Bộ Y tế đặt mục tiêu giảm tử vong sơ sinh xuống dưới 8‰ vào năm 2030

Đây là những mục tiêu trong Kế hoạch hành động về chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ sơ sinh giai đoạn 2026-2030, được Bộ Y tế phê duyệt tại Quyết định số 3373/QĐ-BYT ngày 31/10/2026.

Theo kế hoạch, mục tiêu chung là cải thiện sức khỏe bà mẹ, trẻ sơ sinh; giảm tử vong mẹ, tử vong sơ sinh và thu hẹp khoảng cách chăm sóc sức khỏe giữa các vùng miền.

Nâng tỉ lệ trẻ sơ sinh được chăm sóc thiết yếu sớm lên ít nhất 90%

Đối với sức khỏe trẻ sơ sinh, Bộ Y tế đặt mục tiêu giảm tỉ suất tử vong xuống dưới 8‰ trên phạm vi cả nước; riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 12‰.

Tỉ lệ trẻ sơ sinh nhẹ cân (dưới 2.500g) được khống chế dưới 5%, riêng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi dưới 7,5%. Tỉ lệ trẻ mắc bệnh não thiếu ô xy - thiếu máu cục bộ do ngạt sơ sinh được khống chế dưới 1,5‰.

Đáng chú ý, ít nhất 90% trẻ sơ sinh phải được thực hiện quy trình chăm sóc sơ sinh thiết yếu sớm (EENC). Tỉ lệ trẻ được tiêm vaccine viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh đạt tối thiểu 90%; tỉ lệ trẻ được sử dụng vitamin K1 đạt ít nhất 98%.

Để thực hiện các mục tiêu này, kế hoạch tập trung củng cố chất lượng chăm sóc sơ sinh thiết yếu sớm, hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ, chăm sóc trẻ bằng phương pháp Kangaroo, nhất là trẻ sinh non, nhẹ cân và có bệnh lý. Năng lực hồi sức sơ sinh tại phòng sinh, phòng mổ cũng được chú trọng.

Đối với trẻ mắc bệnh lý phức tạp, kế hoạch hướng tới mở rộng sàng lọc sơ sinh bằng kỹ thuật khối phổ kép (MS/MS), giải trình tự gen thế hệ mới (NGS), nhằm phát hiện sớm các rối loạn chuyển hóa bẩm sinh và bệnh di truyền.

Tăng chăm sóc bà mẹ, trẻ sơ sinh tại nhà sau sinh

Kế hoạch cũng nhấn mạnh tính liên tục của dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ sơ sinh từ gia đình, cộng đồng đến cơ sở y tế.

Đến năm 2030, tỉ lệ bà mẹ và trẻ sơ sinh được chăm sóc tại nhà trong tuần đầu sau sinh phải đạt tối thiểu 75%; trong vòng 42 ngày sau sinh đạt ít nhất 85%. Tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, các tỉ lệ tương ứng là 60% và 80%.

Bộ Y tế định hướng nâng cao năng lực cho trạm y tế xã trong sàng lọc, phát hiện sớm dấu hiệu trầm cảm ở phụ nữ mang thai và bà mẹ sau sinh; lồng ghép chăm sóc sức khỏe tâm thần cho bà mẹ vào hoạt động chăm sóc sau sinh tại nhà.

Kế hoạch cũng chú trọng chăm sóc dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú; phát hiện nguy cơ bạo lực đối với phụ nữ mang thai và theo dõi trẻ sinh ra từ những bà mẹ có nguy cơ trong thai kỳ.

Đối với sức khỏe bà mẹ, mục tiêu đến năm 2030, giảm tỉ số tử vong mẹ xuống dưới 40/100.000; riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi dưới 60/100.000. Tỉ lệ phụ nữ mang thai được khám thai ít nhất 4 lần đạt từ 90% trở lên; tỉ lệ sinh tại cơ sở y tế đạt trên 98%.

Kế hoạch cũng đặt mục tiêu khống chế tỉ lệ mổ lấy thai dưới 40%, tăng cường giám sát chỉ định và giảm các can thiệp sản khoa không cần thiết.

Ưu tiên nhân lực và nguồn lực cho vùng khó khăn

Để thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế, Bộ Y tế xác định phát triển nhân lực sản - nhi là giải pháp trọng tâm. Kế hoạch đề ra chính sách thu hút, sử dụng và giữ chân bác sĩ sản - nhi, hộ sinh, điều dưỡng chuyên ngành sản phụ khoa và sơ sinh làm việc lâu dài tại vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và địa bàn đặc biệt khó khăn.

Mạng lưới cô đỡ thôn bản tiếp tục được củng cố, phát triển; đồng thời nghiên cứu chính sách hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội cho lực lượng này.

Kế hoạch cũng định hướng nghiên cứu mở rộng phạm vi chi trả bảo hiểm y tế đối với một số dịch vụ dự phòng, chăm sóc trước và sau sinh tại nhà; các dịch vụ thiết yếu cho trẻ sơ sinh như chiếu đèn điều trị vàng da, xét nghiệm vi chất cho trẻ sinh non và trẻ suy dinh dưỡng từ bào thai.

Truyền thông sẽ hướng tới cả người chồng và các thành viên trong gia đình, nâng cao trách nhiệm đồng hành trong chăm sóc thai kỳ, chuẩn bị sinh, phòng chống trầm cảm sau sinh và chăm sóc trẻ nhỏ.

Kế hoạch triển khai trên toàn quốc, do Cục Bà mẹ và Trẻ em làm đầu mối xây dựng kế hoạch hằng năm, tổ chức thực hiện, theo dõi và điều phối các hoạt động./.