Ma trận thực phẩm bẩn "bủa vây" trường học: Từ lợn dịch đến những gói thầu "vượt rào" chục tỷ đồng

Sự việc không chỉ gây rúng động bởi quy mô giết mổ công nghiệp mà còn đặt ra dấu hỏi lớn về trách nhiệm giám sát của các bên liên quan. 

Từ lợn dịch đến những gói thầu "vượt rào"

Theo thông tin từ báo Dân Việt, đường dây tiêu thụ thực phẩm bẩn này bị phanh phui vào ngày 17/3/2025 khi lực lượng Cảnh sát kinh tế (Công an TP. Hà Nội) đột kích lò mổ của Nguyễn Thị Hiền (SN 1995) nằm trong cơ sở giết mổ gia súc tập trung Vạn Phúc (Thanh Trì).

Tại đây, một "liên minh ma quỷ" đã bị triệt phá khi cấu kết với cán bộ kiểm dịch tha hóa để "phù phép" lợn bệnh, lợn chết thu gom từ Phú Thọ, Tuyên Quang thành thịt sạch tung ra thị trường. Chỉ tính từ đầu năm 2026 đến khi bị bắt, nhóm đối tượng đã tiêu thụ trót lọt khoảng 3.600 con lợn mắc dịch tả lợn châu Phi, tương đương gần 300 tấn thịt.

Đáng phẫn nộ hơn, một lượng lớn thịt bệnh này đã được bán cho Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát, sau đó tiếp tục qua tay Công ty CP Dịch vụ Suất ăn Công nghiệp Hà Nội để trực tiếp xâm nhập vào thực đơn bán trú của nhiều trường học tại Thủ đô thông qua các gói thầu cung ứng thực phẩm quy mô lớn.

Theo các số liệu thống kê gần đây, Công ty Cổ phần Dịch vụ Suất ăn Công nghiệp Hà Nội là đơn vị "quen mặt" khi liên tiếp trúng thầu hàng loạt hợp đồng giá trị lớn tại các cơ sở giáo dục. Điển hình là gói thầu trị giá gần 7,9 tỷ đồng tại Trường Tiểu học Lê Hồng Phong và hợp đồng hơn 7,6 tỷ đồng tại Trường Tiểu học Phụng Châu. Danh sách các đơn vị sử dụng dịch vụ của doanh nghiệp này còn kéo dài với những con số gây choáng ngợp: Trường THCS Vạn Phúc (hơn 7,3 tỷ đồng), Tiểu học Chu Văn An (gần 7,2 tỷ đồng), cùng hàng loạt đơn vị khác như Tiểu học Tiên Phương, Ngọc Hòa, Ngũ Hiệp, Vũ Lăng với mức thầu dao động từ 6 đến gần 7 tỷ đồng mỗi trường. Đáng chú ý, trong năm học 2025-2026, doanh nghiệp này còn mở rộng tầm ảnh hưởng sang các tỉnh lân cận như Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình.

Trước tính chất nghiêm trọng của vụ việc, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã ngay lập tức rà soát tổng thể. Ngày 31/3, một lệnh khẩn được ban bố yêu cầu hơn 2.900 trường học trên toàn thành phố kiểm tra toàn bộ đầu mối cung cấp thực phẩm và nguồn gốc nguyên liệu bán trú. Sở nhấn mạnh các trường phải công khai minh bạch thực đơn, định lượng món ăn, đồng thời thẩm định lại năng lực và hồ sơ pháp lý của nhà cung cấp. Mọi hợp đồng chỉ được duy trì nếu đơn vị cung ứng đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn thực phẩm; tuyệt đối không tiếp nhận thực phẩm không rõ nguồn gốc hoặc có dấu hiệu hư hỏng.

Trong khi danh sách chính thức các trường tiêu thụ nguồn thịt từ Công ty Cường Phát vẫn chưa được công bố đầy đủ, nhiều cơ sở giáo dục đã chủ động lên tiếng trấn an dư luận. Các trường như Tiểu học Trần Đăng Ninh, Marie Curie, M.V Lomonoxop Mỹ Đình và Tiểu học Nguyễn Siêu đã đồng loạt phát thông báo khẳng định hệ thống bếp ăn của đơn vị hoàn toàn không liên quan đến Công ty Cường Phát hay nguồn lợn bệnh trong đường dây vừa bị khởi tố.

Công ty Suất ăn Công nghiệp Hà Nội nhận mình là “nạn nhân”

Liên quan đến những mắt xích cung ứng trong vụ án, Công ty CP Dịch vụ Suất ăn Công nghiệp Hà Nội đã chính thức gửi thông tin phản hồi tới các cơ quan báo chí. Khẳng định bản thân là "doanh nghiệp làm ăn chân chính" và cũng là "nạn nhân" của hành vi gian lận, đơn vị này cho biết nguồn thịt nhập từ Công ty Cường Phát thực chất chỉ là đơn vị thứ cấp nhằm đáp ứng yêu cầu "thịt tươi nóng" từ một số khách hàng đặc thù. Trong khi đó, hơn 97% sản lượng thịt heo phục vụ các suất ăn vẫn được nhập từ các đối tác lớn, có quy trình kiểm soát nghiêm ngặt như MeatDeli hay CP Việt Nam.

Giải trình về quy trình kiểm soát đầu vào, đại diện doanh nghiệp nhấn mạnh việc ký kết hợp đồng với Cường Phát hoàn toàn dựa trên các hồ sơ pháp lý, giấy chứng nhận an toàn thực phẩm do cơ quan chức năng cấp phép. Phía công ty khẳng định mỗi lô hàng nhập về hằng ngày đều được kiểm tra cảm quan, có đầy đủ dấu kiểm dịch và tem truy xuất nguồn gốc. Việc Công ty Cường Phát có hành vi kinh doanh thịt lợn bệnh là sự việc "ngoài dự liệu" và doanh nghiệp này tuyên bố tuyệt đối không có sự cố ý hay tiếp tay cho sai phạm.

Ngay sau khi vụ việc lợn dịch bị phanh phui, Công ty Suất ăn Công nghiệp Hà Nội đã chủ động chấm dứt mọi giao dịch với Cường Phát, đồng thời phối hợp tích cực với các đoàn kiểm tra liên ngành để cung cấp hồ sơ, chứng từ phục vụ điều tra. Doanh nghiệp này cũng kiến nghị các cơ quan chức năng cần xử lý nghiêm minh, triệt để vụ việc của Cường Phát để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người tiêu dùng và uy tín của các đơn vị cung ứng suất ăn trên địa bàn Thủ đô.

Bên cạnh Công ty Suất ăn Công nghiệp Hà Nội, một "ông lớn" khác cũng đang nắm giữ thị phần khổng lồ tại các bếp ăn học đường là Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Ban Mai. Theo dữ liệu ghi nhận từ Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, qua khảo sát hệ thống đấu thầu công khai, doanh nghiệp này đã liên tiếp trúng hàng loạt gói thầu cung cấp suất ăn bán trú cho năm học 2025-2026 với giá trị cực lớn, tập trung dày đặc tại các quận Cầu Giấy, Nam Từ Liêm và huyện Đông Anh.

Dẫn đầu danh sách này là các gói thầu có giá trị "khủng" trên 13 tỷ đồng tại trường Tiểu học Nghĩa Đô và Tiểu học Xuân La. Không dừng lại ở đó, hàng loạt cơ sở giáo dục khác cũng ghi nhận sự hiện diện của đơn vị này với các hợp đồng từ 10 đến gần 13 tỷ đồng như: Tiểu học Trung Yên, Mai Dịch, Mỹ Đình 1, Phú Thượng, Yên Hòa và THCS Mai Dịch.

Danh sách các trường "bắt tay" với Công ty Ban Mai vẫn còn kéo dài với hàng chục đơn vị khác như THCS Mỹ Đình 1, THCS Nguyễn Du, Tiểu học Hải Bối, Nguyễn Khả Trạc... với mức kinh phí dao động từ 4-8 tỷ đồng mỗi năm học. Thậm chí, doanh nghiệp này còn được chỉ định thầu tại nhiều địa bàn cùng lúc như phường Hai Bà Trưng (cho trường Lương Yên và Lê Ngọc Hân) hay các xã thuộc huyện Đông Anh. Việc các đơn vị như Ban Mai hay Suất ăn Công nghiệp Hà Nội liên tiếp thâu tóm các gói thầu chục tỷ đồng đang khiến dư luận đặt câu hỏi về quy trình giám sát chất lượng thực tế khi quy mô cung ứng trở nên quá tải.

Liên quan đến vụ việc này, Công an TP. Hà Nội đã khởi tố 8 bị can thuộc đường dây giết mổ, tiêu thụ gần 300 tấn lợn bệnh tuồn vào các chợ và bếp ăn trường học. Trong đó, nhóm đối tượng gồm: Nguyễn Thị Hiền (31 tuổi, trú tại Hà Nội), Đỗ Văn Thanh (43 tuổi, trú tại Phú Thọ), Nguyễn Thị Bình (53 tuổi, trú tại Hà Nội) cùng Nguyễn Văn Thành (55 tuổi, Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát) bị khởi tố về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.

Các cán bộ thuộc Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội gồm Lê Ngọc Anh (52 tuổi, Trạm trưởng), Nguyễn Phong Nam (43 tuổi) và Nguyễn Thị Phương Lan (42 tuổi) bị khởi tố về tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản. Riêng bị can Vũ Kim Tuấn (53 tuổi, cán bộ kiểm dịch động vật tỉnh Phú Thọ) bị khởi tố về tội giả mạo trong công tác.

Cơ quan chức năng đang tiếp tục mở rộng điều tra để truy cứu trách nhiệm của các bên liên quan. Trong khi đó, dư luận vẫn không ngừng sục sôi, đòi hỏi một lời giải đáp thỏa đáng: Bằng cách nào thực phẩm bẩn có thể vượt qua hàng loạt "rào cản" kỹ thuật để tấn công trực tiếp vào bữa ăn của trẻ em - đối tượng lẽ ra phải được bảo vệ nghiêm ngặt nhất trong xã hội./.