TS. Nguyễn Nho Huy: Cần thu hẹp khoảng cách chăm sóc sức khỏe học đường giữa học sinh các vùng miền

Tại phiên đối thoại chính sách về các hành động ưu tiên nhằm tăng cường chính sách sức khỏe trường học và nước sạch - vệ sinh trong trường học diễn ra ngày 12/11 tại Hà Nội, trong khuôn khổ Hội thảo Quốc gia về Chính sách Sức khỏe trường học và Nước sạch, Vệ sinh trong trường học, TS. Nguyễn Nho Huy đã chia sẻ những vấn đề đặt ra từ thực tiễn triển khai công tác y tế trường học, đồng thời đề cập các nhiệm vụ trọng tâm Bộ GD&ĐT dự kiến thực hiện năm 2026-2027.

Phân tích kết quả khảo sát, TS. Nguyễn Nho Huy chỉ ra ba khoảng trống đáng chú ý trong công tác y tế trường học, chăm sóc sức khỏe học sinh, bảo đảm nước sạch và vệ sinh tại các cơ sở giáo dục.

Khoảng trống đầu tiên là sự chênh lệch giữa chính sách và thực tiễn triển khai. Theo ông, hệ thống chính sách về y tế trường học, nước sạch và vệ sinh cơ bản đã được xây dựng, song khi đi vào thực tế, nhiều địa phương vẫn gặp hạn chế trong tổ chức thực hiện.

“Điều này cho thấy việc ban hành chính sách mới chỉ là điều kiện cần. Để các quy định thực sự phát huy hiệu quả, cần có nguồn lực, cơ sở vật chất và cơ chế tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện của từng địa phương, từng nhà trường”, TS. Nguyễn Nho Huy nhấn mạnh.

Khoảng trống thứ hai nằm ở sự khác biệt về điều kiện cơ sở vật chất và nguồn lực giữa các vùng, miền, cấp học. Khoảng cách giữa trường học ở khu vực thành thị với nông thôn, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn vẫn còn lớn.

Bên cạnh đó, những khác biệt về điều kiện bảo đảm chăm sóc sức khỏe giữa các cấp học cũng là vấn đề cần được nghiên cứu, đánh giá cụ thể hơn để có giải pháp phù hợp.

Khoảng trống thứ ba liên quan đến bất bình đẳng trong cơ hội tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe giữa các nhóm học sinh. Học sinh ở những địa bàn thuận lợi thường có điều kiện tiếp cận tốt hơn so với học sinh tại vùng khó khăn. Đáng chú ý, học sinh thuộc nhóm yếu thế, học sinh khuyết tật cũng còn gặp những hạn chế nhất định trong việc thụ hưởng các điều kiện chăm sóc sức khỏe tại trường học.

Từ những vấn đề trên, đại diện Bộ GD&ĐT nhấn mạnh nhiệm vụ của các cơ quan quản lý từ Trung ương đến địa phương là phải quan tâm thu hẹp khoảng cách giữa các vùng miền, từng bước lấp đầy những khoảng trống trong thực hiện chính sách. Đặc biệt, các số liệu khảo sát cần được sử dụng làm căn cứ để xác định chính xác địa bàn, cơ sở giáo dục và nhóm học sinh cần ưu tiên hỗ trợ, thay vì áp dụng những giải pháp chung cho tất cả các trường.

Đề cập những nhiệm vụ ưu tiên năm 2026-2027, TS. Nguyễn Nho Huy đề nghị nhóm chuyên gia nghiên cứu tiếp tục phân tích, bóc tách kết quả khảo sát theo từng vùng miền và đặc biệt là từng địa phương.

Theo ông, việc khảo sát trên phạm vi rộng tại 34 tỉnh, thành phố sẽ có ý nghĩa thiết thực hơn nếu dữ liệu được phân tích cụ thể đến từng địa bàn. Bởi điều kiện thực tế của mỗi địa phương không giống nhau. 

Khi có được những số liệu cụ thể, lãnh đạo các tỉnh, thành phố cùng các ngành giáo dục, y tế, nông nghiệp và môi trường sẽ có cơ sở nhận diện rõ những hạn chế trên địa bàn mình, từ đó xác định trách nhiệm và xây dựng kế hoạch khắc phục phù hợp.

Quan trọng hơn, dữ liệu cần giúp trả lời được những câu hỏi cụ thể: Khoảng trống đang nằm ở địa bàn nào, trường học nào? Nhóm học sinh nào cần được ưu tiên? Cần tập trung nguồn lực cho cấp học mầm non, tiểu học hay trung học phổ thông? Những trường học ở vùng khó khăn đang thiếu điều kiện gì? 

Cùng với việc phân tích dữ liệu khảo sát, Bộ GD&ĐT sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống chỉ số về sức khỏe học đường.

TS. Nguyễn Nho Huy cho biết, mặc dù Chương trình sức khỏe học đường đã được xây dựng, kết quả khảo sát hiện nay chủ yếu tập trung vào các nội dung y tế trường học, nước sạch và vệ sinh, trong khi còn nhiều chỉ số quan trọng khác cần được bổ sung, đánh giá.

Trên cơ sở đó, Bộ GD&ĐT định hướng hoàn thiện bộ chỉ số sức khỏe học đường gắn với cơ sở dữ liệu của ngành giáo dục. Đây sẽ là nền tảng để theo dõi, đánh giá và phân tích thực trạng một cách thường xuyên, có hệ thống.

“Nguyên tắc quản lý hiện nay phải dựa trên bằng chứng và dữ liệu, thay vì những nhận định chung chung hoặc cảm tính. Khi có hệ thống dữ liệu đầy đủ, cơ quan quản lý mới có thể xác định chính xác những vấn đề cần ưu tiên, nhận diện khoảng trống trên phạm vi toàn quốc và đưa ra giải pháp phù hợp”, TS. Nguyễn Nho Huy khẳng định, đồng thời cho rằng đây cũng là cơ sở để việc kiểm tra, giám sát và đôn đốc thực hiện tại các địa phương đi đúng trọng tâm, đúng đối tượng và mang lại hiệu quả thiết thực hơn.

Bên cạnh việc hoàn thiện dữ liệu, một nhiệm vụ quan trọng khác được TS. Nguyễn Nho Huy đề cập là tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách và các văn bản pháp luật liên quan đến sức khỏe học đường.

Theo đánh giá của nhóm nghiên cứu, hệ thống chính sách trong lĩnh vực này về cơ bản đã tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, thực tế vẫn xuất hiện những vấn đề cụ thể mà các quy định hiện hành chưa đề cập đầy đủ, đòi hỏi cơ quan quản lý phải tiếp tục nghiên cứu, bổ sung.

Ông lấy ví dụ về điều kiện vệ sinh tại trường học, đặc biệt là việc bảo đảm vệ sinh kinh nguyệt cho học sinh nữ. Kết quả khảo sát cho thấy một số trường chưa quan tâm đúng mức đến vấn đề này, ảnh hưởng đến điều kiện sinh hoạt và sức khỏe của các em. Theo ông, cần nghiên cứu bổ sung những quy định cụ thể để yêu cầu các cơ sở giáo dục bảo đảm điều kiện cần thiết cho trẻ em nữ. 

“Đây có thể là một nội dung nhỏ trong tổng thể chính sách, nhưng nếu được cụ thể hóa bằng quy định pháp lý, nhà trường sẽ có căn cứ rõ ràng để tổ chức thực hiện, thay vì phụ thuộc vào sự chủ động của từng cơ sở giáo dục”, ông Huy nói.

Về nhân lực y tế trường học, TS. Nguyễn Nho Huy cho biết, vấn đề quan trọng là cần đánh giá cụ thể nhu cầu của từng cơ sở giáo dục để bố trí nhân lực phù hợp. Có những trường hợp cần thiết phải bố trí nhân viên y tế chuyên trách, nhưng cũng có những nơi có thể tổ chức kiêm nhiệm kết hợp với sự hỗ trợ của y tế cơ sở.

Mỗi địa phương cần chủ động xác định những vấn đề ưu tiên, sử dụng hiệu quả nguồn lực hiện có và tăng cường phối hợp giữa các ngành để khắc phục hạn chế.

Khi chính sách cơ bản đã có, trách nhiệm lớn của ngành giáo dục là bảo đảm các quy định được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ và phù hợp với điều kiện thực tế. Bộ GD&ĐT kỳ vọng việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu sức khỏe học đường sẽ giúp hoạt động giám sát, đôn đốc triển khai chính sách trở nên thuận lợi, chính xác và có trọng tâm hơn.