Dự thảo quy định giáo dục STEM: Không thêm môn, không tăng áp lực cho học sinh
Phương Dinh
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về tổ chức hoạt động giáo dục STEM trong giáo dục phổ thông. Dự thảo nhấn mạnh nguyên tắc không làm phát sinh môn học, thời lượng, đầu điểm hay hồ sơ, sổ sách riêng, đồng thời mở rộng cơ hội để học sinh trải nghiệm STEM ngoài nhà trường.
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đang lấy ý kiến góp ý của các cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với dự thảo Thông tư quy định về tổ chức hoạt động giáo dục STEM trong giáo dục phổ thông trên Cổng thông tin điện tử của Bộ.
Theo Bộ GDĐT, dự thảo được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định mới của Luật Giáo dục, phù hợp với chủ trương tổ chức dạy học 2 buổi/ngày tại các cơ sở giáo dục. Đồng thời, dự thảo hướng tới việc tạo hành lang pháp lý thống nhất cho tổ chức giáo dục STEM tại các cơ sở giáo dục phổ thông trên cả nước, khắc phục tình trạng triển khai chưa đồng bộ giữa các địa phương, nhà trường.
Giáo dục STEM được định hướng nhằm phát triển phẩm chất, năng lực học sinh, tăng cường năng lực khoa học, công nghệ, tin học, năng lực số và khả năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Dự thảo cũng đặt mục tiêu bảo đảm cơ hội tiếp cận công bằng cho học sinh, trong đó có học sinh ở vùng khó khăn, học sinh khuyết tật và học sinh dân tộc thiểu số.
Đáng chú ý, dự thảo nhấn mạnh việc triển khai giáo dục STEM không làm phát sinh môn học mới, không gây áp lực, quá tải cho học sinh và giáo viên. Hoạt động STEM cũng không làm phát sinh thêm thời lượng dạy học, đầu điểm hay hồ sơ, sổ sách riêng ngoài quy định hiện hành.
3 hình thức tổ chức, có thể đưa học sinh ra ngoài nhà trường
Theo dự thảo, giáo dục STEM được tổ chức theo 3 hình thức gồm bài học STEM, hoạt động trải nghiệm STEM và hoạt động nghiên cứu khoa học, kỹ thuật của học sinh.
Trong đó, bài học STEM được thiết kế trong quá trình dạy học các môn học theo hướng tích hợp liên môn hoặc nội môn. Hoạt động trải nghiệm STEM có thể được tổ chức theo hình thức câu lạc bộ hoặc trải nghiệm thực tế, trên tinh thần tự nguyện, không bắt buộc đại trà. Hoạt động nghiên cứu khoa học, kỹ thuật dành cho học sinh có năng lực, sở thích và được giáo viên hoặc nhà khoa học hướng dẫn.
Nội dung giáo dục STEM được triển khai theo hai quy trình gồm khám phá khoa học và thiết kế kỹ thuật. Tùy từng cấp học, các nội dung như lập trình, điều khiển, chế tạo robot, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) có thể được lồng ghép phù hợp. Yếu tố nghệ thuật, nhân văn cũng có thể được tích hợp theo hướng STEAM.
Việc đánh giá kết quả giáo dục STEM được thực hiện theo hướng phát triển năng lực, không hình thành môn học, đầu điểm hay học bạ riêng cho giáo dục STEM.
Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo cho phép tổ chức hoạt động giáo dục STEM ngoài nhà trường, tại cơ sở sản xuất, cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, bảo tàng... Việc tổ chức phải bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, an toàn, có sự đồng thuận của cha mẹ học sinh và không nhằm mục đích quảng cáo, bán hàng.
Không bắt buộc phụ huynh đóng góp, trường không phải có phòng STEM riêng
Về kinh phí, dự thảo quy định không phát sinh nghĩa vụ đóng góp bắt buộc đối với học sinh, phụ huynh. Kinh phí thực hiện được huy động từ ngân sách nhà nước, nguồn thu hợp pháp của cơ sở giáo dục và các nguồn tài trợ hợp pháp. Đối với giáo viên, cán bộ quản lý và giáo viên phụ trách giáo dục STEM cần có năng lực dạy học tích hợp liên môn, sử dụng thiết bị và khai thác công cụ AI có trách nhiệm. Giáo viên được bồi dưỡng, việc phân công không làm phát sinh nhiệm vụ, thời gian làm việc ngoài quy định. Trường hợp hướng dẫn hoạt động ngoài giờ chính khóa, giáo viên được xem xét quy đổi tiết dạy hoặc hưởng thù lao.
Về cơ sở vật chất, dự thảo không bắt buộc các cơ sở giáo dục phải có phòng học riêng cho giáo dục STEM. Việc trang bị thiết bị được thực hiện theo lộ trình 3 mức. Mức 1 khai thác thiết bị dạy học tối thiểu và vật liệu sẵn có; mức 2 bổ sung thiết bị gắn với chuyển đổi số; mức 3 dành cho giáo dục STEM chuyên sâu, phù hợp với trường chuyên, trường trọng điểm.
Danh mục thiết bị giáo dục STEM được ban hành kèm dự thảo theo từng cấp học, mang tính chất danh mục khung để định hướng. Danh mục này không quy định nhãn hiệu, xuất xứ hay thông số kỹ thuật chi tiết và không phải danh mục thiết bị dạy học tối thiểu bắt buộc.
Bên cạnh đó, dự thảo quy định yêu cầu bảo đảm an toàn trong thực hành, chế tạo, thí nghiệm; đồng thời chú trọng an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân của học sinh khi ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo.
Hiện Bộ GDĐT đang lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo Thông tư trên Cổng thông tin điện tử của Bộ trước khi hoàn thiện.
