Thức khuya và "cuộc sống về đêm" của tuổi mới lớn: Cái giá không nhỏ cho sức khỏe

Ánh sáng màn hình thay thế giấc ngủ

Đồng hồ đã bước sang ngày mới, nhưng phía sau những cánh cửa khép kín của không ít gia đình, ánh sáng từ màn hình điện thoại, máy tính vẫn hắt ra trong bóng tối. Tiếng gõ bàn phím, những cuộc trò chuyện trên mạng xã hội hay các trận game trực tuyến vẫn diễn ra sôi động. Với nhiều trẻ vị thành niên, ban đêm không còn là thời gian nghỉ ngơi mà trở thành khoảng thời gian được sống với sở thích và thế giới riêng của mình.

Đã hơn 12h đêm, Nguyễn Bảo Ngọc (13 tuổi, phường Kiến Hưng, Hà Nội) vẫn chăm chú lướt TikTok và trò chuyện với bạn bè. Ngón tay cô bé liên tục vuốt màn hình chiếc điện thoại thông minh, mặc cho mẹ nhiều lần nhắc nhở đi ngủ.

“Cháu thường xem điện thoại trước khi ngủ, khi thì xem phim, khi thì lướt các clip trên mạng nên rất khó đi vào giấc ngủ. Sáng hôm sau chỉ muốn ngủ thêm nhưng vẫn phải đến trường”, Ngọc chia sẻ.

Việc thức khuya khiến những buổi sáng của Ngọc luôn bắt đầu trong trạng thái mệt mỏi, uể oải. Đôi mắt thâm quầng, thiếu tập trung trong giờ học đã trở thành điều quen thuộc.

Không chỉ bị cuốn vào mạng xã hội, nhiều học sinh còn dành phần lớn thời gian ban đêm cho trò chơi điện tử. Trần Gia Khánh (phường Từ Liêm, Hà Nội) gần như đảo lộn hoàn toàn đồng hồ sinh học để phục vụ niềm đam mê chơi game.

Sau giờ học, Khánh thường ngủ một giấc dài vào buổi chiều. Đêm xuống, cậu khóa cửa phòng, tắt đèn rồi ngồi trước màn hình máy tính đến 2-3h sáng.

“Thức đêm rất nhanh đói nên cháu thường ăn mì, đồ ăn sẵn hoặc uống nước ngọt để tỉnh táo”, Khánh nói.

Mỗi sáng, tiếng chuông báo thức vang lên cũng là lúc bố mẹ phải nhiều lần gọi con dậy. Trong trạng thái mắt nhắm mắt mở, cậu học trò vội khoác đồng phục, cầm chiếc bánh mì rồi lên xe để bố chở đến trường. Suốt quãng đường, Khánh liên tục ngủ gật vì thiếu ngủ.

Không chỉ diễn ra trong không gian mạng, cuộc sống về đêm còn thu hút nhiều thanh, thiếu niên tìm đến các tuyến phố sôi động, quán cà phê mở xuyên đêm hay những tụ điểm giải trí đông đúc. Với nhiều bạn trẻ, màn đêm mang lại cảm giác tự do, ít bị cha mẹ kiểm soát và có nhiều thời gian để kết nối bạn bè hơn ban ngày.

Cái giá của những đêm trắng

Nhiều người trẻ cho rằng cuộc sống chỉ có một lần nên cần tận hưởng theo cách mình muốn. Thức khuya trở thành biểu hiện của sự tự do, của việc làm chủ thời gian cá nhân. Tuy nhiên, phía sau cảm giác hứng khởi ấy là những hệ lụy đối với sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Thời gian gần đây, không ít trường hợp người trẻ phải nhập viện vì các biến chứng liên quan đến việc thức khuya kéo dài như rối loạn tiêu hóa, suy nhược cơ thể, rối loạn chuyển hóa, thậm chí đột quỵ đã được các cơ sở y tế và phương tiện truyền thông cảnh báo.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng - Giám đốc Trung tâm Tư vấn, phục hồi dinh dưỡng và kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, lối sống “cú đêm” gây ra nhiều hậu quả cả trước mắt lẫn lâu dài.

Ngay sau một đêm thiếu ngủ, khả năng tập trung, ghi nhớ và hiệu quả học tập đều giảm rõ rệt. Khi tình trạng này kéo dài, đồng hồ sinh học của cơ thể bị đảo lộn, ảnh hưởng đến quá trình tiết hormone, chuyển hóa năng lượng cũng như hoạt động của hệ tiêu hóa.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, thức khuya còn làm rối loạn nhịp tiết insulin và các enzym tiêu hóa tham gia chuyển hóa chất đạm, chất béo và đường. Đây là nguyên nhân làm tăng nguy cơ mắc các rối loạn chuyển hóa trong tương lai.

Một hệ lụy khác là thói quen ăn đêm. Để chống lại cơn buồn ngủ, nhiều bạn trẻ lựa chọn mì ăn liền, đồ ăn nhanh, bánh kẹo hoặc nước ngọt có đường. Những thực phẩm này vừa cung cấp nhiều năng lượng, vừa ít giá trị dinh dưỡng, làm gia tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và các bệnh không lây nhiễm.

Theo các chuyên gia, trẻ vị thành niên đang trong giai đoạn phát triển mạnh về thể chất và não bộ, vì vậy nhu cầu ngủ đủ giấc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Việc thường xuyên thức khuya không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe hiện tại mà còn có thể tác động đến sự phát triển chiều cao, khả năng học tập, sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống về lâu dài./.