Thanh Hóa trang bị kỹ năng mạng an toàn cho trẻ em

Cùng với những cơ hội học tập, kết nối và khám phá tri thức, không gian số cũng đặt trẻ em trước nhiều nguy cơ và cạm bẫy khó lường. Khi mạng toàn cầu và các trang mạng xã hội trở thành một phần của tuổi thơ, việc trang bị kỹ năng số để trẻ biết nhận diện rủi ro, ứng xử an toàn và tự bảo vệ mình không còn là câu chuyện của riêng mỗi gia đình mà đòi hỏi sự chung tay của nhà trường, các tổ chức xã hội và cả cộng đồng.

Những chiếc điện thoại thông minh, máy tính bảng và mạng xã hội đã trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống của nhiều trẻ em. Tuy nhiên, sự thành thạo trong sử dụng công nghệ không đồng nghĩa với việc các em đã có đủ kỹ năng để nhận diện và phòng tránh những rủi ro trên không gian mạng. Một phụ huynh có con học lớp 6 trú tại phường Hạc Thành từng khá yên tâm khi con chủ yếu sử dụng máy tính bảng để học trực tuyến. Thế nhưng chỉ sau một thời gian, vị phụ huynh này nhận thấy con dành nhiều thời gian hơn cho mạng xã hội, vô tư nhắn tin với người lạ và chia sẻ hình ảnh, thông tin cá nhân. Trẻ em rất nhanh nhạy với công nghệ nhưng lại chưa đủ kỹ năng để nhận diện nguy cơ trên không gian mạng. Việc cấm đoán không phải là giải pháp, thay vào đó các em cần được trang bị kỹ năng để tự bảo vệ chính mình.

Từ những trăn trở ấy, việc trang bị kiến thức và kỹ năng số cho trẻ em đang được nhiều cơ quan và đơn vị quan tâm bằng những cách làm thiết thực. Điển hình như tại Trại hè kỹ năng sống và Nghiệp vụ Ban Chỉ huy Liên đội tỉnh Thanh Hóa năm 2026, chuyên đề ứng dụng trí tuệ nhân tạo và sử dụng mạng xã hội an toàn đã thu hút sự tham gia sôi nổi của các học viên. Thay vì những bài giảng một chiều, các em được hóa thân vào những tình huống gần gũi như cách xử lý khi nhận được lời mời kết bạn từ người lạ, cách bảo vệ thông tin cá nhân, nhận diện tin giả hay ứng xử trước các bình luận tiêu cực trên mạng xã hội. Mỗi tình huống đều được các em cùng nhau thảo luận, đưa ra cách xử lý và lắng nghe sự phân tích của báo cáo viên.

Một nữ sinh đến từ phường Sầm Sơn tâm sự rằng trước đây em nghĩ ai kết bạn cũng được và thường xuyên đăng ảnh lên mạng để mọi người bình luận cho vui. Nhưng sau buổi học, em đã nhận ra bản thân không nên chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân và phải cẩn trọng khi trò chuyện với người lạ trên mạng.

Trại hè năm nay được tổ chức cho 1200 học viên là cán bộ Ban Chỉ huy Liên đội khối tiểu học và trung học cơ sở trên địa bàn tỉnh. Chương trình đã đưa chuyên đề về ứng dụng trí tuệ nhân tạo và sử dụng mạng xã hội an toàn vào nội dung huấn luyện nhằm giúp các em hình thành kỹ năng ứng xử văn minh và tự bảo vệ mình trên không gian số. Đại diện lãnh đạo Trung tâm Thanh thiếu nhi và Cộng đồng tỉnh Thanh Hóa nhấn mạnh việc bảo vệ trẻ em trên môi trường số là nhiệm vụ vô cùng quan trọng. Chính vì vậy, trung tâm đã chủ động lồng ghép nội dung này vào các lớp tập huấn và trại hè nhằm trang bị cho các em kiến thức, kỹ năng nhận diện rủi ro, sử dụng mạng toàn cầu an toàn, có trách nhiệm và tự bảo vệ bản thân.

Song song với các hoạt động tập huấn, tổ chức đoàn các cấp còn đẩy mạnh truyền thông về an toàn số thông qua các đoạn phim ngắn ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đồ họa thông tin và biển bảng tuyên truyền về nhận diện rủi ro, bảo vệ thông tin cá nhân và sử dụng mạng xã hội an toàn.

Việc xây dựng lá chắn số còn được các ngành và đơn vị lồng ghép vào các chương trình chăm sóc và bảo vệ trẻ em. Tính đến ngày 13/08/2026, Trung tâm Công tác xã hội và Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh đã tổ chức truyền thông cho 600 học sinh trung học cơ sở về việc sử dụng mạng xã hội an toàn, hiệu quả, đồng thời hướng dẫn kỹ năng ứng phó với thông tin xấu và độc hại trên môi trường mạng cho 770 người dân. Các hoạt động trao học bổng, quà tặng cho trẻ em cũng được kết hợp khéo léo với việc giáo dục kỹ năng số.

Trước tốc độ phát triển của công nghệ, không một lá chắn nào có thể phát huy hiệu quả nếu thiếu sự đồng hành của gia đình, nhà trường và các tổ chức xã hội. Gia đình cần kề vai sát cánh và định hướng để con sử dụng mạng toàn cầu đúng mục đích, trong khi nhà trường và các tổ chức đoàn thể cần tiếp tục đổi mới hoạt động truyền thông, trải nghiệm thực tế nhằm giúp trẻ hình thành kỹ năng tự bảo vệ mình trên không gian mạng. Khi đó, không gian số sẽ thực sự trở thành môi trường học tập, sáng tạo và phát triển an toàn đối với mọi trẻ em./.