Áp lực thi cử và giới hạn của liêm chính: Bản chất của trường học hạnh phúc

Tạp chí Trẻ em Việt Nam trân trọng gửi tới quý độc giả tác phẩm dự thi của học sinh Phan Trung Anh - Lớp 7A14 - Trường THCS Nhân Chính, Thanh Xuân, Hà Nội tại hạng mục "Viết về trường học hạnh phúc" trong Cuộc thi "Viết và bình chọn Trường học Hạnh phúc 2026". Tác phẩm là bài bút ký phóng sự phản biện về Trường học hạnh phúc, thể hiện góc nhìn của học sinh lớp 7 về bản chất trường học hạnh phúc từ vụ việc gian lận thi cử tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang. 

Giữa guồng quay khắc nghiệt của kỳ vọng và áp lực điểm số, định nghĩa về ngôi trường hạnh phúc đôi khi bị bóp méo. Vụ việc gian lận thi cử tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang không chỉ là một vụ vi phạm pháp luật mà còn là nỗi ám ảnh, sự suy sụp tinh thần tột độ của học sinh, phụ huynh và hồi chuông cảnh tỉnh về mặt trái của bệnh thành tích.

Là một học sinh cấp hai, khi nghe về vụ gian lận thi cử tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, con thấy lòng mình nặng trĩu một nỗi buồn. Nhìn các anh chị bỗng chốc rơi vào vòng xoáy khủng hoảng, con tự hỏi: Phải chăng trường học hạnh phúc đôi khi chỉ là một giấc mơ quá xa vời khi điểm số cứ đè nặng lên vai tuổi trẻ? Trường học vốn dĩ phải là nơi truyền dạy tri thức và đạo đức nhưng vụ việc ấy đã kéo tất cả chúng con về một thực tế phũ phàng - áp lực của sự hoàn hảo đã bẻ cong cả những giá trị nguyên thuỷ.

Người lớn kể lại rằng, những ngày sau khi vụ việc bị phát hiện, các anh chị đã phải trải qua một cơn ác mộng. Đó là chuỗi ngày đen tối khi các anh chị không dám đọc báo, không dám mở điện thoại hay lướt mạng xã hội vì sợ phải đối mặt với những lời phán xét cay độc từ dư luận. Cảm giác hổ thẹn, tự ti cứ gặm nhấm tâm hồn khiến các anh chị suy sụp tinh thần và khóc đến sưng cả mắt trong sự bất lực tột cùng. Những giọt nước mắt có lẽ không chỉ vì tiếc nuối một danh hiệu, mà còn là nỗi ân hận đã làm tổn thương những người sinh ra mình.

Cùng lúc đó, các bậc phụ huynh cũng rơi vào trạng thái bần thần, đau đớn, ngày đêm trằn trọc và tự trách bản thân. Họ lo sợ vì nhận ra tình yêu thương đặt sai cách, hay chiếc "phao cứu sinh" do người lớn giăng ra, lại chính là vực thẳm đẩy con cái vào nỗi đau tinh thần nặng nề nhất.

Sự việc đau lòng ấy khiến chúng ta phải lặng người suy ngẫm về bản chất của hai chữ "hạnh phúc" dưới mái trường. Một ngôi trường không thể gọi là hạnh phúc khi ở đó, áp lực điểm số và bệnh thành tích đã biến những học trò ngoan ngoãn thành những nạn nhân mang tâm lý tội lỗi.

Khi người lớn biến kỳ thi thành một cuộc đua kỳ vọng độc hại, họ vô tình đẩy học sinh vào vòng xoáy áp lực, để rồi khi vỡ lở, học sinh là những người phải gánh chịu sự sụp đổ lớn nhất. Sự "giúp đỡ" sai trái của thầy cô tại ngôi trường chuyên xuất phát điểm của nó phản ánh sự bất lực của cả một hệ thống trước áp lực thi cử. Đáng lẽ, trong giờ phút hoang mang, các anh chị cần được bao dung, thay vì gánh chịu những phán xét, khiến sự xấu hổ hoá thành những vết sẹo khó phai trong tâm hồn.

Vậy, trường học hạnh phúc thực sự hình thành từ đâu? Dưới góc nhìn khách quan đó phải là không gian mà sự an toàn về tâm lý được đặt lên hàng đầu, đi đôi với một hệ thống đánh giá công minh nhưng giàu tính nhân văn. Hạnh phúc là khi học sinh đến trường không phải để gồng mình gánh vác những kỳ vọng quá khổ, mà để được lắng nghe, được thấu hiểu và được tha thứ khi vấp ngã.

Một ngôi trường hạnh phúc dung dưỡng sự khoan dung, ở đó, khi học sinh mắc lỗi, người lớn không vội vàng buông lời chỉ trích hay dán nhãn tiêu cực, mà kiên nhẫn dìu dắt các em đứng dậy từ nỗi sợ và sự hổ thẹn. Thầy cô giáo, trước khi là những người truyền đạt kiến thức sách vở, phải là những người bạn lớn biết đặt áp lực thành tích sang một bên để ôm lấy sự bất an của học trò, giúp phụ huynh và các em trút bỏ gánh nặng tâm lý đè nén.

Vụ việc rúng động tại Tuyên Quang là bài học sâu sắc về sự thấu cảm. Nó buộc toàn xã hội phải nhìn nhận lại một cách nhân văn hơn về những tổn thương tâm lý mà thế hệ trẻ đang phải gánh chịu mỗi ngày. Hạnh phúc học đường không thể mọc lên trên mảnh đất của sự phán xét độc đoán hay áp lực điểm số vô hình. Nó chỉ thực sự nảy lộc đơm hoa khi mỗi nhà trường là một mái nhà che chở, nơi mọi lỗi lầm được nhìn nhận bằng lòng trắc ẩn và cơ hội sửa đổi.

Nhìn về tương lai, con không nói riêng về ngôi trường THCS Nhân Chính con đang học, con muốn nói trên phạm vi Quốc gia, xây dựng một ngôi trường hạnh phúc là hành trình dài đòi hỏi sự bao dung, dũng cảm và đồng lòng của cả xã hội để giải tỏa bất lực, sự hối hận của phụ huynh và xoa dịu sự suy sụp của học sinh.

Hãy để mỗi buổi sáng đến trường học sinh được hít thở bầu không khí của niềm tin, được tha thứ và yêu thương đúng nghĩa trong giới hạn của kỷ luật nhân văn. Chỉ khi lòng nhân ái trở thành nền móng, mái trường mới trở thành bến bờ bình yên, nâng niu những bước chân tuổi trẻ đi đến thành công một cách chân chính và bền vững.