Đề xuất thay cách đánh giá học sinh, không còn lấy tỷ lệ đỗ, học sinh giỏi làm thước đo

Sáng 21/4, phát biểu thảo luận tại nghị trường, đại biểu Đặng Ngọc Huy (đoàn Quảng Ngãi, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu) khẳng định giáo dục luôn được Đảng và Nhà nước xác định là quốc sách hàng đầu, giữ vai trò then chốt đối với sự phát triển bền vững của đất nước.

Thực trạng “bệnh thành tích” trong giáo dục

Bên cạnh những kết quả đạt được, đại biểu chỉ ra một tồn tại kéo dài nhiều năm của ngành giáo dục là tình trạng chạy theo thành tích. Theo ông, vấn đề này đã nhiều lần được đề cập tại nghị trường và Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã triển khai các giải pháp chấn chỉnh.

Tuy nhiên, thực tế ở nhiều địa phương cho thấy các chỉ số như tỷ lệ lên lớp, tốt nghiệp hay học sinh giỏi vẫn rất "đẹp" trên báo cáo nhưng chưa phản ánh đúng chất lượng. Dẫn chứng, ông nêu tỷ lệ tốt nghiệp THPT nhiều năm duy trì trên 98%, song các khảo sát năng lực độc lập lại cho thấy không ít học sinh còn thiếu kỹ năng tư duy phản biện, làm việc nhóm và khả năng thích ứng với thực tế.

Theo đại biểu, không ít giáo viên và nhà trường đang chịu áp lực thi đua, buộc phải làm đẹp điểm số và báo cáo. "Không phải vì họ thiếu lương tâm mà vì hệ thống buộc họ phải như vậy", đại biểu Đặng Ngọc Huy nói, đồng thời chỉ ra vòng xoáy thi đua gắn với chỉ tiêu, chỉ tiêu gắn với tỷ lệ, tỷ lệ gắn với thành tích. Khi đó, thành tích thay vì phản ánh thực chất lại trở thành áp lực đè nặng lên từng giáo viên, hiệu trưởng và cả các Sở Giáo dục và Đào tạo.

Trong khi đó, học sinh chịu áp lực học để đạt điểm cao thay vì học để hiểu và phát triển năng lực. Nhiều em chạy theo điểm số, trường chuyên, bằng khen nhưng thiếu cơ hội rèn luyện kỹ năng đặt câu hỏi, chấp nhận thất bại và phát triển bản thân.

Đại biểu cảnh báo hệ lụy lâu dài của tình trạng này là học sinh mất dần hứng thú học tập và động lực khám phá; giáo viên kiệt sức vì áp lực hình thức, báo cáo; xã hội suy giảm niềm tin vào chất lượng giáo dục. "Chúng ta không thể xây dựng nền kinh tế tri thức, không thể cạnh tranh trong thế kỷ 21 nếu tiếp tục dựa vào những con số ảo. Đã đến lúc phải quay về giá trị cốt lõi dạy thật, học thật, thi thật", ông nhấn mạnh.

Giải pháp cải cách đánh giá, giảm gánh nặng hành chính

Từ thực trạng trên, đại biểu Đặng Ngọc Huy đề xuất nhiều giải pháp, trong đó có việc cải cách cơ chế thi đua, khen thưởng theo hướng loại bỏ các tiêu chí hình thức như tỷ lệ đỗ hay học sinh giỏi khỏi vai trò thước đo chủ đạo.

Thay vào đó, việc đánh giá nhà trường và giáo viên cần dựa trên sự tiến bộ thực chất của học sinh theo thời gian. Đồng thời, đổi mới phương pháp đánh giá học sinh theo hướng coi trọng năng lực tư duy, khả năng thực hành, kỹ năng sống và phẩm chất.

Đại biểu cũng kiến nghị giảm áp lực hành chính và tình trạng "bệnh" báo cáo đối với giáo viên; tăng cường giám sát độc lập, minh bạch dữ liệu giáo dục thông qua cơ chế kiểm tra chéo, đánh giá khách quan, tránh việc số liệu phục vụ thành tích.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền để thay đổi nhận thức xã hội, đặc biệt là phụ huynh, không đánh giá con cái chỉ qua điểm số và danh hiệu.

"Áp lực sẽ không biến mất dù chính sách có thay đổi. Điều cần thiết là chuyển đổi văn hóa, từ chạy theo thành tích sang đề cao giá trị thực chất", đại biểu nêu rõ.

Ông cũng nhấn mạnh thế hệ trẻ Việt Nam có đủ trí tuệ, sáng tạo và ý chí để vươn ra thế giới. Điều các em cần không phải là những tấm bằng khen mà là một nền giáo dục trung thực, nhân văn, đủ tin cậy để giúp mỗi học sinh trở thành chính mình.

"Một nền giáo dục dạy thật, học thật, thi thật sẽ tạo ra những con người có năng lực và phẩm chất thực chất. Đó mới là thành tích cao nhất mà đất nước cần hướng tới", đại biểu Đặng Ngọc Huy nói./.