“Ma trận” ghế ô tô trẻ em: Chọn thế nào để không mua nhầm?

Đau đầu giữa “ma trận” ghế ô tô trẻ em

Sau hơn một tuần đọc đánh giá, tham khảo các hội nhóm và so sánh sản phẩm trên sàn thương mại điện tử, chị Thùy Dung, sống tại Hà Nội, vẫn chưa thể quyết định nên mua ghế xoay 360 độ, ghế cố định hay một mẫu ghế đơn giản hơn.

Ban đầu, chị chỉ nghĩ việc chọn ghế sẽ giống như mua một món đồ dùng thông thường, chọn thương hiệu quen, giá phù hợp là xong. Nhưng càng tìm hiểu, chị càng nhận ra mỗi loại ghế lại gắn với một loạt tiêu chí khác nhau như độ tuổi, cân nặng, chiều cao của trẻ, hướng lắp đặt (quay ngược hay quay xuôi), hệ thống cố định (ISOFIX hay dây đai), thậm chí cả góc ngả và khả năng hấp thụ lực khi va chạm. Những thông tin này không phải lúc nào cũng được trình bày rõ ràng, khiến người mua phải tự đối chiếu giữa nhiều nguồn khác nhau.

Điều khiến chị băn khoăn không chỉ là kiểu dáng hay mức giá, mà còn là hàng loạt thông tin kỹ thuật đi kèm. Sản phẩm nào cũng được giới thiệu là an toàn, nhưng cách diễn giải lại khác nhau, nơi nhấn mạnh “chuẩn châu Âu”, nơi quảng cáo “đạt i-Size”, nơi lại tập trung vào tính năng xoay linh hoạt 360 độ hoặc đệm dày chống sốc. Trong khi đó, rất ít gian hàng giải thích cụ thể tiêu chuẩn đó là gì, áp dụng cho model nào và có liên quan thế nào đến quy định tại Việt Nam.

Giá bán cũng khiến việc lựa chọn trở nên khó khăn hơn. Cùng là ghế dành cho trẻ nhỏ, có sản phẩm chỉ vài trăm nghìn đồng, trong khi những mẫu cao cấp có thể lên tới cả chục triệu đồng. Khoảng chênh lệch lớn này khiến chị Dung không biết nên lấy tiêu chí nào làm mốc so sánh. 

“Loại rẻ vài trăm thì sợ kém an toàn, loại xịn lại tới cả chục triệu. Không biết mức nào là đủ tốt cho con. Đã nhiều lần tôi thêm sản phẩm vào giỏ hàng rồi lại bỏ ra vì chưa thực sự yên tâm”, chị Dung chia sẻ. 

Với những gia đình có từ hai con nhỏ trở lên, bài toán còn phức tạp hơn. Anh Quốc Minh (phường Cầu Giấy, Hà Nội) có hai con dưới 10 tuổi, trong đó một bé chưa đầy 24 tháng. Gia đình anh đã mua một chiếc ghế lớn cho bé nhỏ nhưng vẫn phải tìm thêm thiết bị phù hợp cho bé còn lại, đồng thời tính toán sao cho hàng ghế sau vẫn đủ chỗ để người lớn ngồi cùng hai con.

"Nhiều lúc tôi thấy việc chọn ghế còn khó hơn chọn xe, vì phải cân nhắc đủ thứ mà vẫn chưa chắc đã đúng", anh Minh cho biết.

Có phụ huynh lo chiếc ghế mua về không lắp vừa xe. Người khác phân vân giữa ghế dùng riêng từng giai đoạn và loại “tất cả trong một” được quảng cáo sử dụng từ sơ sinh đến 12 tuổi. Không ít người lại nhầm lẫn ISOFIX là một tiêu chuẩn chứng nhận chất lượng, trong khi đây chủ yếu là hệ thống giúp cố định ghế vào các điểm neo trên ô tô.

Sự bối rối ấy không khó hiểu. Chỉ cần nhập cụm từ “ghế ô tô trẻ em” trên các sàn thương mại điện tử, người mua có thể nhận về hàng trăm kết quả: ghế nôi cho trẻ sơ sinh, ghế xoay, ghế chuyển tiếp, đệm nâng, ghế có tựa lưng hoặc không có tựa lưng. Mỗi sản phẩm được gắn với một nhóm tuổi, cân nặng, chiều cao và hàng loạt thuật ngữ kỹ thuật khác nhau.

Giá bán cũng tạo nên một “ma trận” khác. Có sản phẩm chỉ vài trăm nghìn đồng, trong khi những dòng cao cấp có thể lên tới 15-22 triệu đồng. Một số mặt hàng được giảm giá 40-50%, khiến người mua càng khó phân biệt đâu là ưu đãi thực, đâu là sản phẩm chất lượng thấp hoặc có thông tin tiêu chuẩn chưa rõ ràng.

Từ chỗ chỉ định mua một chiếc ghế cho đúng quy định, nhiều phụ huynh nhận ra họ phải trả lời một loạt câu hỏi: Ghế này dành cho trẻ cao và nặng bao nhiêu? Có phù hợp với xe gia đình không? Đã được thử nghiệm theo tiêu chuẩn nào? Đã được chứng nhận, công bố hợp quy tại Việt Nam chưa?

Ghế nào được coi là đạt quy chuẩn?

Một chiếc ghế không thể được xác định là đạt quy chuẩn chỉ dựa vào thương hiệu, giá bán, xuất xứ hay lời quảng cáo “chuẩn châu Âu”, “chuẩn Mỹ”. Theo QCVN 123:2024/BGTVT, thiết bị an toàn cho trẻ em phải được đánh giá sự phù hợp và công bố hợp quy trước khi lưu thông trên thị trường. Vì vậy, việc kiểm tra phải được thực hiện đối với đúng model, mã sản phẩm và hồ sơ tương ứng, chứ không thể kết luận chung cho toàn bộ sản phẩm của một thương hiệu.

Dấu hiệu đầu tiên người mua cần tìm là dấu hợp quy CR. QCVN 123:2024/BGTVT quy định thiết bị an toàn cho trẻ em phải được công bố hợp quy và dấu hợp quy phải tuân thủ quy định của pháp luật về chứng nhận, công bố hợp chuẩn, hợp quy.

Dấu CR không nên được hiểu đơn giản là một hình ảnh có thể in tùy ý lên bao bì. Việc sử dụng dấu này phải gắn với quá trình đánh giá sự phù hợp và công bố hợp quy. Khi mua hàng, phụ huynh có thể yêu cầu người bán cung cấp thông tin về đơn vị sản xuất hoặc nhập khẩu, mã sản phẩm, chứng nhận phù hợp và hồ sơ công bố hợp quy.

Sản phẩm cũng phải có nhãn hàng hóa theo quy định. Nhãn cần giúp người mua nhận diện được sản phẩm, tổ chức chịu trách nhiệm đưa hàng hóa ra thị trường, nguồn gốc và những thông tin cần thiết để lựa chọn, lắp đặt, sử dụng. Một chiếc ghế chỉ có tên nước ngoài, không có nhãn phụ tiếng Việt, không ghi đơn vị nhập khẩu hoặc không có hướng dẫn rõ ràng là dấu hiệu cần thận trọng.

Thay vì chỉ hỏi chung chung “hãng này có đạt chuẩn không?”, người mua nên đặt những câu hỏi cụ thể hơn: Model này đã được chứng nhận phù hợp với QCVN 123:2024/BGTVT chưa? Hồ sơ áp dụng cho đúng mã sản phẩm nào? Đơn vị nào sản xuất, nhập khẩu và chịu trách nhiệm về sản phẩm tại Việt Nam?

Bên cạnh dấu hợp quy, sản phẩm phải được ghi nhãn hàng hóa theo quy định. Nhãn và tài liệu hướng dẫn cần giúp người dùng nhận diện sản phẩm, xác định phạm vi sử dụng, cách lắp đặt và những cảnh báo an toàn cần thiết. QCVN còn đặt ra các yêu cầu riêng về nhãn cảnh báo, hướng lắp đặt và đường đi của dây đai đối với từng loại thiết bị.

Vì vậy, phụ huynh cần thận trọng với sản phẩm chỉ có tên nước ngoài nhưng không ghi rõ đơn vị nhập khẩu, không có nhãn phụ tiếng Việt, thiếu hướng dẫn lắp đặt hoặc không xác định được giới hạn sử dụng. Ngay cả khi sản phẩm có tem nhãn đầy đủ, người mua vẫn cần kiểm tra các thông tin đó có rõ ràng, thống nhất và tương ứng với đúng chiếc ghế đang được bán hay không.

Điểm quan trọng tiếp theo là sự phù hợp với thể trạng của trẻ. Với hệ thống CRS, QCVN 123 phân chia thành các nhóm theo cân nặng:

·  Nhóm 0: dành cho trẻ dưới 10 kg;

·  Nhóm 0+: dành cho trẻ dưới 13 kg;

·  Nhóm I: dành cho trẻ từ 9 kg đến 18 kg;

·  Nhóm II: dành cho trẻ từ 15 kg đến 25 kg;

·  Nhóm III: dành cho trẻ từ 22 kg đến 36 kg.

Đối với hệ thống ECRS, việc lựa chọn có thể căn cứ vào chiều cao của trẻ và khả năng tương thích với vị trí i-Size hoặc loại xe cụ thể. Bởi vậy, một chiếc ghế được quảng cáo sử dụng “từ sơ sinh đến 12 tuổi” chưa chắc là lựa chọn tối ưu trong mọi giai đoạn. Người mua phải đối chiếu giới hạn chiều cao, cân nặng và hướng dẫn riêng của nhà sản xuất.

Cuối cùng, chiếc ghế phải tương thích với chính chiếc ô tô của gia đình. Xe có ISOFIX không có nghĩa mọi ghế ISOFIX đều lắp vừa ở mọi vị trí. Một số sản phẩm thuộc loại phổ thông có thể sử dụng ở nhiều dòng xe; một số khác chỉ phù hợp với vị trí hoặc mẫu xe được nhà sản xuất xác định.

Trước khi mua, phụ huynh nên kiểm tra hướng dẫn sử dụng của cả ghế và ô tô, vị trí các điểm neo, không gian dành cho chân đỡ, kích thước hàng ghế sau và danh sách xe tương thích nếu nhà sản xuất cung cấp. Tốt nhất nên lắp thử trên chính chiếc xe của gia đình.

Như vậy, một lựa chọn an toàn cần đáp ứng đồng thời ba điều kiện: sản phẩm đã được chứng nhận và công bố hợp quy; phù hợp với chiều cao, cân nặng của trẻ; đồng thời tương thích và được lắp đúng trên ô tô. Thiếu một trong ba yếu tố, chiếc ghế dù đắt tiền hay có nhiều tính năng vẫn có thể không phát huy đầy đủ khả năng bảo vệ./.