Nghệ An: Tinh gọn trường lớp nhưng không giảm cơ hội học tập của học sinh

Theo số liệu thống kê, Nghệ An hiện có quy mô giáo dục rất lớn với 1528 cơ sở giáo dục công lập và 883 điểm trường lẻ. Đây là một trong những địa phương có mạng lưới trường lớp rộng nhất cả nước, trải dài từ vùng đồng bằng đến khu vực miền núi và biên giới. Thực tế này giúp học sinh ở nhiều vùng khó khăn được đến trường thuận lợi nhưng cũng bộc lộ không ít bất cập. Nhiều trường có quy mô nhỏ, số lớp ít nhưng vẫn phải duy trì đầy đủ bộ máy quản lý, trong khi cơ sở vật chất ở nhiều nơi chưa được khai thác hết công suất. Việc đầu tư nguồn lực do đó bị dàn trải, làm ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý cũng như chất lượng giáo dục toàn diện.

Chính vì lý do này, địa phương đang tích cực triển khai sắp xếp lại mạng lưới trường học. Theo kế hoạch, đến trước ngày 30/08/2026, các địa phương phải hoàn thành phương án, phấn đấu giảm tối thiểu ba mươi phần trăm số đầu mối trường học. Ở những nơi có điều kiện thuận lợi, tỷ lệ giảm có thể lên tới năm mươi phần trăm so với thời điểm ngày 01/07/2025. Quá trình này được triển khai dựa trên nguyên tắc chung nhưng phương pháp thực hiện tại mỗi địa phương lại mang tính linh hoạt, bám sát với tình hình thực tế.

Có thể thấy Nghệ An không áp dụng một công thức chung cứng nhắc cho toàn tỉnh. Việc sắp xếp mạng lưới trường học được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên quy mô dân số, đặc điểm địa hình, khoảng cách đi lại và sự phân bố dân cư thay vì chỉ dựa vào các chỉ tiêu định lượng.

Sau khi sắp xếp, bộ máy quản lý trường học sẽ trở nên tinh gọn đáng kể. Các vị trí quản lý và nhân viên hành chính sẽ được bố trí lại sao cho phù hợp với quy mô mới. Cơ sở vật chất và trang thiết bị cũng được khai thác tối đa công năng, chấm dứt tình trạng lãng phí nguồn lực tại những ngôi trường quá ít học sinh. Dù vậy, bài toán nhân sự sau sáp nhập vẫn cần được giải quyết một cách thấu đáo, đảm bảo chọn đúng người đủ năng lực quản lý những cơ sở giáo dục quy mô lớn.

Đối với học sinh vùng sâu vùng xa, ngành giáo dục yêu cầu các địa phương tuyệt đối không sáp nhập một cách cơ học. Những điểm trường lẻ ở nơi giao thông chia cắt, việc đi lại qua sông suối hay địa hình nguy hiểm sẽ được xem xét giữ lại hoặc có phương án thay thế an toàn nhất. Đích đến của việc sắp xếp không đơn thuần là giảm bớt số lượng đầu mối quản lý mà là quá trình đổi mới căn bản cách thức điều hành, chuyển từ tư duy quản lý giáo dục truyền thống sang mô hình quản trị phát triển giáo dục lấy người học làm trung tâm. Sự thay đổi này thực chất là bước tổ chức lại nguồn lực để hệ thống vận hành hiệu quả hơn, với cam kết cao nhất là mọi học sinh từ đồng bằng đến miền núi đều được hưởng quyền lợi học tập trong điều kiện thuận lợi và tốt đẹp nhất./.