóm

PV: Vì sao Cộng đồng 5K quyết định duy trì “Kết nối yêu thương” vào mỗi chủ nhật thay vì chỉ tổ chức theo từng đợt?

Chị TiNi Phúc: Nhóm thường tổ chức những buổi kết nối đến thăm các em nhỏ mồ côi tại chùa Kỳ Quang 2, Quận 12 cũ vào ngày Chủ nhật cuối mỗi tháng.

Với mong muốn lan tỏa tình yêu thương đến cộng đồng, nhóm hy vọng tạo thêm cơ hội để nhiều người có thể cùng đến thăm, chăm sóc, quan tâm và sẻ chia những khoảnh khắc ấm áp bên các em. Đôi khi, chỉ một lời hỏi han, một cái nắm tay hay một khoảng thời gian ngồi bên bầu bạn cũng có thể mang đến cho các em thêm niềm vui, sự ấm áp và tinh thần lạc quan trong cuộc sống.

Khi chúng ta trao đi yêu thương, chính mình cũng nhận lại những giá trị thật đẹp. Mỗi lần đến đây, mỗi người lại có cơ hội gieo thêm một hạt giống yêu thương trong tâm hồn, để rồi nhận ra rằng niềm vui được cho đi không hề vơi đi, mà ngược lại, còn đọng lại thật sâu trong tim.

Chúng tôi tin rằng, mỗi hoàn cảnh đều xứng đáng được quan tâm, mỗi đứa trẻ đều cần một vòng tay yêu thương, và mỗi người trong chúng ta đều có thể trở thành một phần nhỏ bé nhưng ý nghĩa trên hành trình đồng hành cùng các em. Để yêu thương không chỉ là điều được nói ra, mà là điều được trao đi và lan tỏa.

PV: Khi tiếp xúc thường xuyên với trẻ em khuyết tật, các thành viên trong nhóm có thay đổi cách nhìn về các em như thế nào?

Chị TiNi Phúc: Những ngày đầu khi mới tiếp xúc với các em khuyết tật, mỗi người có lẽ đều mang trong mình một chút lạ lẫm, e ngại, thậm chí đôi khi là một nỗi sợ rất tự nhiên trước những điều mình chưa từng trải qua.

Thế nhưng, chỉ cần một chút thời gian để ở bên, bầu bạn, cùng vui chơi và lắng nghe những câu chuyện về cuộc sống của các em, những khoảng cách ban đầu dần được xóa nhòa. Thay vào đó là sự gần gũi, thấu hiểu và những rung động rất đỗi chân thành.

Các thành viên nhóm 5K-TP. HCM dường như đã có những khoảnh khắc thật sự vỡ òa cảm xúc. Khi nhìn sâu hơn vào đôi mắt trong veo, những nụ cười rạng rỡ và vẻ hồn nhiên của các em, mọi người chợt nhận ra: những đứa trẻ ấy thật đẹp, thật đáng yêu và cũng khao khát được yêu thương như bất kỳ đứa trẻ nào.

Từ sự thấu hiểu ấy, trong mỗi thành viên lại được nuôi dưỡng thêm thật nhiều tình yêu thương, lòng bao dung và sự sẻ chia. Mọi người không còn nhìn các em bằng sự khác biệt, mà bằng ánh mắt của tình thương, sẵn sàng trao những lời hỏi han dịu dàng, những cái ôm ấm áp, những nụ cười và cả những khoảng thời gian cùng chơi đùa, cùng hiện diện bên các em.

Bởi đôi khi, điều một đứa trẻ cần không phải là những món quà lớn lao, mà chỉ đơn giản là có một người chịu ở bên, nhìn em bằng ánh mắt yêu thương và cho em biết rằng: “Em không hề đơn độc.”

PV: Có khoảnh khắc nào với các em khiến chị nhớ mãi?

Chị TiNi Phúc: Với hơn 4 năm đồng hành cùng nhóm 5K-TP. HCM, mình đã được trải qua vô vàn khoảnh khắc đầy cảm xúc mà có lẽ suốt đời này cũng khó quên. Mỗi lần đến thăm các em lại là một câu chuyện, một kỷ niệm, và cũng là một bài học rất sâu sắc về tình yêu thương, niềm tin và sự kỳ diệu.

Mình nhớ nhất là hành trình tập đi của một em bé tên Minh An. Em mắc hội chứng Down, từ nhỏ chỉ có thể bò và gần như không thể tự đứng dậy. Đôi chân em yếu, cong và xiêu vẹo đến mức dường như chẳng ai nghĩ rằng một ngày nào đó em có thể tự mình bước đi. Thế rồi, từ một lời nói rất đơn giản của một người bạn trong nhóm: “Cứ tập cho bé đi, rồi bé sẽ đi được.”

Không hiểu vì sao, câu nói ấy lại gieo vào mình một niềm tin mạnh mẽ. Mình bắt đầu tin rằng Minh An nhất định sẽ đi được. Và cứ mỗi lần đến thăm, mình lại dành thời gian chơi cùng em, nâng đỡ em và tập cho em bước từng bước một. Ban đầu chỉ là vài bước chập chững, khó khăn và đầy nỗ lực. Có những lúc tưởng như chẳng có tiến triển gì, nhưng mọi người vẫn kiên trì, vẫn động viên và vẫn tin vào em.

Rồi điều kỳ diệu đã xảy ra.

Từ một em bé chỉ có thể bò, Minh An đã có thể tự bước đi. Từ những bước chân run rẩy, khó nhọc, giờ đây em đã có thể chạy nhảy, tung tăng như bao đứa trẻ khác.

Khoảnh khắc ấy, mình vui mừng khôn xiết. Nhìn em chạy trên đôi chân của chính mình, mình vừa xúc động vừa biết ơn. Mình nhận ra rằng có những điều tưởng chừng không thể, nhưng khi được nuôi dưỡng bằng đủ niềm tin, sự kiên trì và tình yêu thương, điều kỳ diệu hoàn toàn có thể xảy ra. Và cũng có những khoảnh khắc chẳng cần một câu chuyện quá lớn lao. Chỉ đơn giản là nhìn thấy một em bé khác nằm trên giường, không thể tự đi lại, nhưng gương mặt bừng lên một nụ cười khi được ôm vào lòng, được vuốt ve, được bầu bạn và yêu thương.

Có thể chúng ta không thay đổi được hoàn cảnh của các em, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể làm cho một ngày của các em trở nên ấm áp hơn. Một cái ôm, một nụ cười, một lần nắm tay hay một khoảng thời gian ở bên… đôi khi lại có ý nghĩa nhiều hơn chúng ta tưởng. Hơn 4 năm qua, mình càng tin rằng hành trình này không chỉ là hành trình mình đến để trao yêu thương cho các em, mà cũng chính là hành trình các em trao ngược lại cho mình những bài học vô giá về nghị lực, sự hồn nhiên, lòng biết ơn và giá trị của tình người. Có những điều kỳ diệu bắt đầu từ một niềm tin rất nhỏ. Có những nụ cười được tạo nên từ một vòng tay. Và có những hành trình yêu thương, khi đã bắt đầu, sẽ làm trái tim chúng ta thay đổi mãi mãi.

3. HƠN 100 THÀNH VIÊN – MỖI NGƯỜI MỘT “HẠT GIỐNG”

Đằng sau những hoạt động được duy trì đều đặn là một cộng đồng với hơn 100 thành viên.

Điểm đặc biệt của Cộng đồng 5K-TP. HCM là nguồn kinh phí cho các hoạt động được hình thành từ chính sự đóng góp của hội viên. Không phải một nguồn tài trợ duy nhất, cũng không phải một cá nhân đứng ra gánh toàn bộ chi phí, mà là sự góp sức của nhiều người.

Có người đóng góp bằng tiền. Có người dành thời gian. Có người tham gia tổ chức. Có người âm thầm chuẩn bị những phần việc phía sau.

Mỗi đóng góp có thể nhỏ, nhưng khi nhiều người cùng chung một mục tiêu, những điều nhỏ bé ấy có thể tạo thành một hành trình dài.

PV: Hiện Cộng đồng 5K có hơn 100 thành viên. Điều gì giữ mọi người ở lại và cùng nhau duy trì hoạt động?

Chị Phạm Thị Thanh: Tôi nghĩ điều giữ mọi người ở lại không phải là một điều gì quá lớn lao, mà là khi tham gia rồi, mọi người cảm nhận được giá trị của việc mình đang làm. Mỗi thành viên đến với Cộng đồng 5K có thể xuất phát từ một hoàn cảnh, một công việc và một câu chuyện khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở mong muốn được làm một điều gì đó có ích cho cộng đồng.

Đặc biệt, khi nhìn thấy những việc mình cùng nhau làm tạo ra niềm vui thực sự cho các em nhỏ, mọi người lại có thêm động lực để tiếp tục. Có những thành viên bận rộn, không phải lúc nào cũng có mặt, nhưng khi nhóm cần vẫn sẵn sàng chung tay.

Tôi nghĩ một cộng đồng chỉ có thể đi lâu dài khi mọi người không cảm thấy mình đang làm việc cho một cá nhân hay một tổ chức nào, mà cảm thấy đây là việc chung của tất cả mọi người.

PV: Có phải tất cả thành viên đều đóng góp bằng tiền hay mỗi người có thể “gieo hạt” theo một cách khác?

Chị Phạm Thị Thanh: Không phải ai cũng có điều kiện để đóng góp bằng tiền, và chúng tôi cũng không đặt nặng chuyện đó. Với Cộng đồng 5K, “gieo hạt” có rất nhiều cách.

Có người góp kinh phí, có người góp sách, có người dành thời gian tham gia các chương trình, có người hỗ trợ vận chuyển, chuẩn bị quà, tổ chức hoạt động. Thậm chí có những thành viên không xuất hiện nhiều nhưng luôn âm thầm hỗ trợ phía sau.

Tôi luôn nói với các thành viên rằng đừng nghĩ mình phải có thật nhiều mới có thể cho đi. Một khoản đóng góp nhỏ, một giờ đồng hồ dành cho các em, một cuốn sách được trao đúng nơi cần đến… tất cả đều đáng quý.

4. THIỆN NGUYỆN KHÔNG CHỈ LÀ TRAO ĐI

Có một điều thường bị bỏ quên khi nói về thiện nguyện: người nhận không phải là người duy nhất nhận được điều gì đó.

Khi một người dành thời gian đến với trẻ em, họ cũng có cơ hội nhìn cuộc sống từ một góc độ khác. Khi một người góp một cuốn sách cho thư viện, họ có thể không biết cuốn sách ấy sẽ đến tay ai, nhưng biết rằng ở đâu đó, một đứa trẻ có thêm một cơ hội để đọc, để tưởng tượng và để lớn lên. Với các thành viên Cộng đồng 5K, những hoạt động ấy vì thế cũng là quá trình mỗi người tự thay đổi mình.

PV: Theo chị, thế nào là một hoạt động thiện nguyện thực sự có giá trị đối với trẻ em?

Chị Phạm Thị Thanh: Theo tôi, một hoạt động thiện nguyện thực sự có giá trị đối với trẻ em không nằm ở việc mình trao tặng bao nhiêu, mà ở việc sau khi nhận được, các em có thêm điều gì cho hành trình lớn lên của mình. Đó có thể là một cuốn sách giúp em mở rộng thế giới, một bữa ăn khiến em cảm thấy mình được quan tâm, hay đơn giản là một buổi gặp gỡ để em biết rằng vẫn có những người sẵn sàng lắng nghe và đồng hành cùng mình.

Với trẻ em, tôi nghĩ điều quan trọng nhất là đừng chỉ trao đi vật chất, hãy trao cả cơ hội và niềm tin. Một hoạt động ý nghĩa cần xuất phát từ nhu cầu thật của các em, tôn trọng sự khác biệt của từng đứa trẻ và hướng đến việc giúp các em tự tin hơn, có thêm kiến thức, kỹ năng và động lực để bước tiếp.

Và có lẽ, điều đẹp nhất của thiện nguyện là khi mình không khiến một đứa trẻ cảm thấy mình đang “được thương hại”, mà giúp em cảm nhận rằng mình xứng đáng được yêu thương, được học tập, được ước mơ và có cơ hội xây dựng tương lai của chính mình. Khi những giá trị ấy còn ở lại sau khi đoàn thiện nguyện rời đi, tôi nghĩ đó mới là giá trị lâu dài của một hoạt động thiện nguyện.

5. KHI YÊU THƯƠNG ĐƯỢC DUY TRÌ THÀNH MỘT THÓI QUEN

Một hoạt động thiện nguyện có thể bắt đầu từ cảm xúc, nhưng để tồn tại lâu dài lại cần trách nhiệm.

Một lần trao quà có thể tạo ra niềm vui trong một ngày. Một thư viện có thể tiếp tục được sử dụng trong nhiều năm. Một buổi gặp gỡ mỗi chủ nhật có thể trở thành một ký ức quen thuộc đối với những đứa trẻ.

Đó cũng là lý do câu chuyện của Cộng đồng 5K không chỉ nằm ở số lượng thành viên hay số hoạt động đã thực hiện, mà nằm ở câu hỏi lớn hơn: làm thế nào để lòng tốt trở thành một hành động bền bỉ?

Thiện nguyện đôi khi bắt đầu từ một điều rất nhỏ: một cuốn sách được trao đi, một buổi sáng dành thời gian đến thăm một đứa trẻ, một khoản đóng góp được gom góp từ nhiều người, hay đơn giản là quyết định bước ra khỏi cuộc sống riêng để nhìn thấy những người đang cần được quan tâm.

Với Cộng đồng 5K-TP.HCM, những hạt giống ấy đang được gieo bằng những hành động cụ thể và bền bỉ. Từ những thư viện dành cho học sinh tiểu học đến những buổi “Kết nối yêu thương” dành cho trẻ em khuyết tật, mỗi hoạt động đều mang theo một thông điệp giản dị: trẻ em cần nhiều hơn những món quà; các em cần cơ hội, sự quan tâm và cảm giác rằng mình không bị bỏ lại phía sau.

Hơn 100 thành viên, mỗi người một hoàn cảnh, một công việc, một cách đóng góp, nhưng cùng gặp nhau ở một điểm chung: tin rằng những điều tốt đẹp nếu được gieo đủ lâu sẽ có ngày nảy mầm.

Và có lẽ, giá trị đẹp nhất của một cộng đồng thiện nguyện không phải là đã trao đi bao nhiêu, mà là sau những gì được trao đi, có bao nhiêu yêu thương tiếp tục được lớn lên trong những đứa trẻ và trong chính những người đã cho đi.