Từ hộp sữa đến sinh kế bền vững: Hành trình thay đổi cuộc sống của trẻ em có hoàn cảnh khó khăn

Ngày 07/7, tại phường Hòa Bình (tỉnh Phú Thọ), Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam phối hợp với Quỹ Hỗ trợ Gia đình và Trẻ em Đài Loan (TFCF) tổ chức Hội thảo tổng kết dự án "Tư vấn và hỗ trợ dinh dưỡng cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn" giai đoạn 2024-2026.

Tham dự hội thảo có bà Cao Thị Thanh Thủy - Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, Giám đốc Dự án; bà Lê Tuyết Mai - Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam; bà Hoàng Nhã Ca - Giám đốc Tổ chức TFCF tại Việt Nam cùng đại diện lãnh đạo Sở Y tế tỉnh Phú Thọ, chính quyền địa phương, ngành y tế, các trường học, cộng tác viên y tế cơ sở và đông đảo phụ huynh có con tham gia dự án.

Hỗ trợ toàn diện từ dinh dưỡng đến sinh kế

Dự án được triển khai tại 4 xã, phường thuộc Hà Nội và Phú Thọ gồm phường Kỳ Sơn, xã Thịnh Minh, phường Hoà Bình và xã Ba Vì, với tổng kinh phí 2,25 tỷ đồng.

Mục tiêu của dự án không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ dinh dưỡng cho trẻ em bị suy dinh dưỡng hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng mà còn hướng tới nâng cao năng lực cho cha mẹ, cán bộ y tế, cán bộ xã hội về quyền trẻ em và chăm sóc dinh dưỡng, đồng thời hỗ trợ sinh kế để các gia đình thay đổi thói quen chăm sóc và cải thiện bữa ăn một cách lâu dài.

Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Cao Thị Thanh Thủy, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, Giám đốc Dự án nhấn mạnh, chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn không chỉ là hỗ trợ trước mắt mà còn là đầu tư cho tương lai của trẻ. Vì vậy, dự án được xây dựng theo hướng kết hợp giữa tư vấn dinh dưỡng, thay đổi hành vi chăm sóc trẻ và tăng cường sinh kế cho gia đình nhằm tạo ra hiệu quả bền vững.

Theo bà Cao Thị Thanh Thuỷ, sau hơn hai năm triển khai, dự án đã đạt và vượt nhiều mục tiêu đề ra. Ở mục tiêu nâng cao nhận thức, gần 800 lượt cán bộ, cha mẹ và trẻ em đã được tiếp cận thông qua các lớp truyền thông, tập huấn và hoạt động tại tủ sách cộng đồng. Kết quả khảo sát cuối kỳ cho thấy 100% cha mẹ tham gia tự tin hơn trong việc chăm sóc con, trong khi 68% hiểu rõ hơn về quyền trẻ em.

Đối với hoạt động hỗ trợ dinh dưỡng, 100% trẻ em trong dự án được cấp sữa, 97,3% được tư vấn dinh dưỡng, 94,7% được hỗ trợ vi chất theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Viện Dinh dưỡng.

Kết quả theo dõi cho thấy 79,3% trẻ ăn ngon miệng hơn, 81,3% tăng chiều cao, 86,7% ít ốm đau hơn, 68,7% tăng cân, trong đó có những trẻ tăng từ 2,5-3 kg sau thời gian được hỗ trợ.

Đáng chú ý, tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân giảm xuống còn 12,7%, tỷ lệ suy dinh dưỡng thể gầy còm còn 6%. Tuy nhiên, tình trạng thấp còi cần nhiều thời gian hơn để cải thiện nên vẫn cần tiếp tục theo dõi và can thiệp lâu dài.

Bên cạnh chăm sóc dinh dưỡng, dự án còn hỗ trợ sinh kế cho 43 hộ gia đình khó khăn thông qua việc cấp 90 con gà ri giống, thức ăn gia cầm, vắc-xin và tập huấn kỹ thuật chăn nuôi. Mô hình này giúp nhiều gia đình có thêm nguồn thực phẩm tại chỗ như trứng, thịt gà để cải thiện bữa ăn hằng ngày cho trẻ.

Đánh giá về quá trình triển khai dự án, bà Cao Thị Thanh Thủy cho biết, một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo nên thành công của chương trình là nguồn kinh phí được duy trì ổn định từ Quỹ Hỗ trợ Gia đình và Trẻ em Đài Loan (TFCF) cùng sự đồng hành, phối hợp chặt chẽ của chính quyền địa phương, đặc biệt là đội ngũ y tế cơ sở. Đây là lực lượng trực tiếp theo dõi, tư vấn và hỗ trợ các gia đình trong suốt quá trình thực hiện dự án.

“Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, dự án vẫn gặp không ít khó khăn. Điều kiện kinh tế của nhiều hộ gia đình còn hạn chế khiến việc duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ cho trẻ chưa thực sự bền vững. Đáng chú ý, có tới 70% gia đình phản ánh trẻ biếng ăn, đây là rào cản lớn trong việc cải thiện tình trạng dinh dưỡng dù các em đã được hỗ trợ sữa, vi chất và tư vấn. Ngoài ra, mô hình hỗ trợ sinh kế mới chỉ triển khai được cho 43 hộ gia đình, do đó phạm vi tác động vẫn còn khiêm tốn so với nhu cầu thực tế”, bà Thuỷ nhấn mạnh.

Từ thực tiễn triển khai, bà Cao Thị Thanh Thủy cho rằng, để các chương trình hỗ trợ phát huy hiệu quả lâu dài, cần tiến hành khảo sát kỹ nhu cầu của từng địa phương, từng nhóm đối tượng trước khi triển khai. Đồng thời, việc thay đổi hành vi dinh dưỡng không thể đạt được trong thời gian ngắn mà đòi hỏi sự kiên trì, đồng hành lâu dài cùng phương pháp tư vấn cá thể hóa, phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh của từng gia đình. 

Tiếp tục nhân rộng mô hình hỗ trợ trẻ em

Phát biểu tại hội thảo, bà Hoàng Nhã Ca (Huang Ya Ke), Giám đốc Quỹ Hỗ trợ Gia đình và Trẻ em Đài Loan (TFCF) tại Việt Nam, cho biết TFCF là đơn vị tài trợ và đối tác đồng hành cùng Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam triển khai dự án "Tư vấn và hỗ trợ dinh dưỡng cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn" giai đoạn 2024-2026.

Theo bà Hoàng Nhã Ca, TFCF được thành lập tại Đài Loan từ năm 1950 và hoạt động tại Việt Nam từ năm 2014 với sứ mệnh thúc đẩy quyền trẻ em và nâng cao phúc lợi cho trẻ em. Từ năm 2024, với sự đồng hành của chính quyền địa phương, TFCF và Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam đã phối hợp triển khai dự án nhằm nâng cao nhận thức và năng lực của cha mẹ, người chăm sóc trẻ về quyền trẻ em và dinh dưỡng; đồng thời hỗ trợ cải thiện tình trạng dinh dưỡng cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn thông qua các gói hỗ trợ dinh dưỡng, tư vấn chuyên môn và các hoạt động hỗ trợ sinh kế cho hộ gia đình.

Đánh giá cao hiệu quả của dự án, bà Hoàng Nhã Ca bày tỏ lời cảm ơn tới Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, chính quyền địa phương và các cơ quan, đơn vị liên quan đã luôn tạo điều kiện thuận lợi để dự án được triển khai hiệu quả trong suốt thời gian qua. Bà cũng kỳ vọng trong thời gian tới, TFCF sẽ tiếp tục nhận được sự đồng hành, ủng hộ của các cơ quan quản lý và cộng đồng để cùng Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam mở rộng các chương trình chăm sóc, bảo vệ và thúc đẩy quyền trẻ em, mang đến nhiều cơ hội phát triển toàn diện hơn cho trẻ em Việt Nam.

Phát biểu tại hội thảo, ông Đào Quốc Việt, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Phú Thọ cho biết, sau khi sáp nhập, toàn tỉnh hiện có khoảng hơn 1,23 triệu trẻ em dưới 16 tuổi, chiếm hơn 25% dân số, trong đó có trên 1.000 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt, rất cần sự quan tâm của cộng đồng.

Theo ông Đào Quốc Việt, việc triển khai dự án đã góp phần cải thiện sức khỏe, nâng cao chất lượng bữa ăn cho trẻ, đồng thời tạo điều kiện để các em được tiếp cận dịch vụ y tế, tham gia các hoạt động văn hóa, vui chơi lành mạnh. "Đây là mô hình nhân văn, phát huy hiệu quả nguồn lực xã hội, góp phần hiện thực hóa mục tiêu không để trẻ em yếu thế nào bị bỏ lại phía sau", ông nhấn mạnh.

Đại diện Sở Y tế tỉnh Phú Thọ cũng bày tỏ mong muốn Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam và Quỹ TFCF tiếp tục đồng hành, mở rộng mô hình trong thời gian tới để nhiều trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc dinh dưỡng, y tế và hỗ trợ phát triển toàn diện.

Những thay đổi bắt đầu từ bữa cơm của trẻ

Trong khuôn khổ hội thảo, phiên tọa đàm chia sẻ về kết quả triển khai dự án đã diễn ra sôi nổi với sự tham gia của đại diện chính quyền địa phương, cán bộ y tế cơ sở và các gia đình hưởng lợi từ dự án. Những chia sẻ thực tế đã góp phần làm rõ hiệu quả cũng như giá trị bền vững mà dự án mang lại.

Đại diện chính quyền địa phương, ông Nguyễn Mạnh Phước, Phó Chánh Văn phòng HĐND-UBND xã Ba Vì (Hà Nội) cho biết, ngay từ khi triển khai, dự án đã xây dựng lộ trình cụ thể, giúp địa phương xác định đúng đối tượng trẻ em suy dinh dưỡng và các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn để hỗ trợ. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, trạm y tế, cán bộ dân số và chính quyền cơ sở đã góp phần cải thiện rõ rệt tình trạng dinh dưỡng của trẻ, đồng thời nhận được sự đồng thuận, ủng hộ từ người dân.

Cùng quan điểm, ông Quách Văn Nhất, đại diện Phòng Văn hóa - Xã hội phường Hòa Bình (tỉnh Phú Thọ), đánh giá dự án không chỉ mang đến sự hỗ trợ thiết thực về dinh dưỡng và sinh kế cho các gia đình mà còn giúp đội ngũ cán bộ địa phương nâng cao năng lực chuyên môn, phương pháp làm việc và kinh nghiệm triển khai các chương trình an sinh xã hội. Đây được xem là nền tảng quan trọng để địa phương tiếp tục duy trì và nhân rộng các hoạt động chăm sóc, bảo vệ trẻ em trong thời gian tới.

Ở góc độ chuyên môn, chị Nguyễn Thị Hải Như, cán bộ y tế phường Hòa Bình, cho biết khó khăn lớn nhất trong quá trình triển khai không nằm ở việc cung cấp nguồn hỗ trợ mà ở việc thay đổi thói quen chăm sóc trẻ của nhiều gia đình. Do điều kiện kinh tế hoặc thiếu kiến thức, không ít phụ huynh vẫn duy trì chế độ ăn mất cân đối, lạm dụng thực phẩm chế biến sẵn, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.

Theo chị Hải Như, sau khi dự án kết thúc, hệ thống y tế cơ sở sẽ tiếp tục theo dõi tình trạng tăng trưởng của trẻ, tư vấn định kỳ cho cha mẹ và lồng ghép nội dung dinh dưỡng vào các chương trình chăm sóc sức khỏe ban đầu nhằm duy trì kết quả đạt được.

Tại tọa đàm, nhiều phụ huynh và người chăm sóc trẻ đã xúc động chia sẻ những thay đổi tích cực sau khi tham gia dự án. Chị Lê Thị Kim Anh (Phú Thọ) cho biết, con chị từng có nguy cơ suy dinh dưỡng do gia đình thiếu kiến thức chăm sóc khoa học. Sau thời gian được hỗ trợ sữa và tư vấn dinh dưỡng, trẻ đã cải thiện rõ rệt về chiều cao, cân nặng và sức khỏe, đồng thời gia đình cũng hình thành được thói quen xây dựng thực đơn hợp lý cho con.

Trong khi đó, chị Nguyễn Thanh Hiếu chia sẻ, ngoài các gói hỗ trợ dinh dưỡng, mô hình sinh kế với 90 con gà ri giống đã giúp gia đình có thêm nguồn thực phẩm sạch ngay tại nhà, góp phần cải thiện bữa ăn của trẻ. "Trước đây chúng tôi chủ yếu nuôi con theo kinh nghiệm, còn bây giờ đã biết cách xây dựng khẩu phần đầy đủ bốn nhóm chất để con phát triển tốt hơn", chị nói.

Là gia đình có hai con tham gia dự án nhiều năm, chị Chu Thị Minh Phúc (xã Ba Vì, Hà Nội) cho biết các con khỏe mạnh hơn, ít ốm vặt, tăng chiều cao sau khi được bổ sung sữa và vi chất. Bên cạnh đó, những buổi tập huấn của dự án cũng giúp các bậc cha mẹ nâng cao kiến thức, tự tin hơn trong việc chăm sóc con.

Đối với bà Đinh Thị Hòa, người trực tiếp chăm sóc hai cháu nội do bố mẹ đi làm xa, những kiến thức được tập huấn đã giúp bà thay đổi cách chế biến bữa ăn hằng ngày. Hai cháu ăn ngon miệng hơn, tăng cân và nhanh nhẹn hơn trước, trong khi nguồn thực phẩm từ mô hình chăn nuôi cũng góp phần cải thiện kinh tế gia đình.

Không giấu được xúc động, bà Nguyễn Thị Tới chia sẻ, gia đình bà từng trải qua hành trình 11 năm mới có được cháu. Khi cháu nhỏ rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng, dự án đã trở thành nguồn động viên, hỗ trợ kịp thời giúp gia đình vượt qua giai đoạn khó khăn. Bà bày tỏ mong muốn mô hình sẽ tiếp tục được mở rộng để nhiều trẻ em có hoàn cảnh khó khăn khác cũng được hưởng lợi.

Kết thúc phiên tọa đàm, đại diện các địa phương đều thống nhất rằng hiệu quả của dự án không chỉ được thể hiện qua những con số về cải thiện dinh dưỡng mà còn ở sự thay đổi nhận thức của gia đình và cộng đồng về quyền trẻ em. 

Đại diện chính quyền địa phương đề xuất các gia đình từng tham gia dự án sẽ trở thành những "tuyên truyền viên" tại cộng đồng, lan tỏa kiến thức chăm sóc trẻ và bảo vệ quyền trẻ em. Đồng thời, các địa phương cũng mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành của Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, Quỹ TFCF và các tổ chức, doanh nghiệp để duy trì, mở rộng mô hình hỗ trợ một cách bền vững trong thời gian tới.

Một số hình ảnh tại sự kiện: