Nhà văn Hoàng Anh Tú: "Đừng chỉ hỏi con đã đạt được điều gì"

Trong quá trình chấm chung khảo Cuộc thi viết và bình chọn "Trường học hạnh phúc 2026" - Mùa 2, nhà văn Hoàng Anh Tú đặc biệt ấn tượng với cách học sinh thể hiện suy nghĩ, tình cảm về mái trường qua những trải nghiệm gần gũi trong đời sống thường ngày, hạnh phúc đôi khi bắt nguồn từ những điều rất giản dị.

Từng có nhiều năm đồng hành, lắng nghe và chia sẻ những tâm tư của tuổi học trò qua vai trò "anh Chánh Văn", nhà văn Hoàng Anh Tú cho rằng những chi tiết tưởng chừng như rất nhỏ bé lại phản ánh sâu sắc nhu cầu được quan tâm, thấu hiểu và yêu thương của học sinh. 

Những điều nhỏ bé trong mắt học trò

Từ những câu chuyện được gửi đến cuộc thi, nhà văn Hoàng Anh Tú nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lắng nghe tiếng nói học sinh: "Muốn hiểu một ngôi trường có hạnh phúc hay không, hãy thử lắng nghe học sinh kể về những ngày bình thường nhất của các em ở đó".

Nhận định ấy được thể hiện rõ qua những câu chuyện mà nhà văn Hoàng Anh Tú tiếp cận tại vòng chung khảo. Có bài dự thi của học sinh tiểu học kể về từ bữa cơm bán trú, giấc ngủ trưa và lời cô giáo ân cần hỏi han các bạn nhỏ. Với em, đó là cảm giác được chăm sóc, yêu thương. Trong câu chuyện khác, một học sinh cuối cấp nhìn lại hành trình vượt qua sự tự ti, được tôn trọng sự phát triển riêng và dần nhận ra giá trị của bản thân.

Từ hai câu chuyện ở những lứa tuổi khác nhau, nhà văn cho rằng trẻ em không chỉ cần được chăm sóc để cảm thấy an toàn mà còn cần được tôn trọng, tạo điều kiện phát triển theo cách riêng của mình. Đây cũng là những giá trị cốt lõi mà một môi trường giáo dục hạnh phúc cần hướng tới.

Ở góc độ người cầm bút, anh đặc biệt đề cao cảm xúc chân thật và những chi tiết có sức gợi trong các bài dự thi, thay vì đặt nặng sự trau chuốt về ngôn từ. "Một bài viết còn vụng về đôi khi vẫn có giá trị lớn nếu chứa đựng một trải nghiệm thật và một cảm xúc riêng", anh bày tỏ.

Sức gợi ấy hiện lên trong câu chuyện về một học sinh vô tình làm vỡ chậu hoa, vì sợ bị trách mắng nên chọn cách im lặng. Thay vì quở trách, cô giáo nhẹ nhàng giúp em nhận lỗi, rồi cùng cả lớp trồng lại hoa. "Nếu cô giáo chỉ trách phạt, có thể bài học dừng lại ở nỗi sợ", nhà văn Hoàng Anh Tú nhận xét. Theo anh, điều đáng quý không nằm ở việc đứa trẻ đã mắc lỗi gì, mà ở cách người lớn giúp em vượt qua nỗi sợ, dám đối diện với sai lầm và học được bài học về trách nhiệm, lòng tin cùng sự bao dung.

Hạnh phúc học đường không chỉ đo bằng thành tích

Theo nhà văn Hoàng Anh Tú, một trong những khoảng cách đáng suy ngẫm trong giáo dục là việc người lớn thường đánh giá hạnh phúc của trẻ qua kết quả đạt được, trong khi các em lại cảm nhận hạnh phúc từ những trải nghiệm mỗi ngày.

"Điểm số là một chỉ dấu quan trọng, nhưng không thể đại diện cho toàn bộ giá trị của một đứa trẻ", anh nhấn mạnh.

Quan điểm này được anh liên hệ với bài dự thi của một học sinh kể về việc bỏ bữa, học tập đến kiệt sức và phải nhập viện. Câu chuyện khiến nhà văn trăn trở về ranh giới giữa khuyến khích trẻ nỗ lực và tạo áp lực thành tích, khi sức khỏe thể chất, tinh thần chưa được quan tâm đúng mức.

Một câu chuyện khác khiến nhà văn Hoàng Anh Tú suy ngẫm về những chuẩn mực mà người lớn đôi khi vô tình đặt lên trẻ. Bài viết kể về một học sinh từng mặc cảm vì tính cách trầm lặng, nhưng nhờ lời động viên của cô giáo, em dần học cách chấp nhận và trân trọng bản thân. Theo anh, nếu chỉ đề cao những học sinh hoạt bát, nổi bật, chúng ta có thể vô tình khiến những đứa trẻ ít nói cảm thấy mình kém giá trị. Một ngôi trường hạnh phúc phải là nơi mỗi học sinh, dù tự tin tỏa sáng trước đám đông hay âm thầm nỗ lực, đều được ghi nhận và tôn trọng những giá trị riêng.

Từ những câu chuyện ấy, anh cho rằng nhà trường cần đánh giá chất lượng giáo dục không chỉ qua thành tích hay số lượng hoạt động mà còn bằng trải nghiệm thực tế của học sinh. Các em có cảm thấy an toàn, được lắng nghe, tôn trọng và hỗ trợ khi gặp khó khăn hay không mới là những câu hỏi cần được quan tâm.

Nhìn nhận về giá trị của cuộc thi, nhà văn Hoàng Anh Tú cho rằng đây còn là cơ hội để học sinh bày tỏ tình yêu dành cho mái trường, thầy cô, bạn bè và những người xung quanh. Qua từng trang viết, các nhà trường cũng có thể hiểu rõ hơn những điều học sinh trân trọng, mong muốn trong môi trường học tập.

Đặc biệt, anh tin rằng giá trị của những bài viết không chỉ nằm ở giải thưởng. Dù có được vinh danh hay không, mỗi câu chuyện vẫn là một phần ký ức, ghi dấu hành trình trưởng thành của học sinh. Nhiều năm sau, khi đọc lại, những trang viết ấy có thể trở thành "kỷ vật" quý giá, giúp các em tìm về những năm tháng tuổi thơ hạnh phúc.

Từ những điều học sinh gửi gắm, nhà văn Hoàng Anh Tú mong phụ huynh đừng chỉ hỏi con đạt được thành tích gì, thầy cô hãy kiên nhẫn hơn với những khác biệt của học trò. Đồng thời, mỗi học sinh cũng có thể góp phần tạo nên hạnh phúc bằng những hành động tử tế, biết quan tâm và giúp đỡ bạn bè.

Bởi sau những năm tháng đến trường, điều đáng quý các em mang theo không chỉ là kiến thức, điểm số hay những tấm bằng khen, mà còn là niềm tin rằng mình xứng đáng được yêu thương và luôn có thể tìm thấy sự giúp đỡ khi cần.