Học tiền tiểu học: Đừng để nỗi sợ của người lớn trở thành áp lực đầu đời của trẻ

Không khó để bắt gặp trên các hội nhóm phụ huynh những bài đăng với nội dung như: "Xin giới thiệu lớp tiền tiểu học uy tín", "Tìm cô giáo dạy tiền tiểu học tại nhà", hay "Con chuẩn bị vào lớp 1 nên học ở đâu?". Càng gần thời điểm tuyển sinh, những cuộc trao đổi như vậy càng trở nên sôi động.

Đằng sau những bài đăng ấy là tâm lý chung của nhiều gia đình: mong con có một khởi đầu thuận lợi khi bước vào lớp 1.

Vì sao nhiều phụ huynh tìm đến các lớp tiền tiểu học?

Là mẹ của một bé chuẩn bị vào lớp 1, chị Lê Thùy Linh (phường Hà Đông, Hà Nội) cho biết gia đình quyết định cho con học tiền tiểu học không phải để con biết đọc, biết viết thật sớm, mà để con có thời gian làm quen với môi trường học tập mới.

Theo chị Linh, chuyển từ mầm non lên tiểu học là một bước thay đổi lớn. Trẻ không chỉ học nhiều hơn mà còn phải thích nghi với nề nếp, thời gian biểu, khả năng tập trung và tính tự lập. Vì vậy, điều chị mong muốn là con được chuẩn bị tâm thế vững vàng, tự tin hơn trước khi bước vào năm học mới.

Trong khi đó, chị Lưu Thị Hạnh (xã Thanh Oai, Hà Nội) thừa nhận quyết định cho con học tiền tiểu học cũng xuất phát từ những băn khoăn mà hầu như phụ huynh nào cũng từng trải qua.

Theo chị Hạnh, điều chị lo nhất không phải con học kém, mà là con rụt rè, nhút nhát và khó thích nghi với ngôi trường mới. Bên cạnh đó, chị cũng nhận thấy chương trình học hiện nay có tiến độ nhanh hơn trước nên mong con có sự chuẩn bị nhất định.

"Tôi chỉ mong con vững vàng bước vào năm học mới. Sau một thời gian học, con rất hăng hái, thích đến lớp và hào hứng với việc học. Nếu được lựa chọn lại, tôi vẫn cho con học tiền tiểu học vì đây là khoảng thời gian để con rèn luyện kiến thức cơ bản, đồng thời làm quen dần với thầy cô và bạn bè", chị Hạnh chia sẻ.

Học tiền tiểu học không xấu

Anh Nguyễn Đức Thắng (Ninh Bình) cho rằng điều quý giá nhất mà lớp tiền tiểu học mang lại cho con trai anh không phải là việc biết thêm bao nhiêu chữ hay làm được bao nhiêu phép tính.

Anh Thắng kể, trước đây con khá nhút nhát. Vì vậy, khi quyết định đăng ký lớp tiền tiểu học, gia đình không đặt mục tiêu học trước chương trình mà mong con có một khoảng "đệm" để làm quen dần với việc ngồi học, cầm bút và sinh hoạt theo nề nếp.

Sau một thời gian, điều khiến anh bất ngờ nhất là sự thay đổi trong tâm lý của con. Cậu bé trở nên tự tin hơn, mạnh dạn giơ tay phát biểu, biết hỏi cô giáo khi chưa hiểu bài, đồng thời có thể tập trung học trong thời gian dài hơn và biết tự sắp xếp sách vở.

"Điều tích cực nhất mà lớp học mang lại là con không còn sợ lớp 1 nữa mà ngược lại rất háo hức chờ ngày đến trường. Theo tôi, đó mới là giá trị lớn nhất", anh Thắng nói.

Cũng theo anh, trẻ không nhất thiết phải học trước toàn bộ chương trình lớp 1. Nếu biết hết mọi thứ từ trước, các em rất dễ mất đi sự tò mò và hứng thú khi bước vào năm học chính thức.

Là giáo viên trực tiếp giảng dạy tiền tiểu học tại Lớp học Cầu Vồng (xã Thanh Oai, Hà Nội), cô Phương Chi cho biết nhu cầu tìm đến các lớp tiền tiểu học tăng lên rõ rệt trong vài năm gần đây.

Theo cô, phần lớn phụ huynh không chỉ mong con biết đọc, biết viết mà còn kỳ vọng con tự tin hơn, biết tập trung, có nề nếp học tập và không còn bỡ ngỡ khi bước vào môi trường mới.

"Tôi luôn quan niệm một lớp tiền tiểu học đúng nghĩa không phải là dạy trước chương trình lớp 1. Điều quan trọng là giúp trẻ có nền tảng vững vàng để bước vào môi trường mới", cô Chi chia sẻ.

Trong lớp học của mình, cô tập trung hướng dẫn trẻ cách cầm bút, tư thế ngồi học, khả năng tập trung, lắng nghe, làm theo hướng dẫn, đồng thời tạo cơ hội để các em giao tiếp, hợp tác và mạnh dạn thể hiện bản thân.

"Nhiều bé lúc mới đến còn khá rụt rè, nhưng sau một thời gian đã tự tin hơn, hòa đồng hơn và rất hào hứng tham gia các hoạt động cùng bạn bè. Đó mới là hành trang quan trọng trước khi vào lớp 1", cô nói.

Theo cô Phương Chi, nếu phụ huynh chỉ quan tâm đến việc con phải biết đọc, biết viết hay làm toán trước khi vào lớp 1 mà bỏ quên cảm xúc của trẻ thì rất dễ vô tình tạo áp lực. Mục tiêu của tiền tiểu học không phải là tạo lợi thế hơn bạn bè, mà là giúp trẻ yêu thích việc học và có một khởi đầu tích cực.

Đừng để nỗi sợ của người lớn trở thành áp lực với trẻ

Ở góc độ tâm lý, Tiến sĩ Lê Minh, giảng viên Khoa Tâm lý học, Trường Đại học Thủ đô Hà Nội cho rằng điều đáng lo không nằm ở việc trẻ có học tiền tiểu học hay không, mà là lý do khiến cha mẹ đưa ra quyết định ấy.

Theo ông, nhiều phụ huynh đang vô tình mang nỗi lo của chính mình đặt lên vai con. Khi trẻ thường xuyên nghe những câu như "phải học trước", "không được thua bạn", "vào lớp 1 phải biết đọc rồi", các em rất dễ hình thành tâm lý căng thẳng ngay cả khi chưa chính thức đến trường.

Ông cho rằng một đứa trẻ bước vào lớp 1 cần mang theo sự háo hức khám phá chứ không phải nỗi sợ bị so sánh. Nếu áp lực kéo dài, trẻ có thể mất hứng thú học tập, sợ mắc lỗi, sợ bị đánh giá và coi việc học là một nghĩa vụ thay vì niềm vui.

Ở góc độ giáo dục, chuyên gia Bùi Khánh Nguyên nhận định chương trình tiểu học hiện nay đã được thiết kế dành cho những học sinh bắt đầu làm quen với việc học chữ. Vì vậy, việc cho trẻ học đọc, học viết trước chương trình chủ yếu phản ánh nỗi lo chưa thực sự có cơ sở của phụ huynh.

Theo ông, việc dạy trước chương trình có thể giúp trẻ có chút lợi thế ban đầu, nhưng lại dễ khiến các em mất đi niềm vui khám phá khi phải học lại những điều mình đã biết. Đó là lý do nhiều chuyên gia cho rằng việc học trước đôi khi "lợi bất cập hại".

"Thay vì đưa con đi học thêm hay thuê gia sư từ bậc mầm non, cha mẹ hãy dành thời gian trò chuyện, đọc sách, chơi cùng con, dạy con những kỹ năng phù hợp với lứa tuổi và kiên nhẫn trả lời những câu hỏi của con. Đó mới là sự chuẩn bị quan trọng nhất", ông nhấn mạnh.

Chuyên gia Bùi Khánh Nguyên cũng cho rằng chương trình mầm non hiện nay đã trang bị cho trẻ những kiến thức nền tảng cần thiết như nhận diện chữ cái, làm quen với con số. Những nội dung như đánh vần, tập đọc hay thực hiện phép tính là nhiệm vụ của bậc tiểu học và nên được học đúng thời điểm.

"Nếu yêu thương con, hãy để con được học đúng với lứa tuổi của mình. Cha mẹ không cần làm những điều quá lớn lao, chỉ cần xây dựng một gia đình hạnh phúc, dành thời gian chơi cùng con, đọc cho con nghe một câu chuyện trước giờ đi ngủ hay cùng con khám phá thế giới mỗi ngày cũng đã là món quà quý giá nhất cho tuổi thơ", ông Nguyên chia sẻ.

Có lẽ, trước ngưỡng cửa lớp 1, điều cha mẹ nên tự hỏi không phải là "Con đã biết đọc, biết viết chưa?", mà là "Con đã sẵn sàng bước vào một hành trình học tập mới với tâm thế vui vẻ và tự tin hay chưa?". Bởi hành trang quan trọng nhất của một đứa trẻ không chỉ là những con chữ, mà còn là sự tự tin, niềm yêu thích học tập và một tuổi thơ được phát triển đúng nhịp.