Lắp ghế an toàn cho trẻ trên ô tô: Những lưu ý cha mẹ không nên bỏ qua

Việc bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô khiến nhiều phụ huynh quan tâm hơn đến cách lựa chọn và lắp đặt ghế trẻ em.

Trên thực tế, không ít trường hợp ghế được trang bị đầy đủ nhưng vẫn chưa phát huy hết tác dụng do đặt sai vị trí, lắp chưa chắc chắn hoặc cài dây đai không đúng cách.

Chọn đúng vị trí để lắp ghế an toàn

Theo khuyến nghị của nhiều tổ chức an toàn giao thông, hàng ghế sau là vị trí phù hợp nhất để lắp ghế trẻ em. Nếu xe đáp ứng điều kiện lắp đặt đúng kỹ thuật, vị trí chính giữa hàng ghế sau được nhiều nghiên cứu đánh giá có khả năng bảo vệ trẻ tốt hơn khi xảy ra va chạm nhờ nằm xa hai bên thân xe.

Tuy nhiên, không phải mẫu xe nào cũng được trang bị điểm neo ISOFIX hoặc thiết kế dây đai phù hợp để lắp chắc chắn ghế trẻ em ở vị trí này. Trên thực tế, phần lớn người dùng lựa chọn một trong hai vị trí phía sau ghế lái hoặc phía sau ghế phụ, mỗi vị trí đều có những ưu điểm và hạn chế riêng.

Nếu xe chỉ lắp một ghế trẻ em, vị trí phía sau ghế phụ được nhiều gia đình lựa chọn. Với ô tô tay lái bên trái, khi xe dừng hoặc đỗ đúng chiều lưu thông, cửa sau bên phải thường nằm sát vỉa hè, giúp người lớn đưa trẻ lên xuống xe thuận tiện hơn và hạn chế để trẻ tiếp xúc với dòng phương tiện.

Vị trí này cũng giúp tài xế dễ quan sát trẻ qua gương chiếu hậu, đồng thời có thêm không gian để điều chỉnh ghế lái trên những mẫu xe có hàng ghế sau hạn chế hoặc khi người lái có vóc dáng cao.

Bên cạnh đó, việc đặt ghế phía sau ghế phụ cũng có thể khiến không gian ra vào hàng ghế sau bị thu hẹp hơn. Khi mở cửa xe từ phía này, người lớn vẫn cần quan sát kỹ các phương tiện phía sau để tránh va chạm.

Trong khi đó, vị trí phía sau ghế lái tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người lớn ngồi hàng ghế sau lên xuống xe từ phía vỉa hè.

Tuy nhiên, khi bế trẻ ra khỏi xe, phụ huynh thường phải đưa trẻ sang cửa bên phải để bảo đảm an toàn. Nếu đưa trẻ xuống trực tiếp từ cửa bên trái, cả người lớn và trẻ sẽ ở gần dòng phương tiện lưu thông hơn, vì vậy cần quan sát kỹ trước khi mở cửa xe.

Đối với gia đình có từ hai trẻ trở lên, vị trí lắp ghế sẽ phụ thuộc vào số lượng ghế sử dụng, thiết kế hàng ghế sau, vị trí neo ISOFIX cũng như hướng dẫn của nhà sản xuất xe và nhà sản xuất ghế.

Lắp đúng cách để ghế phát huy hiệu quả bảo vệ

Hiện nay, nhiều mẫu ô tô con được trang bị sẵn điểm neo ISOFIX để cố định ghế trẻ em. Đây là tiêu chuẩn quốc tế với khoảng cách giữa hai chốt neo là 28 cm.

Khi lắp ghế, phụ huynh cần điều chỉnh độ dài thanh trượt phù hợp, sau đó đưa hai ngàm khóa của ghế vào đúng vị trí neo ISOFIX trên xe cho đến khi nghe tiếng "tách" hoặc quan sát thấy đèn báo chuyển sang màu xanh theo thiết kế của từng nhà sản xuất.

Với một số loại ghế, cần cố định thêm dây neo phía trên (Top Tether) hoặc chân chống sàn (Support Leg) nếu sản phẩm được trang bị các bộ phận này.

Theo hướng dẫn của nhiều nhà sản xuất, sau khi hoàn tất việc lắp đặt, ghế không nên dịch chuyển quá 2,5 cm theo bất kỳ hướng nào khi dùng tay lắc mạnh tại phần chân đế.

Trong trường hợp xe không được trang bị ISOFIX hoặc ghế hỗ trợ cả hai phương án lắp đặt, phụ huynh có thể sử dụng dây đai an toàn của xe để cố định ghế. Mỗi loại ghế sẽ có cách luồn dây khác nhau nên cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi lắp. Dây đai phải được kéo căng và khóa chắc chắn. Một trong những lỗi phổ biến là dây đai bị xoắn hoặc chưa được siết đủ chặt, khiến ghế có thể bị xê dịch khi xe phanh gấp hoặc xảy ra va chạm.

Bên cạnh việc lắp đặt đúng kỹ thuật, phụ huynh cũng cần lựa chọn loại ghế phù hợp với chiều cao và cân nặng của trẻ theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nhiều tổ chức an toàn giao thông quốc tế khuyến nghị sử dụng ghế quay ngược chiều xe chạy nhằm bảo vệ tốt hơn vùng đầu, cổ và cột sống khi xảy ra va chạm phía trước.

Khi trẻ đạt giới hạn chiều cao hoặc cân nặng của ghế quay ngược, có thể chuyển sang loại ghế quay xuôi chiều xe chạy có tích hợp dây đai an toàn. Với trẻ lớn hơn, ghế nâng (booster seat) sẽ giúp điều chỉnh vị trí ngồi để dây đai an toàn của xe đi qua đúng vùng vai và hông thay vì cổ hoặc bụng.

Kiểm tra ghế trước mỗi chuyến đi

Ngay cả khi ghế đã được lắp đúng từ trước, phụ huynh vẫn nên kiểm tra nhanh trước mỗi chuyến đi. Những nội dung cần lưu ý gồm khóa cài đã được chốt hoàn toàn hay chưa, dây đai có bị xoắn hay không, ghế có bị lỏng sau thời gian sử dụng và trẻ đã được cài dây đúng cách hay chưa.

Theo khuyến nghị của nhiều tổ chức và nhà sản xuất ghế an toàn, một chiếc ghế đạt tiêu chuẩn chỉ phát huy hiệu quả bảo vệ tối đa khi được lắp đặt đúng kỹ thuật và sử dụng phù hợp với độ tuổi, chiều cao cũng như cân nặng của trẻ.

Trong bối cảnh các quy định về sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô tiếp tục được hoàn thiện và chế tài xử phạt đã được điều chỉnh theo Nghị định 238/2026/NĐ-CP, việc trang bị kiến thức về lựa chọn, lắp đặt và sử dụng ghế an toàn đúng cách vẫn là điều cần thiết đối với mỗi gia đình có trẻ nhỏ.

Việc sử dụng ghế đúng cách không chỉ giúp phụ huynh thực hiện đúng quy định của pháp luật đối với các trường hợp được áp dụng mà quan trọng hơn còn góp phần giảm nguy cơ chấn thương, bảo vệ trẻ khi xảy ra va chạm giao thông./.