Phát hiện nhiều trường tại Hà Nội thu ngoài danh mục, xử lý thế nào?

Các khoản thu tại trường học và chất lượng bữa ăn bán trú không chỉ tác động trực tiếp đến quyền lợi của học sinh mà còn là vấn đề được phụ huynh và xã hội đặc biệt quan tâm. Xuất phát từ thực tế đó, Ban Văn hóa - Xã hội HĐND TP. Hà Nội xác định đây là một trong những nội dung giám sát trọng tâm năm 2026.

Theo đó, Ban đã giám sát việc thực hiện các khoản thu, mức thu, cơ chế quản lý thu - chi các dịch vụ hỗ trợ giáo dục và tổ chức bữa ăn bán trú tại các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập theo các nghị quyết của HĐND thành phố. Đoàn giám sát nghiên cứu báo cáo của 120 xã, phường; làm việc trực tiếp với một số địa phương và khảo sát tại 8 trường công lập nhằm đánh giá toàn diện việc triển khai các quy định.

Kết quả giám sát cho thấy, đa số trường học thực hiện thu đúng danh mục dịch vụ và mức thu theo quy định, phù hợp với mức trần. Tuy nhiên, đoàn giám sát cũng chỉ ra một số tồn tại trong quá trình triển khai. Tại một số trường, việc lấy ý kiến phụ huynh mới dừng ở hình thức biểu quyết tại cuộc họp đầu năm học, trong khi chưa công khai đầy đủ căn cứ xây dựng mức thu, cơ cấu chi phí, nội dung chi, phương thức quản lý và việc sử dụng các khoản thu. 

Đáng chú ý, một số trường học có khoản thu phát sinh với hoạt động giáo dục bổ trợ khi chưa có cơ sở pháp lý hoặc hướng dẫn thống nhất. Ban Văn hóa - Xã hội HĐND TP. Hà Nội chỉ ra các dịch vụ như tiếng Anh liên kết, STEM, kỹ năng số, AI, sổ liên lạc điện tử... vẫn được triển khai tại một số trường trên cơ sở thỏa thuận với phụ huynh nhưng chưa được quy định cụ thể trong danh mục dịch vụ của Nghị quyết 60 hoặc chưa có hướng dẫn thống nhất của cơ quan có thẩm quyền.

Qua báo cáo của các địa phương, nhiều khoản thu ngoài danh mục được ghi nhận. Tại phường Vĩnh Tuy, một số trường thu phí dịch vụ nhận diện, điểm danh khuôn mặt bằng AI, tiếng Anh STEM, toán bằng tiếng Anh và sổ liên lạc điện tử EnetViet. Trong khi đó, xã Đa Phúc và xã Thường Tín thu phí sử dụng phần mềm EnetViet, tiếng Anh liên kết; riêng xã Đa Phúc còn thu bảo hiểm thân thể và quỹ đội, trong khi xã Thường Tín thu thêm quỹ đội.

Ở xã Cổ Đô, nhiều trường mầm non tổ chức thêm các khoản thu với các tiết học cho trẻ làm quen với tiếng Anh; một số trường tiểu học triển khai dạy bổ trợ tiếng Anh; đồng thời có 4/8 trường tổ chức giáo dục kỹ năng sống để bồi dưỡng văn hóa cho học sinh. Đáng chú ý, tại xã Đông Anh, các trường triển khai nhiều dịch vụ như tiếng Anh liên kết, tiếng Anh Cambridge, toán tư duy và sổ liên lạc điện tử với mức thu tùy từng loại hình dịch vụ. Trong khi đó, xã Dương Hòa tổ chức chương trình tiếng Anh làm quen và bổ trợ với mức 150.000 đồng/tháng, chương trình tiếng Anh qua môn toán và khoa học (ISMART) có mức 340.000 đồng/tháng.

Theo đoàn giám sát, việc này dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất giữa các địa phương, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh những khoản thu chưa bảo đảm cơ sở pháp lý.

Bên cạnh việc giám sát thực hiện các khoản thu, đoàn giám sát dành nhiều thời gian khảo sát thực tế tại các bếp ăn trường học, kiểm tra quy trình tổ chức bán trú, việc lựa chọn đơn vị cung cấp thực phẩm… nhằm đánh giá việc phát huy nguồn lực tài chính trong nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng học sinh.

Trước những bất cập trên, HĐND TP. Hà Nội kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo sớm ban hành bộ tài liệu giáo dục kỹ năng dành cho học sinh phổ thông, đồng thời hướng dẫn thống nhất việc tổ chức, quản lý các hoạt động giáo dục kỹ năng, trải nghiệm, ngoại khóa và các chương trình giáo dục liên kết trong nhà trường.

Đối với UBND TP Hà Nội, đoàn giám sát đề nghị tăng cường thanh tra, kiểm tra, đặc biệt là kiểm tra đột xuất việc thực hiện các khoản thu và quản lý thu - chi tại các cơ sở giáo dục. Những vi phạm phát sinh cần được kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm.

Bởi, giám sát không chỉ để “kiểm tra” việc trường học đã thu đúng hay chưa, mà còn nhằm bảo đảm mọi khoản thu đều minh bạch, đúng quy định và không trở thành gánh nặng ngoài dự kiến đối với phụ huynh.