Hà Nội củng cố mạng lưới bảo vệ trẻ em từ cơ sở

Nền tảng từ hệ thống chăm sóc, bảo vệ trẻ em đồng bộ

Phát biểu tại hội thảo khởi động dự án “Hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt trên địa bàn thành phố Hà Nội”, ông Đinh Hồng Phong - Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Hà Nội cho biết, công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em luôn nhận được sự quan tâm của Thành ủy, HĐND, UBND thành phố cùng sự đồng hành của các tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng xã hội. Hà Nội hiện đã hình thành hệ thống chăm sóc, bảo vệ trẻ em từ cấp thành phố đến cơ sở, với sự tham gia của các cơ quan chuyên môn, ban chỉ đạo công tác trẻ em tại các xã, phường và hệ thống các cơ sở trợ giúp xã hội.

Đáng chú ý, thành phố hiện có 11 trung tâm bảo trợ xã hội đang chăm sóc trẻ em thuộc các nhóm hoàn cảnh đặc biệt, trong đó có hai mô hình chuyên biệt là Làng trẻ em SOS và Làng trẻ em Birla. Không chỉ đáp ứng nhu cầu về vật chất, các mô hình này còn chú trọng xây dựng môi trường gia đình để hỗ trợ trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.

Song song với đó, Hà Nội đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nhằm hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt. Các chính sách bao phủ nhiều lĩnh vực như khai sinh, học tập, chăm sóc sức khỏe, nuôi dưỡng và trợ cấp xã hội, với mức hỗ trợ được nâng cao hơn so với quy định chung. Hiện thành phố có trên 2,1 triệu trẻ em, trong đó hơn 14.000 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và trên 16.000 trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt.

Trong lĩnh vực y tế, thành phố duy trì nhiều chương trình chăm sóc sức khỏe trẻ em như quản lý sức khỏe, khám định kỳ, tiêm chủng mở rộng, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, phục hồi chức năng cho trẻ khuyết tật, chăm sóc sức khỏe tâm thần. Đặc biệt, Hà Nội đang đẩy mạnh mô hình phát hiện sớm, can thiệp sớm đối với trẻ em khuyết tật và trẻ có vấn đề về sức khỏe tâm thần nhằm tận dụng hiệu quả "thời gian vàng" trong quá trình hỗ trợ và điều trị. Thành phố đồng thời xây dựng hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử cho trẻ em, tăng cường phòng chống tai nạn thương tích, đuối nước và đầu tư phát triển các dịch vụ chuyên khoa nhi.

"Bảo vệ trẻ em hiện nay không chỉ là giải quyết những trường hợp đã xảy ra tổn thương, mà còn là nhận diện và ngăn chặn các nguy cơ từ sớm, từ xa", ông Phong nhấn mạnh. 

Tuy nhiên, theo ông Phong, công tác chăm sóc và bảo vệ trẻ em đang đối mặt với nhiều thách thức mới. Quá trình đô thị hóa, gia tăng dân số cơ học, tình trạng trẻ em di cư cùng sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số làm gia tăng các nguy cơ như bạo lực học đường, xâm hại trẻ em trên không gian mạng hay các vấn đề về sức khỏe tâm thần. 

Trong khi đó, việc phát hiện sớm trẻ em có nguy cơ tại cộng đồng và chia sẻ thông tin giữa các ngành vẫn còn những hạn chế nhất định. Vì vậy, ông cho rằng cần chuyển từ tư duy "xử lý khi có vụ việc" sang chủ động quản lý nguy cơ, phòng ngừa và can thiệp sớm, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để xây dựng hệ thống theo dõi, cảnh báo và hỗ trợ trẻ em kịp thời, hiệu quả hơn.

Chính quyền cơ sở là tuyến đầu trong bảo vệ trẻ em

Từ thực tiễn địa phương, bà Phạm Thị Thu Hà -  Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Hoàn Kiếm cho rằng, bảo vệ trẻ em không chỉ là thực hiện chính sách an sinh xã hội mà còn là trách nhiệm bảo đảm quyền con người và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của cộng đồng. Với đặc thù là địa bàn trung tâm của Thủ đô, tập trung đông dân cư, nhiều trường học, cơ sở kinh doanh, khách du lịch và lao động di cư, Hoàn Kiếm vừa có điều kiện huy động nguồn lực xã hội, vừa đối mặt với không ít thách thức trong công tác bảo vệ trẻ em, đặc biệt là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt.

Theo bà Hà, chính quyền cơ sở giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống bảo vệ trẻ em bởi đây là cấp gần dân nhất, hiểu trẻ em và gia đình nhất, đồng thời có khả năng phát hiện sớm các nguy cơ cũng như huy động nhanh các nguồn lực để hỗ trợ, can thiệp khi cần thiết. Mỗi trẻ em có hoàn cảnh và nhu cầu hỗ trợ khác nhau, do đó công tác bảo vệ trẻ em đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, các ngành, các tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư.

Trong bối cảnh các vấn đề liên quan đến trẻ em ngày càng phức tạp, công tác bảo vệ trẻ em cần chuyển từ cách tiếp cận xử lý vụ việc sang chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và hỗ trợ toàn diện. Đây cũng là xu hướng đang được nhiều quốc gia áp dụng thông qua việc xây dựng hệ thống bảo vệ trẻ em dựa trên quyền trẻ em, lấy trẻ em làm trung tâm và huy động sự tham gia của nhiều ngành, nhiều cấp.

Thực tiễn triển khai các chương trình hợp tác trước đây cho thấy sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức xã hội và đối tác quốc tế không chỉ mang lại nguồn lực hỗ trợ mà còn giúp chuyển giao phương pháp làm việc, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác trẻ em ở cơ sở. Đây là yếu tố quan trọng để từng bước hoàn thiện hệ thống bảo vệ trẻ em theo hướng chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.

Tiếp tục củng cố mạng lưới bảo vệ trẻ em

Nhằm tăng cường các can thiệp hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và trẻ em có nguy cơ, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam phối hợp với Tổ chức Blue Dragon International triển khai dự án "Hỗ trợ thực hiện các can thiệp hiệu quả để chăm sóc và bảo vệ một số nhóm trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2028".

Dự án được triển khai từ tháng 4/2026 đến tháng 10/2028, hướng tới mục tiêu bảo đảm trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và trẻ em có nguy cơ được chăm sóc, bảo vệ và tiếp cận đầy đủ các dịch vụ thiết yếu để phát triển toàn diện. Các hoạt động tập trung vào nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, cha mẹ, người chăm sóc và cộng đồng; hỗ trợ trẻ em tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, an sinh xã hội; đồng thời tăng cường năng lực quản lý, điều phối và phối hợp liên ngành trong công tác bảo vệ trẻ em.

Theo ông Đinh Hồng Phong, Hà Nội sẽ phối hợp chặt chẽ với các đơn vị triển khai dự án thông qua việc hoàn thiện cơ chế chính sách, đổi mới phương thức quản lý theo hướng phát hiện sớm và quản lý nguy cơ, tăng cường phối hợp liên ngành, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác trẻ em.

Từ góc độ địa phương, phường Hoàn Kiếm cũng xác định trách nhiệm của mình không chỉ là phối hợp triển khai các hoạt động của dự án, mà còn chủ động tiếp thu các kinh nghiệm, lồng ghép các phương pháp hiệu quả vào hoạt động quản lý nhà nước thường xuyên. Mục tiêu là hình thành một hệ thống bảo vệ trẻ em hoạt động thống nhất, chủ động: lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy sự phối hợp liên ngành làm phương thức, và lấy lợi ích tốt nhất của trẻ em làm trung tâm của mọi quyết định.

Bên cạnh đó, phường Hoàn Kiếm cũng cam kết tiếp tục phát huy vai trò quản lý nhà nước, tăng cường phối hợp liên ngành, phối hợp triển khai đầy đủ các hợp phần của dự án. Nhằm hiện thực hóa mục tiêu của dự án: xây dựng môi trường sống an toàn, thân thiện, tạo điều kiện cho mọi trẻ em được phát triển toàn diện và bình đẳng.

Với sự tham gia của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức xã hội, cộng đồng và đối tác quốc tế, dự án được kỳ vọng sẽ góp phần củng cố mạng lưới bảo vệ trẻ em trên địa bàn Thủ đô, giúp mọi trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt hoặc có nguy cơ đều được phát hiện sớm, hỗ trợ kịp thời và có cơ hội phát triển toàn diện./.