Nuôi con bằng sữa mẹ sau sinh mổ cần sự đồng hành của cả gia đình

Điều người mẹ mong nhất là đủ sữa cho con

Tiếng khóc đầu đời của em bé vang lên trong phòng mổ mang đến niềm hạnh phúc vỡ òa cho chị H. Sau nhiều giờ hồi hộp chờ đợi, người mẹ trẻ cuối cùng cũng được gặp con. Khoảnh khắc nhìn thấy em bé khỏe mạnh nằm trong vòng tay nữ hộ sinh khiến mọi đau đớn của cuộc vượt cạn dường như tan biến.

Nhưng niềm vui ấy chỉ kéo dài trong chốc lát. Khi được chuyển về phòng hậu phẫu, một hành trình khác lại bắt đầu là hành trình nuôi con bằng sữa mẹ.

Nằm trên giường bệnh với vết mổ vẫn còn đau nhức, mỗi lần trở mình hay ngồi dậy đều cần sự hỗ trợ của người thân và điều dưỡng, chị H. gần như không nghĩ đến bản thân. Điều chị bận lòng nhất là bao giờ sữa sẽ về để con được bú mẹ.

"Tôi cứ thấp thỏm nhìn con. Bé cứ mút rồi lại nhả ra vì sữa chưa về nhiều. Làm mẹ lần đầu nên tôi lo lắm, chỉ sợ con đói", chị chia sẻ.

Không riêng chị H., tại Khoa Sản thường, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, nhiều sản phụ sau sinh đều mang chung nỗi lo ấy. Những ngày đầu sau sinh, hành lang bệnh viện thường xuyên bắt gặp hình ảnh các bà mẹ ôm con tập cho bú, kiên nhẫn điều chỉnh từng tư thế để em bé ngậm bắt vú đúng cách. Có người vừa nhăn mặt vì đau vết mổ, vừa cố gắng bế con áp sát vào ngực. Có người liên tục hỏi điều dưỡng liệu con bú như vậy đã đủ hay chưa, sữa của mình có ít quá không.

Đối với nhiều người, khoảnh khắc làm mẹ không chỉ là niềm hạnh phúc mà còn đi kèm với hàng loạt áp lực vô hình. Họ lo con không bú đủ, lo con chậm tăng cân, lo bản thân không đủ sữa và sợ mình chưa làm tròn thiên chức của một người mẹ.

Trước khi sinh, chị H. từng nghe rất nhiều lời khuyên về các món ăn lợi sữa. Người thân chuẩn bị sẵn chân giò hầm, móng giò, cháo gạo nếp, các loại nước lá với hy vọng sữa sẽ nhanh về. Thế nhưng, sau sinh chị mới nhận ra việc có đủ sữa cho con không chỉ phụ thuộc vào bữa ăn.

Sau cuộc phẫu thuật, cơ thể vẫn còn đau, thuốc giảm đau chưa hết tác dụng thì những cữ bú đầu tiên đã bắt đầu. Cứ khoảng 2-3 tiếng, em bé lại thức dậy đòi bú. Những giấc ngủ của người mẹ bị chia nhỏ thành từng khoảng ngắn. Có những đêm chị chỉ vừa chợp mắt được vài chục phút đã phải thức dậy bế con.

"Đêm đầu tiên sau sinh tôi gần như không ngủ. Cứ nhắm mắt một lúc là con lại khóc. Vừa đau, vừa mệt, lại lo không đủ sữa nên nhiều lúc tôi chỉ biết ôm con rồi khóc theo", chị H. nhớ lại.

Tâm lý ổn định là "chìa khóa" để duy trì nguồn sữa mẹ

Theo BS.CKII Nguyễn Thanh Tuấn, Khoa Sản thường, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, quá trình tiết sữa chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như nội tiết, cấu trúc tuyến vú, tần suất cho trẻ bú và đặc biệt là trạng thái tâm lý của người mẹ.

"Người mẹ được ăn đủ, uống đủ, ngủ đủ và có tinh thần thoải mái thì sữa thường về rất tốt. Việc tiết sữa tất nhiên còn phụ thuộc vào hệ nội tiết và cấu trúc tuyến vú của từng người, nhưng trạng thái tâm lý là yếu tố có ảnh hưởng rất lớn", bác sĩ cho biết.

Theo BS.CKII Nguyễn Thanh Tuấn, sau sinh là thời điểm cơ thể người phụ nữ trải qua những biến đổi rất lớn. Nếu sinh mổ, sản phụ còn phải đối mặt với quá trình hồi phục sau phẫu thuật, đau vết mổ, hạn chế vận động và nguy cơ mất sức nhiều hơn. Trong khi đó, em bé sơ sinh lại cần được chăm sóc gần như liên tục suốt ngày đêm.

Nhiều người mẹ chỉ vài giờ sau sinh đã bắt đầu học cách cho con bú, thay tã, bế con, dỗ con ngủ. Tất cả diễn ra khi cơ thể vẫn chưa kịp phục hồi hoàn toàn.

"Không ít người chỉ tập trung vào việc ăn gì để có nhiều sữa mà quên rằng tinh thần thoải mái mới là điều kiện rất quan trọng để cơ thể tiết sữa hiệu quả", bác sĩ nói.

Bác sĩ Tuấn cho biết, ông đã từng tiếp nhận nhiều trường hợp sản phụ rơi vào trạng thái gần như mất sữa hoàn toàn vì áp lực kéo dài.

"Tôi từng gặp những trường hợp người mẹ vì quá áp lực, quá mệt mỏi nên không còn một giọt sữa nào. Khi đó, dù áp dụng nhiều biện pháp kích sữa cũng rất khó cải thiện nếu nguyên nhân tâm lý chưa được giải quyết", BS.CKII Nguyễn Thanh Tuấn chia sẻ.

Theo bác sĩ, điều đáng tiếc là nhiều gia đình vô tình tạo thêm áp lực cho sản phụ bằng những câu hỏi như "Sao ít sữa thế?", "Con khóc chắc vì chưa đủ bú" hay liên tục so sánh với những người mẹ khác.

"Điều người mẹ cần lúc này không phải là những lời trách móc vì không đủ sữa cho con, mà là sự thấu hiểu, động viên và chia sẻ. Nếu càng bị áp lực, tình trạng mất sữa sẽ càng nặng hơn", bác sĩ nhấn mạnh.

Nuôi con bằng sữa mẹ là hành trình của cả gia đình

Theo BS.CKII Nguyễn Thanh Tuấn, thiếu ngủ là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến nhiều bà mẹ sau sinh giảm tiết sữa. Trong khi nhu cầu sinh lý của người trưởng thành cần khoảng 7-8 giờ ngủ mỗi ngày thì phần lớn các sản phụ đều không thể ngủ đủ do phải liên tục chăm sóc trẻ sơ sinh.

"Người mẹ nhiều khi chỉ vừa chợp mắt được 15-30 phút đã phải thức dậy chăm con. Tình trạng này lặp đi lặp lại khiến cơ thể không có thời gian phục hồi, hệ thần kinh luôn trong trạng thái căng thẳng, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tiết sữa", ông phân tích.

Không chỉ thiếu ngủ, việc ôm đồm mọi công việc trong gia đình cũng khiến nhiều phụ nữ nhanh chóng kiệt sức. Có người vừa chăm con, vừa tiếp khách đến thăm, vừa lo sinh hoạt cá nhân, trong khi cơ thể vẫn còn rất yếu sau sinh.

Theo bác sĩ, để duy trì nguồn sữa mẹ, ngoài chế độ dinh dưỡng đầy đủ và uống đủ nước, điều quan trọng không kém là người mẹ cần được nghỉ ngơi thực sự. Người chồng và các thành viên trong gia đình nên chủ động san sẻ việc chăm con, thay tã, ru ngủ hoặc làm việc nhà để sản phụ có thời gian ngủ bù bất cứ khi nào có thể.

Sự quan tâm đôi khi không phải là những điều quá lớn lao. Chỉ cần một người bế con giúp vài chục phút để mẹ chợp mắt, chuẩn bị một bữa ăn nóng, hỏi han xem mẹ có đang quá mệt hay không cũng đủ giúp người phụ nữ cảm thấy được sẻ chia.

Bác sĩ cũng khuyến cáo sản phụ không nên cố gắng chịu đựng một mình. Khi cảm thấy quá tải, lo âu kéo dài, thường xuyên buồn bã, mất ngủ nhiều ngày hoặc cảm thấy không còn đủ khả năng chăm sóc con, người mẹ cần chia sẻ với người thân và đến cơ sở y tế để được tư vấn sớm. Đây có thể là những dấu hiệu ban đầu của rối loạn tâm lý sau sinh nếu không được phát hiện và hỗ trợ kịp thời.

Theo BS.CKII Nguyễn Thanh Tuấn, nuôi con bằng sữa mẹ chưa bao giờ là trách nhiệm của riêng người mẹ. Đó là hành trình cần sự đồng hành của cả gia đình, từ người chồng, ông bà đến những người thân xung quanh. Khi người mẹ được chăm sóc tốt cả về thể chất lẫn tinh thần, nguồn sữa sẽ được duy trì ổn định, góp phần mang lại nền tảng sức khỏe vững chắc cho trẻ ngay từ những ngày đầu đời.

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tối ưu cho trẻ sơ sinh. Để mỗi trẻ đều có cơ hội được nuôi dưỡng bằng sữa mẹ ngay từ những ngày đầu đời, điều cần thiết không chỉ là kiến thức chăm sóc sau sinh mà còn là sự đồng hành của gia đình, nhân viên y tế và một môi trường hỗ trợ người mẹ cả về thể chất lẫn tinh thần. Chăm sóc tốt cho người mẹ cũng chính là tạo nền tảng để bảo đảm quyền được chăm sóc sức khỏe và phát triển toàn diện của trẻ em.