Quốc gia đầu tiên trong Liên minh châu Âu thông qua luật cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội

Trẻ dưới 15 tuổi tại Pháp sắp bị chặn mở tài khoản mạng xã hội

Ngày 21/7, cả hai viện của Quốc hội Pháp đã thông qua dự luật cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội. Dự luật được Thượng viện thông qua với 243 phiếu thuận và 2 phiếu chống, trước khi nhận được 279 phiếu thuận và 81 phiếu chống tại Hạ viện.

Pháp qua đó trở thành quốc gia đầu tiên trong Liên minh châu Âu thông qua một lệnh cấm mạng xã hội trên phạm vi toàn quốc đối với nhóm người dùng dưới 15 tuổi.

Tổng thống Emmanuel Macron coi đây là một trong những cải cách quan trọng vào giai đoạn cuối nhiệm kỳ tổng thống thứ hai. Trong video được đăng sau cuộc bỏ phiếu, ông đánh giá việc thông qua dự luật là bước tiến lớn, đồng thời tuyên bố Pháp đang đi đầu châu Âu trong bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên.

Nhà lãnh đạo Pháp cũng cảm ơn các nghị sĩ đã ủng hộ dự luật và cho biết văn bản sẽ được Hội đồng Hiến pháp xem xét trước khi chính phủ bắt tay đưa quy định vào thực tế.

Theo lộ trình dự kiến, từ ngày 1/9/2026, trẻ dưới 15 tuổi tại Pháp không được mở tài khoản mạng xã hội mới. Các nền tảng sau đó có thêm bốn tháng để xác định và đóng những tài khoản hiện có của người dùng chưa đủ tuổi. Như vậy, quy định đối với các tài khoản cũ dự kiến được thực hiện từ tháng 1/2027.

Bộ trưởng phụ trách lĩnh vực kỹ thuật số của Pháp Anne Le Hénanff cho rằng lộ trình trên có thể triển khai nhờ các công cụ xác minh độ tuổi đã tồn tại và đang tiếp tục được hoàn thiện.

Theo bà, trách nhiệm không đặt lên trẻ em hay phụ huynh mà thuộc về các doanh nghiệp công nghệ. Các nền tảng phải xây dựng giải pháp kiểm tra tuổi, ngăn trẻ dưới 15 tuổi mở tài khoản mới và xử lý những tài khoản đã tồn tại.

Người dùng tại Pháp vì thế có thể phải thực hiện xác minh tuổi trong giai đoạn chuyển tiếp. Những nền tảng thuộc phạm vi điều chỉnh dự kiến phải cung cấp ít nhất hai phương thức kiểm tra, có thể sử dụng các công cụ định danh số của Pháp như France Identité hoặc dịch vụ xác minh của bên thứ ba.

Các hệ thống xác minh phải đáp ứng yêu cầu của cơ quan bảo vệ dữ liệu Pháp và hạn chế việc thu thập thông tin cá nhân không cần thiết.

Cùng với hạn chế mạng xã hội, dự luật còn mở đường cho việc cấm học sinh sử dụng điện thoại di động tại các trường trung học phổ thông của Pháp từ đầu năm học mới. Từng trường có thể được phép áp dụng một số ngoại lệ trong những trường hợp cần thiết.

Pháp trước đó đã hạn chế điện thoại trong các trường tiểu học và trung học cơ sở. Quy định mới sẽ mở rộng phạm vi kiểm soát tới nhóm học sinh lớn tuổi hơn.

Động thái này được đưa ra trong bối cảnh các cơ quan y tế Pháp liên tục cảnh báo về ảnh hưởng của việc sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội kéo dài.

Theo báo cáo của cơ quan giám sát y tế Pháp, khoảng một nửa thanh thiếu niên nước này sử dụng điện thoại từ hai đến năm giờ mỗi ngày. Khoảng 90% trẻ từ 12 đến 17 tuổi dùng điện thoại thông minh hằng ngày để truy cập Internet, trong đó 58% sử dụng thiết bị cho mạng xã hội.

Báo cáo chỉ ra những nguy cơ như suy giảm lòng tự trọng, rối loạn giấc ngủ và tăng khả năng tiếp xúc với nội dung liên quan đến tự làm hại bản thân, ma túy hoặc tự sát. Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng lưu ý mạng xã hội không phải nguyên nhân duy nhất dẫn tới tình trạng sức khỏe tâm thần suy giảm ở thanh thiếu niên.

Làn sóng hạn chế mạng xã hội lan rộng

Pháp không phải nước đầu tiên trên thế giới hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội. Hơn 20 quốc gia đã áp dụng hoặc đang xây dựng các biện pháp liên quan, dù phạm vi, độ tuổi và mức độ ràng buộc khác nhau.

Australia là quốc gia đầu tiên đưa quy định hạn chế ở quy mô toàn quốc vào thực tế. Từ ngày 10/12/2025, các nền tảng thuộc diện quản lý phải thực hiện những bước hợp lý để ngăn người dưới 16 tuổi mở hoặc duy trì tài khoản.

Danh sách hiện gồm Facebook, Instagram, Snapchat, Threads, TikTok, Twitch, X, YouTube, Kick và Reddit. Doanh nghiệp không tuân thủ có thể bị phạt tối đa 150.000 đơn vị phạt, hiện tương đương khoảng 54,6 triệu AUD. Trẻ em và phụ huynh không bị xử phạt; trách nhiệm pháp lý thuộc về nền tảng.

Tại Malaysia, từ ngày 1/6/2026, người dưới 16 tuổi không được đăng ký tài khoản mới trên các nền tảng như Facebook, Instagram, TikTok và YouTube. Doanh nghiệp phải đối chiếu tuổi người dùng với hồ sơ do chính phủ cấp và có thể bị phạt tới 10 triệu ringgit nếu không tuân thủ. Việc kiểm tra các tài khoản đã tồn tại được triển khai trong thời gian 6 tháng.

Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã thông qua luật yêu cầu các nền tảng ngăn trẻ dưới 15 tuổi mở tài khoản và bổ sung công cụ kiểm soát dành cho phụ huynh.

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất đặt độ tuổi tối thiểu sử dụng mạng xã hội là 15, trở thành quốc gia Arab đầu tiên áp dụng hạn chế này. Trẻ dưới 15 tuổi không được tạo hoặc vận hành tài khoản cá nhân, đăng bài, bình luận, chia sẻ hay tham gia các nhóm công khai. Nền tảng phải kiểm tra tuổi, đóng tài khoản vi phạm và hạn chế sử dụng dữ liệu trẻ em cho quảng cáo nhắm mục tiêu.

Ở Trung Quốc, cơ quan quản lý không áp dụng một lệnh cấm thống nhất như Australia mà triển khai “chế độ trẻ vị thành niên”. Cơ chế này kết hợp giới hạn ở cấp thiết bị với quy định riêng trên từng ứng dụng, kiểm soát thời gian truy cập và loại nội dung theo độ tuổi.

Tại châu Âu, Đan Mạch, Hy Lạp, Ba Lan, Slovenia, Thụy Điển và Na Uy đang xem xét giới hạn 15 tuổi. Tây Ban Nha và Anh hướng tới mốc 16 tuổi, trong khi Đức và Italy hiện yêu cầu trẻ trong một số độ tuổi phải có sự đồng ý của cha mẹ.

Nghị viện châu Âu đã đề xuất lấy 16 tuổi làm ngưỡng chung đối với mạng xã hội, nền tảng video và chatbot AI. Người từ 13 đến dưới 16 tuổi chỉ được sử dụng khi có sự đồng ý của phụ huynh, còn trẻ dưới 13 tuổi bị cấm hoàn toàn. Tuy nhiên, đây mới là đề xuất, chưa phải quy định có hiệu lực trên toàn EU.

Ủy ban châu Âu cũng đang thúc đẩy công cụ xác minh tuổi, cho phép người dùng chứng minh đủ tuổi mà không phải cung cấp toàn bộ danh tính. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho rằng trẻ em cần được tiếp cận mạng xã hội theo lộ trình phù hợp với từng độ tuổi.

Làn sóng siết quản lý cho thấy trách nhiệm bảo vệ trẻ em ngày càng được chuyển sang các công ty công nghệ. Tuy nhiên, thách thức lớn vẫn là xác minh tuổi hiệu quả mà không xâm phạm quyền riêng tư. Vì vậy, lệnh cấm cần đi kèm thiết kế nền tảng an toàn, kiểm soát nội dung độc hại, giáo dục kỹ năng số và sự đồng hành của gia đình, nhà trường./.