Vụ 5 trẻ em bị bạo hành tại chùa Bầu: Không thể để khoảng trống giám sát đe dọa an toàn của trẻ

Ngày 11/8, Tạp chí Trẻ em Việt Nam đã thông tin tới độc giả, khoảng 7h30 ngày 10/8, Công an phường Vĩnh Phúc (tỉnh Phú thọ) tiếp nhận trình báo của người dân về việc 5 cháu bé là các chú tiểu tại chùa Bầu (Phật Quang Tự), tổ dân phố Làng Bầu, phường Vĩnh Phúc, có dấu hiệu bị đánh gây thương tích. Ngay sau đó, cơ quan công an khẩn trương xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ và đưa các cháu đi giám định thương tích.

Kết quả xác minh bước đầu xác định Nguyễn Thế Duy (SN 2001, trú tại xã Vạn Thắng, tỉnh Khánh Hòa), người đang tu tập tại chùa Bầu, là người có hành vi đánh 5 chú tiểu gây thương tích và đã thừa nhận hành vi.

Theo thông tin từ cơ quan chức năng, trong đoạn video dài khoảng 40 giây ghi lại sự việc, Duy dùng roi đánh liên tiếp một bé trai. Gần đó, 4 chú tiểu khác ngồi dưới nền nhà. Duy khai nhận sử dụng roi làm từ cành cây đánh cả 5 cháu do trong quá trình quản lý thấy các em không nghe lời, không dọn phòng ở gọn gàng, sạch sẽ.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh bắt bị can tạm giam Nguyễn Thế Duy về tội “Cố ý gây thương tích” theo Điều 134 Bộ luật Hình sự.

Trẻ em yếu thế càng cần được bảo vệ trong môi trường ngoài gia đình

Trao đổi với PV Tạp chí Trẻ em Việt Nam, Thạc sỹ, Luật sư Phạm Thị Bích Hảo, Công ty Luật TNHH Đức An, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, cho rằng vụ việc cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tăng cường cơ chế bảo vệ trẻ em tại những môi trường chăm sóc và nuôi dưỡng ngoài gia đình.

Theo Luật sư Phạm Thị Bích Hảo, Luật Trẻ em 2016 quy định rõ trẻ em có quyền được bảo vệ dưới mọi hình thức để không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc làm tổn hại đến sự phát triển toàn diện. Đồng thời, pháp luật nghiêm cấm hành vi xâm hại tình dục, bạo lực, lạm dụng, bóc lột trẻ em.

Đặc biệt, với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, yêu cầu bảo vệ càng cần được đặt lên hàng đầu. Nhà nước khuyến khích cơ quan, tổ chức, gia đình và cá nhân tham gia trợ giúp, chăm sóc trẻ em, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Từ vụ việc tại chùa Bầu, luật sư cho rằng vẫn còn tình trạng trẻ em chưa được chăm sóc, bảo vệ đầy đủ. Đây cũng là vấn đề cần được nhìn nhận rộng hơn, bởi khi trẻ rời khỏi môi trường gia đình để được chăm sóc tại một cơ sở khác, các em có thể trở nên phụ thuộc nhiều hơn vào người trực tiếp quản lý, chăm sóc.

Trong trường hợp cha mẹ vì hoàn cảnh kinh tế hoặc điều kiện gia đình không bảo đảm phải gửi con cho một cơ sở khác chăm sóc, quyền của trẻ vẫn được pháp luật bảo vệ. Các cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em phải tuân thủ quy trình, tiêu chuẩn cung cấp dịch vụ và đặt sự an toàn, lợi ích tốt nhất của trẻ em lên hàng đầu.

Theo Điều 58 Luật Trẻ em 2016, các cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em phải hoạt động theo nội dung đã đăng ký, tuân thủ quy trình, tiêu chuẩn cung cấp dịch vụ và chịu sự hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụ của cơ quan có thẩm quyền. Trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng quyền trẻ em, cơ sở có thể bị đình chỉ hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định tại Điều 59 Luật Trẻ em.

Từ đó, Luật sư Phạm Thị Bích Hảo cho rằng rất cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của chính quyền địa phương đối với các cơ sở có hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em, qua đó bảo đảm các em được sống trong môi trường an toàn, được yêu thương và bảo vệ.

Người chứng kiến chỉ quay clip nhưng không can thiệp: Có phải chịu trách nhiệm?

Một vấn đề khác được dư luận quan tâm từ vụ việc tại chùa Bầu là trách nhiệm của người chứng kiến. Trong trường hợp một người nhìn thấy trẻ em bị bạo hành nhưng chỉ dùng điện thoại ghi hình, không trực tiếp can thiệp hoặc ngăn chặn, liệu người này có phải chịu trách nhiệm pháp lý hay không?

Luật sư Phạm Thị Bích Hảo cho rằng, không thể chỉ dựa vào việc một người quay video mà lập tức kết luận người đó có phạm tội hay không. Trước tiên, cần làm rõ nhận thức của người quay trong tình huống cụ thể: họ có biết trẻ đang bị bạo hành nghiêm trọng hay không, có khả năng can thiệp hoặc gọi người hỗ trợ hay không và sau khi ghi hình đã có hành động gì?

Nếu một người tình cờ chứng kiến sự việc, dùng điện thoại ghi lại nhằm lưu giữ bằng chứng, sau đó cung cấp video cho cơ quan chức năng hoặc người có trách nhiệm bảo vệ trẻ em thì về nguyên tắc, chưa đủ căn cứ để xử lý hình sự chỉ vì hành vi quay phim.

Tuy nhiên, trách nhiệm của người chứng kiến không dừng lại ở việc ghi hình. Luật Trẻ em 2016 nghiêm cấm hành vi không cung cấp hoặc che giấu, ngăn cản việc cung cấp thông tin về trẻ em bị xâm hại hoặc trẻ em có nguy cơ bị bóc lột, bị bạo lực cho gia đình, cơ sở giáo dục, cơ quan, cá nhân có thẩm quyền. Đáng chú ý, theo Luật sư Phạm Thị Bích Hảo, Nghị định 98/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 16/5/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em.

Theo Điều 29 Nghị định này, hành vi không thông báo, không cung cấp hoặc che giấu thông tin về trẻ em có nguy cơ bị bóc lột, bạo lực hoặc xâm hại khác cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền, nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, có thể bị phạt tiền từ 5-10 triệu đồng.

Đối với một số hành vi như không cung cấp hoặc che giấu thông tin về trẻ em đã bị xâm hại; không thông báo cho nơi tiếp nhận thông tin về hành vi xâm hại trẻ em hoặc ngăn cản việc cung cấp thông tin, mức phạt có thể từ 10-15 triệu đồng, tùy hành vi cụ thể.

Do đó, theo luật sư Phạm Thị Bích Hảo, khi phát hiện trẻ em bị bạo hành, người chứng kiến không nên chỉ đứng quay phim để ghi nhận sự việc rồi đăng tải lên mạng xã hội. Trường hợp không thể trực tiếp can thiệp một cách an toàn, cần thông báo cho UBND cấp xã hoặc cơ quan công an cấp xã hoặc Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111.

Đối với hình ảnh, video đã ghi nhận, người chứng kiến nên bảo quản nguyên trạng và cung cấp cho cơ quan có thẩm quyền, không tự ý chỉnh sửa, cắt ghép hoặc phát tán lên mạng xã hội. Việc tùy tiện đăng tải hình ảnh, thông tin có thể nhận diện trẻ không chỉ khiến nạn nhân tiếp tục chịu tổn thương mà còn có nguy cơ xâm phạm quyền bí mật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em.

Tăng giám sát nơi chăm sóc thay thế, không để trẻ bị bỏ lại trong môi trường không an toàn

Luật sư Phạm Thị Bích Hảo cho biết, Luật Trẻ em năm 2016 đã quy định khá rõ về cơ chế theo dõi, đánh giá đối với trẻ em được nhận chăm sóc thay thế. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm bảo đảm trẻ em, đặc biệt là trẻ có hoàn cảnh đặc biệt, được sống trong môi trường an toàn và phù hợp với lợi ích tốt nhất của mình.

Theo Điều 68 Luật Trẻ em, cơ quan lao động - thương binh và xã hội cấp tỉnh, cấp huyện có trách nhiệm tổ chức tư vấn, hướng dẫn triển khai chính sách, biện pháp hỗ trợ người nhận chăm sóc thay thế và trẻ em được chăm sóc thay thế; định kỳ 6 tháng rà soát danh sách trẻ em tại các cơ sở trợ giúp xã hội; đồng thời thanh tra, kiểm tra việc chăm sóc thay thế tại gia đình và cơ sở trợ giúp xã hội.

Cơ quan này cũng có trách nhiệm xử lý theo thẩm quyền đối với trường hợp xâm hại trẻ em hoặc vi phạm tiêu chuẩn chăm sóc trẻ em. Đối với những vụ việc có dấu hiệu tội phạm, việc điều tra, xử lý sẽ thuộc thẩm quyền của cơ quan Cảnh sát điều tra theo quy định pháp luật. Đáng chú ý, pháp luật không chỉ đặt ra yêu cầu kiểm tra, giám sát mà còn có cơ chế chấm dứt việc chăm sóc thay thế khi môi trường chăm sóc không còn bảo đảm an toàn cho trẻ.

Điều 69 Luật Trẻ em quy định, trường hợp cá nhân, gia đình nhận chăm sóc thay thế vi phạm quy định của Luật Trẻ em, gây tổn hại cho trẻ em thì việc chăm sóc thay thế có thể phải chấm dứt. Đặc biệt, nếu cá nhân hoặc thành viên trong gia đình nhận chăm sóc thay thế có hành vi xâm hại trẻ em thì "phải chuyển ngay trẻ em ra khỏi cá nhân, gia đình nhận chăm sóc thay thế và áp dụng các biện pháp bảo vệ trẻ em theo quy định".

Theo luật sư, quy định này cho thấy nguyên tắc xuyên suốt của pháp luật là sự an toàn và lợi ích tốt nhất của trẻ phải được đặt lên hàng đầu. Khi môi trường chăm sóc không còn an toàn, việc đưa trẻ ra khỏi môi trường đó cần được thực hiện kịp thời, thay vì chờ đến khi hậu quả nghiêm trọng xảy ra.

Bên cạnh đó, Điều 90 Luật Trẻ em quy định UBND cấp xã có trách nhiệm giao nhiệm vụ cụ thể về thực hiện quyền trẻ em, bố trí người làm công tác bảo vệ trẻ em trong số công chức cấp xã hoặc người hoạt động không chuyên trách thuộc quyền quản lý.

Từ những quy định này, Luật sư Phạm Thị Bích Hảo cho rằng, để công tác bảo vệ trẻ em thực sự hiệu quả, không thể chỉ trông chờ vào cơ quan quản lý nhà nước mà cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị và xã hội: “Bảo vệ trẻ em cần được thực hiện từ sớm, từ xa và liên tục. Khi trẻ được đưa đến một môi trường chăm sóc thay thế, việc kiểm tra, đánh giá không thể chỉ dừng lại ở thủ tục ban đầu mà cần được duy trì thường xuyên để kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường, nguy cơ xâm hại và có biện pháp can thiệp”.

Từ vụ việc tại chùa Bầu, câu chuyện đặt ra không chỉ là trách nhiệm xử lý người trực tiếp có hành vi bạo lực mà còn là yêu cầu nhìn lại cơ chế giám sát trẻ em tại những môi trường chăm sóc ngoài gia đình. Một hệ thống bảo vệ trẻ em hiệu quả cần bảo đảm rằng khi một đứa trẻ được gửi đến nơi khác chăm sóc, các em không bị đặt vào tình trạng “phụ thuộc hoàn toàn” vào người chăm sóc mà thiếu đi cơ chế kiểm tra, giám sát độc lập.

Bởi với trẻ em yếu thế, việc được đưa ra khỏi một hoàn cảnh khó khăn không có nghĩa là trách nhiệm bảo vệ đã kết thúc. Ngược lại, đó phải là điểm bắt đầu của một cơ chế giám sát chặt chẽ hơn, để mọi trẻ em đều được sống trong môi trường an toàn, được tôn trọng và bảo vệ đúng với quyền mà pháp luật đã quy định.

Khi phát hiện các vụ việc có dấu hiệu bạo hành hoặc những nguy cơ gây hại cho trẻ em, quý độc giả có thể liên lạc ngay tới (Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em, Đường dây nóng Tư vấn và Hỗ trợ nạn nhân mua bán người bấm gọi số 111; hoặc qua Email: tongdaiquocgia111@gmail.com) hoặc thông báo ngay cho các cơ quan chức năng gần nhất.

Đường dây nóng của Tạp chí Trẻ em Việt Nam: 0989210376; 0989777265/Hoặc gửi nhắn tin đến Fanpage: https://web.facebook.com/tapchitreemvietnam và Diễn đàn Trẻ em Việt Nam: https://web.facebook.com/groups/diendantreemvietnam