Tiếng khóc xé lòng “em đau lắm rồi” ở chùa Bầu: Một vụ bạo hành, nhiều câu hỏi trách nhiệm

Không thể chỉ dừng lại ở việc xử lý người bạo hành trẻ

Theo thông tin từ Công an tỉnh Phú Thọ, khoảng 7h30 ngày 10/8, Công an phường Vĩnh Phúc tiếp nhận trình báo của người dân về việc 5 cháu bé là các chú tiểu tại chùa Bầu (Phật Quang Tự), tổ dân phố Làng Bầu, phường Vĩnh Phúc, có dấu hiệu bị đánh gây thương tích. Cơ quan công an sau đó khẩn trương xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ, đồng thời đưa các cháu đi giám định thương tích.

Kết quả xác minh bước đầu xác định Nguyễn Thế Duy, sinh năm 2001, trú tại xã Vạn Thắng, tỉnh Khánh Hòa, hiện tu tập tại chùa Bầu, là người có hành vi đánh 5 chú tiểu gây thương tích. Tại cơ quan công an, Duy khai nhận hành vi. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh bắt bị can để tạm giam Nguyễn Thế Duy về tội “Cố ý gây thương tích” theo Điều 134 Bộ luật Hình sự.

Việc cơ quan chức năng nhanh chóng vào cuộc, xác minh và xử lý là cần thiết, tuy nhiên theo ông Hà Đình Bốn - Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội), câu chuyện tại chùa Bầu không nên dừng lại ở việc xác định và xử lý người trực tiếp đánh trẻ.

Theo ông Bốn, cần nhìn vụ việc từ cả hai phía: hành vi bạo lực trực tiếp đối với trẻ em và trách nhiệm của những cá nhân, tổ chức được giao quản lý, chăm sóc các em.

Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam lên án mạnh mẽ hành vi sử dụng bạo lực đối với trẻ em, đồng thời đánh giá cao việc người dân phát hiện sự việc và kịp thời cung cấp thông tin để cơ quan chức năng can thiệp. Sự phát hiện từ cộng đồng cho thấy giám sát xã hội có vai trò quan trọng trong việc nhận diện và ngăn chặn nguy cơ trẻ em bị xâm hại.

Điều đáng lo ngại, theo ông Bốn, là các vụ trẻ em bị đánh đập, xâm hại vẫn có thể xảy ra tại những nơi các em được chăm sóc, nuôi dưỡng. Vì vậy, yêu cầu bảo đảm an toàn cho trẻ không thể chỉ đặt ra với gia đình, trường học hay các cơ sở bảo trợ xã hội, mà phải áp dụng với tất cả những nơi đang trực tiếp tiếp nhận, chăm sóc trẻ em, bao gồm cả các cơ sở tôn giáo.

Từ vụ việc tại chùa Bầu, một loạt vấn đề cần được cơ quan chức năng làm rõ: Cơ sở này có đủ điều kiện, thủ tục để tiếp nhận, chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ em hay không? Các cháu được đưa đến đây trong hoàn cảnh nào? Ai là người giám hộ? Ai chịu trách nhiệm đối với từng trường hợp? Vì sao các em sinh sống tại chùa và ai có quyền quyết định việc chăm sóc, nuôi dưỡng các em?

Đây không chỉ là những câu hỏi về thủ tục hành chính. Với trẻ em, đó chính là những “hàng rào” bảo vệ tối thiểu, giúp xác định rõ ai có trách nhiệm với các em và cơ chế nào phải được kích hoạt khi trẻ đứng trước nguy cơ bị bạo lực, xâm hại.

Ưu tiên cao nhất phải là sự an toàn của các cháu bé

Ông Hà Đình Bốn nhấn mạnh, với những trẻ có dấu hiệu bị xâm hại, cần đưa các em ra khỏi nguy cơ, kiểm tra sức khỏe, đánh giá tổn thương tâm lý và thực hiện các biện pháp bảo vệ phù hợp với từng trường hợp.

Nếu môi trường hiện tại không còn bảo đảm an toàn, cơ quan có trách nhiệm cần xem xét phương án đưa trẻ trở về gia đình nếu gia đình đủ điều kiện chăm sóc. Trường hợp không thể trở về gia đình, cần bố trí các em tại cơ sở chăm sóc phù hợp, đồng thời bảo đảm hỗ trợ tâm lý, pháp lý và các nhu cầu thiết yếu.

“Cần phân công rõ người chịu trách nhiệm đối với từng trường hợp trẻ, không để các em tiếp tục ở trong môi trường có nguy cơ bị xâm hại”, ông Bốn nêu quan điểm.

Đây cũng là vấn đề đáng suy ngẫm nhất sau vụ việc. Một đứa trẻ bị đánh không chỉ cần người gây bạo lực bị xử lý. Các em cần một người lớn có trách nhiệm đứng về phía mình, một cơ chế đủ mạnh để bảo vệ mình và một môi trường đủ an toàn để không phải tiếp tục sống trong sợ hãi.

Liên quan đến vụ việc này, đại diện phường Vĩnh Phúc (tỉnh Phú Thọ) cho biết, hiện 4 cháu gồm Pi Năng Xuân Hiệp, Pi Năng Xuân Hà, Pi Năng Xuân Hải và Pi Năng Xuân Hoàng, quê ở Khánh Hòa đã được tạm thời đưa vào Trung tâm Bảo trợ xã hội tỉnh để chăm sóc, bảo đảm an toàn. Cháu Kim Thế Khang đã trở về với gia đình tại xã Yên Lạc, tỉnh Phú Thọ.

Ở góc độ quản lý, ông Hà Đình Bốn cho rằng cần rà soát trách nhiệm của nhà chùa, chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan trong việc theo dõi những trẻ đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại đây. Nếu có cá nhân, tổ chức liên quan để xảy ra vi phạm trong quá trình quản lý, chăm sóc trẻ thì cũng cần được làm rõ trách nhiệm theo quy định pháp luật.

Quan trọng hơn, câu chuyện không nên kết thúc ở việc xử lý vụ bạo hành tại chùa Bầu. Theo ông Bốn, cần tăng cường kiểm tra các cơ sở đang chăm sóc trẻ em, làm rõ điều kiện tiếp nhận, người trực tiếp chăm sóc, cơ chế giám sát và trách nhiệm khi xảy ra xâm hại. Hệ thống bảo vệ trẻ em ở cơ sở cũng phải có đủ nhân lực, khả năng tiếp nhận thông tin, phát hiện nguy cơ và can thiệp kịp thời.

Nói cách khác, bảo vệ trẻ em phải bắt đầu trước khi một vụ việc đau lòng xảy ra, chứ không phải chỉ được đặt ra sau khi đã có những tiếng khóc, những thương tích và những đoạn clip khiến dư luận phẫn nộ.

Một xã hội văn minh không chỉ được đo bằng việc sau khi trẻ bị bạo hành, chúng ta xử lý người đánh trẻ nặng đến đâu. Quan trọng hơn, phải trả lời được câu hỏi: Vì sao một đứa trẻ lại có thể bị đánh đến mức phải kêu lên “em đau lắm rồi” trong một nơi mà các em lẽ ra phải được an toàn, được bảo vệ?

Vụ việc tại chùa Bầu cần được xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật. Nhưng cùng với đó, đây cũng phải là lời cảnh tỉnh đối với mọi cơ sở đang chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em – dù thuộc gia đình, xã hội, tổ chức hay cơ sở tôn giáo – rằng: quyền được sống an toàn của trẻ em không phải là một đặc ân, mà là quyền được pháp luật bảo vệ và là trách nhiệm không thể chuyển giao của người lớn.

Khi phát hiện các vụ việc có dấu hiệu bạo hành trẻ em, quý độc giả có thể liên lạc với đường dây nóng của Tạp chí Trẻ em Việt Nam qua 2 số máy: 0989210376; 0989777265/Hoặc nhắn tin đến Fanpage: https://web.facebook.com/tapchitreemvietnam và Diễn đàn Trẻ em Việt Nam: https://web.facebook.com/groups/diendantreemvietnam