Bộ GD&ĐT đẩy mạnh sáp nhập trường học, thí điểm mô hình mới

Theo Văn bản số 4054/BGDĐT-GDPT gửi UBND các tỉnh, thành phố, việc sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên cần được thực hiện phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hướng đến xây dựng hệ thống trường học tinh gọn nhưng vẫn bảo đảm điều kiện học tập thuận lợi cho học sinh.

Điểm đáng chú ý là lần sắp xếp này không chỉ nhằm giảm số lượng đầu mối quản lý như trước đây mà tập trung tái cấu trúc mạng lưới trường học dựa trên quy mô dân số, đặc điểm phân bố dân cư và nhu cầu học tập tại từng địa phương. Qua đó, ngành giáo dục kỳ vọng sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực hiện có, đồng thời nâng cao chất lượng dạy và học.

Bộ GD&ĐT cũng đặt mục tiêu phấn đấu giảm tối thiểu 30% đầu mối các cơ sở giáo dục công lập. Việc tinh gọn bộ máy sẽ đi đôi với cơ cấu lại đội ngũ theo hướng giảm biên chế quản lý, tăng nguồn lực trực tiếp phục vụ công tác giảng dạy, đồng thời duy trì ổn định quy mô học sinh tại các điểm trường và phân hiệu.

Để chuẩn bị cho quá trình sáp nhập trường học, Bộ GDĐT sẽ triển khai thí điểm hai mô hình cơ sở giáo dục quy mô lớn từ 1/7/2026 trước khi đánh giá, hoàn thiện và xem xét nhân rộng.

Mô hình 1 - Trường một cấp học quy mô lớn (hoặc Trung tâm Giáo dục thường xuyên) có các phân hiệu: Cấu trúc gồm 1 trường chính có các phân hiệu, điểm trường.

Mô hình 2 - Trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn: Được thực hiện tại 1 địa điểm hoặc các địa điểm khác nhau; cấu trúc gồm 1 trường chính, có các phân hiệu, điểm trường với nhiều cấp học.

Theo định hướng của Bộ GD&ĐT, việc thí điểm các mô hình mới không đơn thuần là thay đổi cách tổ chức trường lớp mà còn hướng tới đổi mới phương thức quản trị. Các cơ sở giáo dục được yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong điều hành, giảm thủ tục hành chính, tăng tính minh bạch và quản lý dữ liệu trên nền tảng số dùng chung nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

Song hành với việc sắp xếp trường lớp, Bộ GD&ĐT yêu cầu các địa phương xây dựng phương án sử dụng đội ngũ cán bộ, giáo viên và nhân viên một cách phù hợp nhằm bảo đảm hoạt động của các cơ sở giáo dục sau sáp nhập diễn ra ổn định.

Đối với đội ngũ lãnh đạo, quản lý, các địa phương cần rà soát, lựa chọn những cán bộ có năng lực, kinh nghiệm và trình độ phù hợp để đảm nhiệm các vị trí quản lý trong mô hình mới. Đồng thời, việc phân cấp, phân quyền cũng cần được thực hiện rõ ràng hơn nhằm nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu.

Một trong những nội dung được nhiều địa phương quan tâm là phương án xử lý đối với đội ngũ cán bộ quản lý và nhân sự hỗ trợ dôi dư sau sáp nhập. Theo hướng dẫn của Bộ GDĐT, từng địa phương cần chủ động xây dựng kế hoạch bố trí lại công việc hoặc giải quyết chế độ theo quy định. Tùy điều kiện thực tế, các trường hợp bị ảnh hưởng có thể được điều chuyển sang làm công tác giáo dục tại cấp xã, bố trí làm giáo viên nếu đáp ứng yêu cầu hoặc giải quyết nghỉ theo chế độ phù hợp với năng lực, nguyện vọng và quy định hiện hành.

Bên cạnh đó, Bộ cũng yêu cầu các địa phương xây dựng lộ trình bảo lưu chế độ, phụ cấp đối với những cán bộ quản lý chịu tác động từ việc sắp xếp bộ máy theo quy định của pháp luật và chính sách đặc thù của từng địa phương.

Đối với đội ngũ giáo viên, các sở GDĐT cần phối hợp với cơ quan liên quan rà soát biên chế, bố trí đủ số lượng theo định mức, đồng thời linh hoạt điều động, luân chuyển hoặc biệt phái giáo viên giữa các trường, các phân hiệu và điểm trường trên cùng địa bàn để sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực. Công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên tiếp tục được chú trọng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Đối với những địa bàn còn nhiều khó khăn, việc đầu tư xây dựng nhà công vụ cho giáo viên cũng được khuyến khích nhằm tạo điều kiện ổn định lâu dài cho đội ngũ.

Để quá trình sáp nhập trường học diễn ra thuận lợi, Bộ GDĐT đề nghị các địa phương tăng cường truyền thông về mục tiêu, lộ trình và những tác động của việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục. Việc chủ động cung cấp thông tin, giải đáp thắc mắc của giáo viên, phụ huynh và các bên liên quan được xem là giải pháp quan trọng nhằm tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai.

Ngoài ra, các địa phương được yêu cầu kịp thời phát hiện, nhân rộng những mô hình triển khai hiệu quả, đồng thời theo dõi sát dư luận để xử lý những thông tin chưa chính xác, góp phần bảo đảm quá trình sáp nhập diễn ra công khai, minh bạch và đạt hiệu quả.