Đại biểu Quốc hội tán thành đề nghị cấm kinh doanh bóng cười

Ngày 3/8, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung điều 6 (về ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh) và phụ lục IV (danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện) của Luật Đầu tư.

Theo dự thảo luật, khí N2O (nhiều cơ sở sử dụng làm bóngc cười) dùng cho người qua đường hô hấp sẽ bị cấm kinh doanh, trừ trường hợp phục vụ y tế, kiểm nghiệm, công nghệ thực phẩm và nghiên cứu khoa học.

Tại tờ trình, Chính phủ cho biết trên cơ sở báo cáo của Bộ Công an, thời gian qua việc lạm dụng khí N2O để giải trí đã gây nhiều tác hại nghiêm trọng với sức khỏe, đặc biệt hệ thần kinh, máu và khả năng sinh sản. Việc mua bán, sử dụng bóng cười diễn biến rất phức tạp, người dùng có nguy cơ bị lệ thuộc và dẫn đến sử dụng ma túy.

Luật Đầu tư hiện hành quy định 11 ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh, trong đó có các chất ma túy, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Trong đó, có các quy định kiểm soát việc kinh doanh và sử dụng khí cười N2O trong một số lĩnh vực như y tế, công nghiệp, thực phẩm... Tuy nhiên, Chính phủ cho rằng các biện pháp này vẫn chưa đủ hiệu quả để ngăn ngừa việc lạm dụng khí N2O.

Trình bày thẩm tra nội dung này, ông Phan Văn Mãi - Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết nhất trí với chủ trương tăng kiểm soát, ngăn chặn tình trạng lạm dụng khí N2O để giải trí. Việc này nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, quy định rõ các trường hợp được loại trừ, và thống nhất tên gọi với thuật ngữ tại pháp luật chuyên ngành, nhằm không gây ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất, kinh doanh và các mục đích sử dụng hợp pháp khác.

Thảo luận tại tổ về nội dung này, Đại biểu Đào Chí Nghĩa (đoàn Cần Thơ) cho biết, quy định cấm "kinh doanh khí N₂O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp" có thể phát sinh ít nhất ba vướng mắc:  Thứ nhất, rất khó xác định mục đích sử dụng cuối cùng của người mua; Thứ hai, doanh nghiệp sản xuất hoặc phân phối ở các khâu trung gian không thể biết người sử dụng cuối cùng dùng khí N₂O vào mục đích gì; Thứ ba, việc xác định trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể trong chuỗi cung ứng sẽ gặp nhiều khó khăn.

Đại biểu Đào Chí Nghĩa đề nghị chỉnh lý theo hướng quy định rõ hành vi bị cấm là cung cấp, bán hoặc phân phối khí N₂O để hít trực tiếp nhằm mục đích giải trí; đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu, phân phối và cơ sở bán lẻ; bổ sung cơ chế truy xuất nguồn gốc, hóa đơn điện tử và kiểm soát lưu thông sản phẩm nhằm bảo đảm tính khả thi khi thực hiện.

Đồng quan điểm, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (đoàn Lai Châu) đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ hơn hành vi vi phạm và cơ chế kiểm soát mục đích sử dụng cuối cùng của khí N₂O. Khác với các ngành, nghề bị cấm đầu tư kinh doanh tuyệt đối thì khí N₂O là hóa chất lưỡng dụng, được phép sử dụng trong nhiều lĩnh vực hợp pháp. Vì vậy, việc cấm kinh doanh hiện nay chủ yếu dựa trên mục đích sử dụng của người mua. Trong chuỗi cung ứng nhiều tầng nấc, các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và phân phối rất khó kiểm soát việc người tiêu dùng cuối cùng sử dụng khí N₂O để sản xuất "bóng cười" hay phục vụ các mục đích hợp pháp khác.

Nếu dự thảo luật không quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể và cơ chế kiểm soát phù hợp, các doanh nghiệp kinh doanh hợp pháp có thể đối mặt với rủi ro pháp lý. Do đó, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định để vừa ngăn chặn hiệu quả việc lạm dụng khí N₂O, vừa bảo đảm tính khả thi và không gây khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

Đại biểu Vũ Hồng Luyến (đoàn Hưng Yên) nhận định, tình trạng sử dụng khí N2O trái phép trong các cơ sở kinh doanh dịch vụ vũ trường, karaoke, quán bar, nhiều cơ sở giải trí đang diễn biến hết sức phức tạp, gây suy thoái sức khỏe hệ thần kinh của thanh thiếu niên, dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng về trật tự an toàn xã hội.

Việc cấm kinh doanh "để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, ngoài mục đích y tế, công nghệ thực phẩm và kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học" là hoàn toàn chính xác về mặt lý luận, nhưng cần chú ý đến nguy cơ lớn nhất ở khâu thất thoát và chuyển đổi mục đích sử dụng từ công nghiệp, thực phẩm sang giải trí. 

Vì vậy, đại biểu Vũ Hồng Luyến đề nghị Bộ Công Thương, Bộ Y tế và Bộ Công an cần có cơ chế phối hợp chia sẻ dữ liệu quản lý sản lượng nhập khẩu, sản xuất và truy xuất nguồn gốc sản phẩm đến tận người tiêu dùng cuối cùng.

Dự luật quy định các hợp đồng kinh doanh khí N2O cho con người qua đường hô hấp ký kết trước ngày luật này có hiệu lực thi hành sẽ chấm dứt hiệu lực kể từ ngày luật này có hiệu lực thi hành. Quy định này là cần thiết, song ban soạn thảo cần làm rõ trách nhiệm xử lý, thu hồi, hủy bỏ hoặc tái xuất lượng tồn kho khí N2O hiện có của các doanh nghiệp kinh doanh hợp pháp trước đó, tránh tình trạng xả thải chui gây nguy hại môi trường và cộng đồng.

Liên quan tới tác hại của bóng cười, Tạp chí Trẻ em Việt Nam đã từng đề cập tới nhiều vụ việc thanh thiếu niên triệu chứng bất thường như tê bì tứ chi, chuột rút, giảm cảm giác chân tay và cuối cùng là liệt mềm chân sau.

Trao đổi với Tạp chí Trẻ em Việt Nam, Bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, ông đã nhiều lần cảnh báo về tác hại của việc sử dụng bóng cười.

"Bóng cười chứa khí N2O, một loại chất có thể gây nghiện và có tác dụng gây hưng phấn tức thời. Tuy nhiên, hậu quả của việc sử dụng bóng cười là rất nghiêm trọng, đặc biệt là với hệ thống thần kinh trung ương và tim mạch", bác sĩ Nguyên nhấn mạnh.

Cũng theo Bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, khí cười N2O là nhóm chất gây nghiện, thuộc nhóm gây ảo giác có xu hướng tăng liều, người dùng có thể bị phụ thuộc, nghiện, tương tự heroin. Đây là lý do nhiều người lúc đầu chỉ sử dụng "bóng cười" cho vui, cho rằng vô hại vì hết cười lại bình thường. Tuy nhiên, người dùng sẽ có xu hướng tăng liều dần và nguy cơ ngộ độc rất nguy hiểm. Trong trường hợp cười quá mức, liên tục do hít "bóng cười" có thể gây ngạt do thiếu ôxy. Nếu trên cơ địa người sử dụng có bệnh hô hấp sẽ rất nguy hiểm, có thể bị ngạt, suy hô hấp.

Việc sử dụng N2O kéo dài hoặc lạm dụng với mục đích giải trí không được kiểm soát có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng về thần kinh, tim mạch, ức chế não, thậm chí gây tử vong.