Phiên tòa giả định giúp học sinh nhận diện hậu quả của bạo lực học đường

Sáng 31/10, tại Trường THPT Thượng Cát (Hà Nội), phiên tòa giả định với chủ đề phòng, chống bạo lực học đường và bắt nạt trên không gian mạng được tổ chức trong khuôn khổ hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam. Chương trình có sự phối hợp của Công an phường Thượng Cát, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam và Công ty Luật LS Ngọc Lan và Cộng sự, thu hút hơn 1.600 học sinh cùng cán bộ, giáo viên nhà trường tham dự.

Phát biểu tại chương trình, ông Hà Đình Bốn, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, nhấn mạnh giáo dục pháp luật cho học sinh cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, không chỉ tập trung vào dịp hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam. Theo ông, lứa tuổi vị thành niên là giai đoạn các em đang phát triển về nhận thức và khả năng đánh giá hành vi, do đó rất cần sự định hướng, đồng hành từ gia đình, nhà trường và xã hội.

Ông Hà Đình Bốn cũng lưu ý những tác động tiêu cực có thể phát sinh từ việc sử dụng công nghệ, trò chơi trực tuyến và mạng xã hội thiếu kiểm soát. Bạo lực học đường không chỉ diễn ra qua những hành vi tác động thể chất trong trường lớp mà còn có thể bắt nguồn từ lời nói, sự xúc phạm, cô lập hoặc bắt nạt trên không gian mạng. Những hành vi này có thể gây tổn thương đến sức khỏe, tinh thần, việc học tập, thậm chí đe dọa tính mạng của học sinh.

Đối với trẻ em có hành vi vi phạm pháp luật, ông cho rằng cần có cách tiếp cận thân thiện, ưu tiên giáo dục, hỗ trợ và tạo cơ hội để các em sửa chữa sai lầm theo quy định. Gia đình và nhà trường cần phối hợp để giúp học sinh nhận thức đúng về hành vi, trách nhiệm của bản thân và cách ứng xử phù hợp.

Tái hiện vụ án từ hành vi bắt nạt trên mạng

Tiếp nối chương trình, phiên tòa giả định đưa học sinh đến với một tình huống pháp lý cụ thể, được xây dựng trên bối cảnh tại Trường THPT Nam Lĩnh, tỉnh Sơn Hà (địa danh giả định). Nội dung vụ án xoay quanh hai học sinh Hoàng Minh Đạt và Lê Anh Tuấn có hành vi bắt nạt bạn học là Trịnh Gia Hưng trên mạng xã hội.

Theo tình huống giả định, Đạt và Tuấn lập tài khoản TikTok giả mạo, sử dụng hình ảnh và thông tin của Hưng để đăng tải những nội dung chế giễu, xúc phạm. Hai học sinh còn tự ý chụp, đăng tải hình ảnh, video của Hưng khi chưa được đồng ý. Dù Hưng nhiều lần đề nghị dừng hành vi và phản ánh với giáo viên chủ nhiệm, sự việc vẫn tiếp diễn.

Đến ngày 1/6/2026, mâu thuẫn giữa các học sinh xảy ra tại sân trường. Đạt tấn công Hưng, trong khi Tuấn có hành vi cổ vũ. Hưng ngã, đập đầu xuống đất và bị thương, với tỷ lệ tổn thương cơ thể được xác định là 31%.

Tại phiên tòa, các vai diễn lần lượt thể hiện quá trình xét hỏi, tranh luận và làm rõ những tình tiết liên quan. Trên cơ sở tình huống giả định, hành vi của các bị cáo được xem xét dưới góc độ pháp lý, trong đó có tội cố ý gây thương tích theo điểm a, khoản 2, Điều 134 Bộ luật Hình sự. Vai trò của từng người trong vụ việc cũng được đặt ra để làm rõ trách nhiệm tương ứng.

Thông qua diễn biến phiên tòa, học sinh có cơ hội hiểu rõ hơn rằng hành vi bạo lực không chỉ giới hạn ở những va chạm thể chất. Việc xúc phạm, chế giễu người khác, tự ý sử dụng hình ảnh cá nhân hoặc cổ vũ hành vi đánh bạn trên mạng và ngoài đời thực đều có thể gây ra những tổn thương nghiêm trọng, kéo theo trách nhiệm pháp lý.

Đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với học sinh

Điểm đáng chú ý của phiên tòa giả định là cách truyền tải kiến thức pháp luật thông qua tình huống gần gũi với đời sống học đường. Thay vì chỉ nghe phổ biến các quy định, học sinh được quan sát trình tự xét xử, theo dõi việc phân tích hành vi và nhận diện trách nhiệm của những người liên quan.

Qua đó, chương trình góp phần giúp các em hiểu rằng những hành động tưởng chừng bột phát, những lời nói mang tính xúc phạm hay việc phát tán hình ảnh của bạn bè khi chưa được đồng ý đều có thể để lại hậu quả lâu dài. Đồng thời, học sinh được khuyến khích biết kiểm soát cảm xúc, giải quyết mâu thuẫn bằng đối thoại, tôn trọng quyền và sự an toàn của người khác.

Chia sẻ cảm xúc sau khi tham dự chương trình, em Bùi Hà Linh, học sinh lớp 12D2, Trường THPT Thượng Cát Hà Nội cho biết: “Là một học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường, em cảm thấy phiên tòa giả định về phòng chống bạo lực học đường ngày hôm nay vô cùng ý nghĩa. Chương trình không chỉ giúp em nâng cao nhận thức về cách phòng chống bạo lực học đường cũng như có thêm hiểu biết về pháp luật, về hành vi bạo lực học đường mà em còn có thể trang bị những biện pháp cũng như là hiểu biết được các cách để bảo vệ bản thân cũng như người khác”.

Việc tổ chức phiên tòa giả định tại Trường THPT Thượng Cát cũng cho thấy vai trò của các hoạt động giáo dục pháp luật có tính tương tác trong nhà trường. Khi được tiếp cận qua những tình huống cụ thể, kiến thức pháp luật trở nên dễ hiểu, dễ ghi nhớ hơn, góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của học sinh trong phòng, chống bạo lực học đường./.