Vụ bé gái 2 tuổi tử vong ở Nghệ An: Đừng để ô tô thành “bẫy nhiệt” với trẻ nhỏ

Chiếc xe giữa trời nóng có thể trở thành “bẫy nhiệt” chỉ sau ít phút

Một vụ việc đau lòng vừa xảy ra tại xã Đông Lộc, Nghệ An khiến nhiều phụ huynh không khỏi ám ảnh. Theo thông tin ban đầu, sáng 16/4, một người bố lái ô tô chở hai con gái đi học. Sau khi đưa con lớn tới trường tiểu học, người này không đưa bé nhỏ tới nhà trẻ như dự kiến mà lái thẳng đến cơ quan, khóa xe rồi vào làm việc. Đến khoảng đầu giờ chiều, đồng nghiệp phát hiện bé gái vẫn nằm trong xe.

Dù được đưa đi cấp cứu ngay sau đó, cháu bé đã không qua khỏi. Cơ quan chức năng nhận định cháu bị bỏ quên trên xe hơn 5 giờ trong bối cảnh Nghệ An đang trải qua đợt nắng nóng, có nơi trên 38 độ C.

Điều khiến dư luận càng xót xa là chi tiết tưởng nhỏ nhưng lại rất đáng suy nghĩ: bình thường bé út do mẹ đưa đón, còn chị gái do bố chở. Chỉ một thay đổi trong nếp sinh hoạt quen thuộc, cộng thêm sự chủ quan hoặc nhầm lẫn trong khoảnh khắc, đã dẫn tới hậu quả không thể cứu vãn.

Không phải đến bây giờ, câu chuyện trẻ bị bỏ quên trên ô tô mới được nhắc tới. Nhưng mỗi lần một vụ việc mới xảy ra, nỗi đau vẫn nguyên vẹn, bởi phía sau đó luôn là một sinh mạng non nớt và sự ân hận muộn màng của người lớn.

Năm 2019, vụ học sinh lớp 1 Trường Gateway ở Hà Nội tử vong sau nhiều giờ bị bỏ quên trên xe đưa đón từng gây chấn động cả nước. Theo thông tin được công bố, cháu bé đã bị bỏ quên trên xe từ sáng đến chiều cùng ngày. Khi được phát hiện và đưa đi cấp cứu, cháu đã tử vong. Vụ việc sau đó kéo theo hàng loạt yêu cầu siết chặt quy trình đưa đón học sinh bằng ô tô ở nhiều địa phương.

Chỉ một tháng sau đó, tại Bắc Ninh, một bé trai 3 tuổi bị bỏ quên nhiều giờ trên xe đưa đón của trường mầm non. Khác với vụ Gateway, cháu bé may mắn giữ được tính mạng nhưng nhập viện trong tình trạng rất nặng. Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết bệnh nhi sốt cao, lơ mơ, suy hô hấp, được chẩn đoán sốc nhiệt và phải điều trị tích cực. Cháu hồi phục sau 48 giờ nhưng câu chuyện ấy vẫn là lời cảnh báo nhức nhối về cái giá quá đắt của một phút sơ suất.

Đến tháng 6/2020, bé Trần Văn L., 19 tháng tuổi, ở Vĩnh Phúc tiếp tục bị bỏ quên trong ô tô đóng kín giữa trưa nắng. Khi gia đình phát hiện, cháu đã hôn mê, sốt trên 41 độ C, rối loạn đông máu, rối loạn điện giải. Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Vĩnh Phúc xác định trẻ bị sốc nhiệt nặng. May mắn, bé được cấp cứu kịp thời và hồi phục, nhưng các bác sĩ cũng cảnh báo nếu nhập viện muộn hơn, nguy cơ tổn thương não hoặc di chứng lâu dài là rất lớn.

Gần đây hơn, tháng 5/2024, một bé trai 5 tuổi ở Thái Bình tử vong sau khi bị bỏ quên trên xe đưa đón của trường mầm non suốt cả ngày. Theo báo cáo được công bố, chỉ đến chiều muộn khi người thân tới đón không thấy trẻ, mọi người mới cuống cuồng đi tìm. Khi phát hiện cháu bé vẫn còn ở trên xe, mọi việc đã quá muộn. Cơ quan điều tra sau đó khởi tố vụ án “Vô ý làm chết người”.

Nhìn lại những vụ việc ấy, điểm chung dễ thấy là tai nạn không xảy ra trên đường, không đến từ va chạm hay tốc độ, mà đến từ một sai sót tưởng như rất nhỏ của người lớn. Nhưng với trẻ em, chỉ một lần quên cũng có thể là ranh giới giữa sự sống và cái chết.

Nhiều phụ huynh vẫn nghĩ rằng nếu xe đỗ trong bóng râm, hoặc chỉ rời đi trong thời gian ngắn, rủi ro sẽ không lớn. Song các chuyên gia y tế nhiều lần cảnh báo điều ngược lại.

Các nghiên cứu của Đại học bang Arizona và Trường Y khoa San Diego cho thấy, ngay cả khi xe đỗ trong bóng râm, thân nhiệt của một đứa trẻ 2 tuổi vẫn có thể tăng tới ngưỡng nguy hiểm 104 độ F, tương đương khoảng 40 độ C, chỉ trong chưa đầy 2 giờ. Đây là mức có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện kịp thời.

Theo Hiệp hội Nhi khoa Mỹ (AAP), trẻ nhỏ đối mặt nguy cơ tử vong vì quá nóng cao hơn người lớn do thân nhiệt tăng nhanh gấp 3-5 lần. Nguyên nhân là cơ thể trẻ, đặc biệt trẻ sơ sinh, chưa có khả năng điều hòa thân nhiệt hiệu quả, đồng thời mất nước nhanh hơn người trưởng thành.

Mối nguy này cũng khiến nhiều hãng xe bắt đầu tích hợp công nghệ cảnh báo, nhằm nhắc nhở cha mẹ hoặc người chăm sóc khi vô tình để quên trẻ em hay thú cưng trong xe.

Các bác sĩ điều trị vụ bé trai 19 tháng tuổi ở Vĩnh Phúc cũng cảnh báo, với trẻ nhỏ, chỉ khoảng 20 phút trong xe quá nóng đã có thể gây tổn thương não và thận. Điều đáng sợ là trẻ không có đủ khả năng nhận biết nguy hiểm, cũng không thể tự mở cửa, tự thoát ra ngoài hay tìm kiếm sự trợ giúp như người lớn vẫn hình dung.

Chính vì vậy, mọi lời cảnh báo về trẻ em và ôtô trong mùa nóng đều không phải là sự cường điệu. Đó là rủi ro có thật, đã lặp lại nhiều lần, và lần nào cũng để lại cái giá quá đắt.

Làm sao để bi kịch không còn lặp lại?

Sau mỗi vụ việc, câu hỏi thường được đặt ra là: làm gì để ngăn điều tương tự tái diễn? Thực tế cho thấy, điều quan trọng nhất không nằm ở những khẩu hiệu lớn, mà ở các thói quen rất cụ thể.

Trước hết, phụ huynh cần tạo cho mình phản xạ kiểm tra ghế sau trước khi rời xe. Dù hành trình dài hay ngắn, dù đang vội đến công sở hay chỉ ghé đâu đó ít phút, việc quay lại nhìn và mở cửa kiểm tra phía sau phải trở thành thao tác bắt buộc. Chỉ một động tác nhỏ nhưng có thể ngăn chặn một thảm kịch. 

Thứ hai, không nên thay đổi quy trình đưa đón đột ngột nếu không thật cần thiết. Nhiều bi kịch xảy ra đúng vào những ngày bố đưa thay mẹ, đổi tuyến đường, đổi điểm đến hoặc đổi người nhận trẻ. Khi buộc phải thay đổi, phụ huynh nên chủ động thêm bước xác nhận: gọi điện khi đã giao trẻ, nhắn tin cho người nhận, hoặc đặt một vật dụng bắt buộc phải lấy như điện thoại, túi xách, thẻ xe ở ghế sau cạnh chỗ ngồi của trẻ. Đây là cách nhắc trí nhớ đơn giản nhưng hữu ích trong những ngày vội vàng, căng thẳng. Diễn biến vụ việc ở Nghệ An cũng cho thấy sự thay đổi thói quen thường ngày có thể là mắt xích dẫn tới nhầm lẫn.

Thứ ba, luôn khóa xe và kiểm tra xe sau khi rời đi. Nhiều người chỉ nghĩ đến nguy cơ “bỏ quên” trẻ, nhưng một rủi ro khác cũng không kém phần nghiêm trọng là trẻ tự chui vào xe đang đỗ để chơi rồi bị mắc kẹt bên trong. Vì vậy, chìa khóa xe cần để xa tầm với của trẻ; người lớn cũng phải dạy trẻ hiểu rằng ô tô không phải nơi chơi đùa. 

Thứ tư, nếu trẻ đã đủ lớn, cần dạy kỹ năng ứng phó. Trẻ nên được hướng dẫn cách gọi to, bấm còi, đập cửa kính hoặc tìm mọi cách gây chú ý nếu không may bị kẹt trong xe. Dĩ nhiên, đây không thể thay thế trách nhiệm của người lớn, nhưng trong tình huống xấu nhất, một kỹ năng nhỏ đôi khi có thể tạo ra cơ hội sống còn.

Không chỉ gia đình, cộng đồng cũng có trách nhiệm. Khi phát hiện một đứa trẻ bị bỏ lại trong ô tô giữa trời nóng, tuyệt đối không nên coi đó là chuyện của người khác. Sự chần chừ đôi khi khiến thời gian vàng trôi qua rất nhanh. Người phát hiện cần gọi hỗ trợ, tìm cách tiếp cận trẻ sớm nhất có thể và gọi cấp cứu nếu trẻ có dấu hiệu lịm đi, khó thở, tím tái hoặc bất thường. Đây cũng là khuyến cáo được các bác sĩ đưa ra trong nhiều bài tư vấn sau các vụ việc tương tự.

Ở một khía cạnh khác, câu chuyện bỏ quên trẻ trên xe cũng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt hơn với các cơ sở giáo dục, đơn vị vận hành xe đưa đón. Điểm danh đầu xe, đối chiếu khi xuống xe, kiểm tra xe sau mỗi chuyến đi, xác nhận bàn giao trẻ tận tay… phải là quy trình bắt buộc, không thể làm qua loa hay phụ thuộc vào trí nhớ cá nhân. Bài học từ vụ Gateway năm 2019 và vụ ở Thái Bình năm 2024 đã cho thấy chỉ cần một mắt xích lỏng lẻo, hậu quả có thể không gì bù đắp được.

Một chiếc ô tô vẫn được nhiều người xem là không gian an toàn cho gia đình. Nhưng giữa mùa nắng nóng, chiếc xe đóng kín cũng có thể trở thành nơi nguy hiểm chỉ sau thời gian rất ngắn. Trẻ nhỏ không biết tự mở cửa, không đủ sức chống chọi với nhiệt độ tăng nhanh, càng không thể tự cứu mình khi rơi vào hoảng loạn.

Vụ bé gái 2 tuổi ở Nghệ An vì thế không chỉ là một tin buồn trong ngày, mà là lời nhắc nhói lòng rằng sự an toàn của trẻ đôi khi phụ thuộc vào những thao tác rất nhỏ, rất đời thường của người lớn. Dừng xe, nhìn lại. Rời xe, kiểm tra. Thấy trẻ một mình trong xe, hành động ngay. Chỉ khi những điều ấy trở thành phản xạ, những bi kịch tương tự mới có thể được ngăn lại trước khi quá muộn./.