Quyền được bày tỏ ý kiến của trẻ em: Hãy lắng nghe trẻ

Khi trẻ nói nhưng không ai thực sự nghe

“Con biết gì mà nói.”

“Người lớn quyết rồi, không cần ý kiến.”

Đó là những câu nói rất quen thuộc trong nhiều gia đình. Trẻ vẫn được hỏi, vẫn được nói, nhưng cuối cùng quyết định luôn thuộc về người lớn. Điều này sẽ khiến dần dần, trẻ ít nói hơn, hoặc nói cho có. Không phải vì trẻ không có suy nghĩ, mà vì trẻ cảm thấy ý kiến của mình không có giá trị.

Và khi đó, quyền được bày tỏ ý kiến của trẻ em đang bị bỏ qua một cách rất tự nhiên.

Quyền được bày tỏ ý kiến của trẻ em là gì? 

Hiểu một cách đơn giản, quyền được bày tỏ ý kiến của trẻ em là quyền được nói lên suy nghĩ, cảm xúc và mong muốn của mình trong những vấn đề liên quan đến bản thân. Điều quan trọng không phải là trẻ luôn đúng, mà là trẻ có cơ hội được nói và được lắng nghe một cách nghiêm túc.

Quyền này không có nghĩa là trẻ được quyết định tất cả, mà là tiếng nói của trẻ cần được tôn trọng trong quá trình đưa ra quyết định.

Một đứa trẻ không được lắng nghe lâu ngày sẽ dần hình thành thói quen im lặng.

Ban đầu, trẻ có thể phản ứng, có thể tranh luận. Nhưng khi nhận ra rằng ý kiến của mình không thay đổi được điều gì, trẻ sẽ chọn cách không nói nữa. Sự im lặng đó không phải là ngoan, mà là dấu hiệu cho thấy quyền được bày tỏ ý kiến của trẻ em không được đảm bảo.

Về lâu dài, điều này có thể ảnh hưởng đến sự tự tin và khả năng giao tiếp của trẻ.

Lắng nghe không có nghĩa là đồng ý

Nhiều cha mẹ e ngại rằng nếu lắng nghe con, con sẽ “được đà” và trở nên khó kiểm soát. Nhưng thực tế, lắng nghe không đồng nghĩa với việc phải đồng ý.

Lắng nghe đơn giản là: Cho trẻ cơ hội nói hết suy nghĩ, thể hiện sự tôn trọng và giải thích khi cần thiết...Khi đó, trẻ học được cách trình bày quan điểm và cũng học cách chấp nhận những quyết định khác với mong muốn của mình. Đó là cách quyền được bày tỏ ý kiến của trẻ em được thực hiện một cách cân bằng.

Một điều thú vị là khi được tham gia vào quá trình quyết định, trẻ có xu hướng có trách nhiệm hơn với lựa chọn của mình.

Ví dụ, khi trẻ được góp ý về lịch học, về hoạt động hằng ngày, trẻ sẽ cảm thấy mình là một phần của quyết định đó. Điều này giúp trẻ: Tự tin hơn, chủ động hơn, biết suy nghĩ trước khi đưa ra ý kiến...

Hiểu đúng quyền được bày tỏ ý kiến của trẻ em không chỉ giúp trẻ nói nhiều hơn, mà còn giúp trẻ nói có trách nhiệm hơn.

Bắt đầu từ những điều rất nhỏ

Không cần những thay đổi lớn, việc tôn trọng ý kiến của trẻ có thể bắt đầu từ những điều rất đơn giản trong cuộc sống hằng ngày như: Hỏi con muốn mặc gì, muốn ăn gì, muốn sắp xếp thời gian ra sao… và thực sự lắng nghe câu trả lời.

Khi trẻ cảm nhận được rằng tiếng nói của mình có giá trị, trẻ sẽ cởi mở hơn trong những vấn đề quan trọng hơn. Đó cũng là cách để quyền được bày tỏ ý kiến của trẻ em trở thành một phần tự nhiên trong gia đình.

Một đứa trẻ được lắng nghe không nhất thiết sẽ trở nên hoàn hảo, nhưng chắc chắn sẽ tự tin hơn.

Hiểu và tôn trọng quyền được bày tỏ ý kiến của trẻ em không làm mất đi vai trò của cha mẹ, mà giúp mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái trở nên gần gũi hơn. Bởi vì đôi khi, điều trẻ cần không phải là một câu trả lời, mà chỉ là một người thực sự lắng nghe./.