Trường học hạnh phúc không chỉ là trách nhiệm riêng của thầy cô

Tạp chí Trẻ em Việt Nam trân trọng gửi tới quý độc giả tác phẩm dự thi của học sinh Trương Ánh Dương - Lớp 11D2 - Trường THPT Liên Hà tại hạng mục "Viết về trường học hạnh phúc" trong Cuộc thi "Viết và bình chọn Trường học Hạnh phúc 2026".

Thân gửi mái trường Liên Hà!

Có một câu hỏi gần đây tôi thường tự hỏi: "Sau này, khi đã ra trường rồi, điều gì sẽ khiến chúng ta nhớ về Liên Hà nhất?"

Có thể là tiếng trống dồn dập vang lên giữa sân trường. Có thể là những hàng cây già nua đã đứng đó qua bao mùa nắng. Có thể là người thầy, người cô từng kiên nhẫn với chúng ta trong những ngày còn vụng về. Cũng có thể chỉ là một buổi trưa rất bình thường, khi cả nhóm bạn ngồi kể nhau, vừa ăn vừa kể những câu chuyện chẳng đầu chẳng cuối.

Tôi nghĩ, ký ức về trường học đôi khi không được tạo nên bởi những điều quá lớn lao. Nó bắt đầu từ những khoảnh khắc rất nhỏ mà khi đang sống trong đó, ta lại chẳng hề nhận ra.

Với tôi, một trong những khoảnh khắc như thế là bữa ăn.

Ngày còn nhỏ, tôi từng chỉ hiểu khi bữa cơm được dọn ra là lúc cả nhà ngồi xuống ăn cho no. Nhưng khi mỗi năm lớn thêm một tuổi, tôi lại càng nhận ra, một bữa cơm đủ đầy không chỉ nuôi lớn cơ thể mà còn nuôi lớn một tâm hồn con người, một gia đình.

Kết thúc một ngày đi học về muộn, tôi mệt đến mức chỉ muốn vứt cặp vào xó tường rồi nằm nghỉ. Nhưng khi bước qua thềm nhà, mùi hương thơm nức xộc thẳng vào mũi, nhìn tham thấy mâm cơm đã tươm tất, lại vang lên câu nói quen thuộc: "Rửa tay rồi vào ăn đi con", tôi mới nhận ra luôn có một nơi ấm thầm chờ mình trở về. 

Cha mẹ không phải lúc nào cũng biết ta trải qua một ngày ra sao ở trường. Họ không biết bài kiểm tra khó đến nhường nào, không biết ta có xích mích, cãi vã với ai hay đã có tiết học khiến ta vui cả ngày. Nhưng họ biết sau một ngày dài học tập mệt mỏi, con mình cần một bữa cơm đầy đủ dưỡng chất.

Từ đó, tôi bắt đầu hiểu rằng sức khoẻ của một học sinh không chỉ được tạo nên từ sân thể thao hay phòng tập. Nó bắt đầu từ những điều rất bình thường: một bữa sáng dinh dưỡng, một bữa cơm đủ đầy, một giấc ngủ đủ, một chút vận động và cả một sức khoẻ tinh thần được chăm sóc đúng cách.

Tuy nhiên, trong cuộc sống đang được con người hiện đại hoá ngày nay, những điều tưởng chừng như bình thường ấy lại không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Chúng ta được học nhiều hơn, tiếp xúc với thông tin nhiều hơn và cũng đối mặt với nhiều áp lực hơn. Có những ngày lịch học nối tiếp lịch học, bài tập chồng chất bài tập. Sau giờ học, nhiều bạn lại vội vàng đi tới lớp học thêm, làm bài vở, thậm chí thức khuya sử dụng thiết bị điện tử để học bài.

Một bữa sáng đôi khi bị bỏ qua vì sự muộn học. Một bữa cơm gia đình đôi khi lại trở thành bữa ăn riêng lẻ của từng người vì ai cũng bận, bán học, bận làm. Một giờ nghỉ ngơi giải trí cũng dễ dàng biến thành hàng giờ trước màn hình.

Mọi người thường nói rằng "khổ hiện tại tốt tương lai", "cố gắng chấp nhận đánh đổi, bây giờ khổ thì sau này mới dễ". Điều đó không sai, nhưng cũng đừng vì vậy mà bỏ bê bản thân hiện tại để rồi sau này mang theo những hời hận muộn màng.

Một học sinh khoẻ mạnh, không chỉ là một học sinh có thành tích tốt. Học sinh đó cần có sức khỏe thể chất, nhưng cũng cần biết cách nhận diện, quản lí cảm xúc, biết nghỉ ngơi, tìm kiếm sự giúp đỡ và sống hoà thuận cùng mọi người xung quanh.

Điều này càng đáng suy ngẫm khi sức khoẻ tinh thần của thanh thiếu niên đang trở thành vấn đề thực tế. Theo UNICEF Việt Nam, khoảng 1/5 thanh thiếu niên Việt Nam gặp các vấn đề về sức khoẻ tâm thần, còn trong khi việc được tiếp cận những dịch vụ hỗ trợ lại còn những hạn chế.

UNICEF cũng đã chỉ ra rằng, áp lực học tập, bắt nạt và căng thẳng xã hội có thể ảnh hưởng lâu dài đến học sinh.

 Đọc những con số ấy, tôi không nghĩ tới điều gì xa xôi.

Tôi nhớ đến những người bạn của mình.

Chắc hẳn chúng ta đều từng gặp một người bạn luôn đạt điểm cao nhưng lúc nào cũng sợ mình chưa đủ giỏi. Có thể một người rất ít nói trong lớp, không phải là không có gì để nói, mà là chưa có một ai đủ kiên nhẫn để lắng nghe. Cũng có thể có những người luôn mang trên môi nụ cười tươi đến lớp nhưng bên trong lại đang gồng gánh với những áp lực mà không ai biết.

Đó là khi tôi hiểu rằng một ngôi trường hạnh phúc không chỉ là được đo bằng thành tích.

Một ngôi trường hạnh phúc trước hết phải là một nơi an toàn để sống và học tập.

An toàn để một học sinh khi chưa hiểu bài có thể giơ tay xin giảng lại mà không bị chê cười.

An toàn để một tâm hồn trong sáng mới lớn gửi gắm tuổi thanh xuân học trò dưới mái nhà thứ hai.

An toàn để khi ta bộc lộ những sở thích, cá tính riêng biệt mà không bị cho là dị biệt.

An toàn để mỗi người được tôn trọng dù có tính cách, hoàn cảnh hay những khả năng khác nhau.

Quan trọng nhất, an toàn để chúng ta biết rằng nếu một ngày mình không ổn thì không nhất thiết phải chịu đựng tất cả.

UNICEF cũng nhấn mạnh rằng trường học là một trong những môi trường quan trọng đối với sự phát triển tâm lý – xã hội của thanh thiếu niên, một môi trường học tập an toàn và có sự hỗ trợ có thể giúp học sinh phát triển tốt hơn.

Nhưng trường học hạnh phúc không chỉ là trách nhiệm riêng của thầy cô.

Gia đình, nhà trường và chính học sinh đều có một phần trong câu chuyện ấy.

Tôi nghĩ về gia đình trước tiên,

Đôi khi, điều cha mẹ cần làm không phải là hỏi: "Hôm nay được mấy điểm?" mà là hỏi: "Hôm nay con đi học có vui không?" Một câu nói tưởng chừng giản đơn nhưng lại là chìa khoá mở ra một cuộc trò chuyện vô cùng thấu hiểu, cứu rỗi tâm hồn mệt mỏi sau giờ học. Cha mẹ cần hiểu rằng thứ mà con cái cần nhất chính là được lắng nghe.

Vì thế mỗi gia đình cần có thêm những bữa cơm mà tất cả thành viên trong gia đình thực sự ngồi cạnh nhau, đặt điện thoại xuống và tâm sự với nhau về một ngày đã qua. Bởi có thể sau này ta sẽ quên ăn quên ngủ vì cuộc sống xô bồ, nhưng sẽ nhớ mãi những bữa cơm quấy quần bên gia đình.

Tôi nghĩ về thầy cô tiếp theo.

Thầy cô là những người không phải cha mẹ nhưng cũng gặp gỡ ta mỗi ngày, là những người gặp học sinh trong một phần rất dài của cuộc đời. Họ dạy dỗ, bảo ban, khuyên nhủ ta, cho ta kiến thức, cho ta sự tự tin, cho ta người cha, người mẹ thứ hai không máu mủ ruột thịt. Nhưng họ cũng có thể khiến một học sinh vốn đang thiếu tự tin lại dần khép mình vì lời nói ấy thiếu sự thấu hiểu.

Tôi nghĩ đằng sau sự nghiêm khắc của những người giáo viên đều là vì họ muốn tốt cho học sinh, chỉ là không theo cách mà học sinh mong muốn.

Và rồi, tôi nghĩ đến bản thân tôi, chính chúng ta.

Ta thường mong bố mẹ, thầy cô hiểu mình, mong mọi người xung quanh đối xử tử tế với mình. Nhưng liệu chúng ta đã thực sự thấu hiểu và tử tế với người khác?

Một ngôi trường sẽ không thể hạnh phúc nếu trong lớp có người bị cô lập, một lỗi sai trở thành trò cười, bạo lực học đường còn tồn tại, ngoại hình, hoàn cảnh trở thành chủ đề bàn tán...

Đôi khi xây dựng trường học hạnh phúc không cần những chương trình thật lớn. Nó bắt đầu bằng những việc đơn giản mà lớn lao.

Đừng cười khi họ nói sai.

Đừng trêu chọc khi họ có một hoàn cảnh, ngoại hình, sức khoẻ không may mắn như những người khác.

Biết xin lỗi khi làm tổn thương ai đó.

Và bằng việc hỏi câu: "Bạn có ổn không?" rồi thực sự lắng nghe.

Thấu hiểu và sẻ chia...

Tôi tin Liên Hà có thể trở thành một nơi như thế!

Một nơi mà việc học không chỉ dành cho những giờ ra chơi.

Một nơi mà việc học không chỉ nằm trong trang sách giáo khoa.

Chúng ta không thể mở sách, ra học thuộc một công thức để trở thành người hạnh phúc.

Chúng ta phải học nó bằng cách sống:

– Học cách ăn uống lành mạnh.

– Học cách chăm sóc cơ thể.

– Học cách kiểm soát cảm xúc.

– Học cách lắng nghe.

– Học cách sáng tạo.

– Biết tha thứ.

– Biết thấu hiểu.

– Biết nói cảm ơn và xin lỗi...

Liên Hà thân mến,

Tôi không dám nói rằng chúng ta có thể khiến trường học thành một nơi hoàn hảo. Bởi con người không ai là hoàn hảo.

Mai này, chúng ta có thể đi rất xa, những thành phố mới, lớp học mới, những công việc mới và những con người mới.

Nhưng tôi tin cứ một ngày, chúng ta bất chợt nhớ tiếng trống trường Liên Hà:

Nhớ một góc sân

Nhớ cổng trường

Nhớ chiếc bàn hoa

Nhớ một người bạn...

Khi ấy, có lẽ điều chúng ta nhớ nhất không phải là mình từng đạt bao nhiêu điểm, mà là mình đã sống trọn vẹn tuổi trẻ dưới mái trường này.

Sau tất cả, điều đẹp nhất mà một trường có thể trao cho học sinh không chỉ là hành trang bước vào tương lai, mà còn là một ký ức thâm thương ấm áp để mỗi khi nhớ về, chúng ta mỉm cười và tự hào rằng: mình đã có một nơi thực sự "thuộc về"...

Với tất cả sự yêu thương và biết ơn,

Từ một học sinh đang lớn lên dưới mái trường Liên Hà.

Dành cho thí sinh dự thi "Viết và bình chọn trường học hạnh phúc 2026"

1. Gửi bài lên diễn đàn để lưu giữ kỷ niệm đẹp khi tham gia cuộc thi: https://web.facebook.com/groups/2375985202597241

2. Gửi bài lên chuyên trang để được tải Giấy chứng nhận miễn phí mà không cần chờ tới kết quả chấm giải:https://treemvietnam.net.vn/truong-hoc-hanh-phuc