Anh hùng Lao động Thái Hương và những trăn trở về đề xuất xây dựng Luật Dinh dưỡng học đường

Từ góc nhìn của một doanh nhân gắn với phát triển nguồn nhân lực, và cũng từ trải nghiệm của một người mẹ, bà cho rằng mỗi trẻ em đều xứng đáng được tiếp cận điều kiện dinh dưỡng tốt nhất, bất kể sinh ra ở thành thị hay nông thôn.

Mới đây, tại một hội nghị về doanh nghiệp tư nhân và đổi mới mô hình phát triển, Anh hùng Lao động Thái Hương tiếp tục nhắc lại đề xuất xây dựng Luật Dinh dưỡng học đường - một “thành trì” nhằm bảo đảm nền tảng sức khỏe cho trẻ em Việt Nam.

Trong bối cảnh cả nước hướng tới Ngày Quốc tế Thiếu nhi và Tháng hành động vì trẻ em, câu chuyện dinh dưỡng học đường không chỉ là vấn đề của ngành giáo dục hay y tế, mà là bài toán phát triển con người, bắt đầu từ những bữa ăn hôm nay.

Trong tham luận với chủ đề "Sứ mệnh, vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong quá trình đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tư nhân tham gia phát triển bao trùm - y tế, giáo dục, nông nghiệp công nghệ cao và vùng khó khăn", bà Thái Hương cho rằng thế giới hiện nay đang chứng kiến những bước tiến vượt bậc về khoa học công nghệ, khoa học quản trị, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số.

Ở trong nước, cùng với những thành tựu phát triển, Việt Nam đang có nhiều cơ chế, chính sách mang tính chiến lược, trong đó có "Bộ tứ Nghị quyết trụ cột" cùng các nghị quyết quan trọng như Nghị quyết số 71-NQ/TW và 72-NQ/TW. Theo bà, đây là những quyết sách có khả năng dẫn dắt, khích lệ và tạo động lực để hình thành những doanh nghiệp đầu đàn trong từng lĩnh vực, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước hùng cường.

Bà nhấn mạnh cần có các cơ chế phù hợp để thu hút đội ngũ doanh nhân và những doanh nghiệp có đủ tâm, trí, lực tham gia vào các lĩnh vực thế mạnh của Việt Nam, đặc biệt là nông nghiệp. Mục tiêu không chỉ dừng ở sản xuất nguyên liệu mà phải hướng tới chế biến sâu, xây dựng chuỗi giá trị khép kín, tạo ra các sản phẩm mang giá trị gia tăng cao từ tri thức bản địa kết hợp với công nghệ hiện đại.

Lấy ví dụ từ lĩnh vực dược liệu, bà Thái Hương cho biết, Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên dược liệu đặc biệt phong phú với hơn 5.000 loài cây thuốc, kết tinh từ hàng nghìn năm y học cổ truyền cùng kho tàng tri thức bản địa quý giá.

Sau thành công trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao và thực phẩm sạch, Tập đoàn TH đang tiếp tục đầu tư phát triển chuỗi giá trị dược liệu công nghệ sinh học đa ngành nghề nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có của đất nước.

Theo bà, để đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Việt Nam cần tận dụng tối đa những thành tựu của khoa học công nghệ hiện đại như AI, Blockchain, Internet vạn vật (IoT), chuyển đổi số và khoa học quản trị tiên tiến. Đây là nền tảng để nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng các thương hiệu quốc gia đạt chuẩn quốc tế.

Quan trọng hơn, sự phát triển đó phải đặt người dân, đặc biệt là người nông dân, vào trung tâm của chuỗi giá trị. Khi được tham gia vào các mô hình sản xuất hiện đại, người nông dân không chỉ thoát nghèo mà còn có cơ hội làm giàu ngay trên chính mảnh đất quê hương mình.

Thực tiễn từ dự án chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa quy mô công nghiệp của TH tại Nghệ An là một minh chứng rõ nét. Từ những hộ dân còn nhiều khó khăn ở huyện Nghĩa Đàn trước đây, nhiều người đã trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị nông nghiệp công nghệ cao, từng bước nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Theo quan điểm của bà Thái Hương, con người là chủ thể của xã hội và là nguồn lực quyết định sự phát triển của đất nước. Một quốc gia chỉ thực sự vững mạnh khi người dân được phát triển toàn diện cả về thể lực lẫn trí lực, trong đó dinh dưỡng đóng vai trò nền tảng.

Có lẽ cũng từ góc nhìn đặt con người ở trung tâm của sự phát triển, bà Thái Hương luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho trẻ em. Với bà, những chính sách về dinh dưỡng học đường không đơn thuần là giải pháp y tế hay giáo dục, mà là khoản đầu tư căn cơ nhất cho tương lai quốc gia.

Bà cho rằng, đầu tư cho sức khỏe và giáo dục chính là đầu tư cho tương lai dân tộc. Bởi sức khỏe và trí tuệ là tài sản quý giá nhất của con người, đồng thời là yếu tố cốt lõi để xây dựng một Việt Nam hùng cường và phát triển bền vững.

Xuất phát từ nhận thức đó, nhiều năm qua TH đã đồng hành cùng Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế), Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các chuyên gia dinh dưỡng trong và ngoài nước khởi xướng, xây dựng và triển khai nhiều chương trình nhằm cải thiện thể trạng trẻ em Việt Nam, từ chương trình Sữa học đường năm 2013 đến Mô hình điểm Bữa ăn học đường bảo đảm dinh dưỡng hợp lý kết hợp tăng cường hoạt động thể lực cho trẻ em, học sinh, sinh viên.

Mô hình được triển khai thí điểm trong năm học 2020-2021 tại 10 tỉnh, thành phố đại diện cho 5 vùng sinh thái lớn trên cả nước. Sau một năm thực hiện, chương trình ghi nhận nhiều kết quả tích cực, vượt các chỉ tiêu ban đầu và được đánh giá là một giải pháp toàn diện nhằm nâng cao tầm vóc, thể lực cho trẻ em Việt Nam.

Từ những kết quả thực tiễn đó, bà Thái Hương tiếp tục đưa ra đề xuất xây dựng Luật Dinh dưỡng học đường.

Hiện nay, Việt Nam đã có nhiều chương trình liên quan đến dinh dưỡng học đường và sức khỏe học sinh do Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai. Tuy nhiên, các chính sách hiện vẫn được thực hiện thông qua nhiều chương trình, đề án và văn bản khác nhau, trong khi chưa có một khung pháp lý thống nhất riêng về dinh dưỡng học đường trên phạm vi toàn quốc. Đây cũng là lý do đề xuất xây dựng Luật Dinh dưỡng học đường đang nhận được nhiều sự quan tâm.

"Để hiện thực hóa mong muốn của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: "hướng tới năm 2045 với tầm nhìn về một Việt Nam phát triển toàn diện, việc định hướng phát triển con người, đặc biệt là thế hệ trẻ, trở thành ưu tiên chiến lược", chúng ta hãy tặng cho "trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai" một thành trì bảo vệ chắc chắn nhất - một bộ luật gọi là Luật Dinh dưỡng học đường, trong đó có ly sữa mang tên ly sữa học đường quốc gia, nhằm thể chế hóa đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về dự phòng và nâng cao sức khỏe, tầm vóc người Việt", Anh hùng Lao động Thái Hương nhấn mạnh.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế, bà cho biết, Nhật Bản đã bắt đầu triển khai chương trình bữa trưa học đường từ năm 1953 và ban hành Luật Bữa trưa học đường vào năm 1954. Sau nhiều thập kỷ thực hiện đồng bộ, thể trạng người dân Nhật Bản đã có sự cải thiện rõ rệt, đến mức cụm từ "Nhật lùn" từng tồn tại trong quá khứ nay không còn được nhắc tới.

Đề xuất của bà Thái Hương nhận được sự đồng tình của nhiều đại biểu tham dự hội nghị.

Ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, cho rằng đây là một trong những lĩnh vực cần sớm được thể chế hóa bằng luật để phục vụ mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.

"Một số lĩnh vực luật mới - vừa thúc đẩy các ngành vừa gắn với sự phát triển bền vững của quốc gia - cũng cần xây dựng. Đáng chú ý như đề xuất của chị Thái Hương, Tập đoàn TH rằng cần có luật Dinh dưỡng học đường. Chúng ta đang chậm trễ ban hành Luật này. Hàn Quốc đã ban hành Luật Bữa ăn học đường từ rất lâu rồi. Đổi mới mô hình phát triển không phải chỉ nhằm vào kinh tế, mà phải vì sự phát triển bền vững của con người, đặc biệt về thể chất và trí tuệ", ông Nguyễn Đức Hiển nhận định.

Kết thúc tham luận, Anh hùng Lao động Thái Hương tiếp tục nhấn mạnh vai trò của chính sách trong việc tạo động lực cho doanh nghiệp tư nhân phát triển: "Chúng ta cần những quyết sách, những cơ chế, chính sách phù hợp cho từng ngành nghề, từng giai đoạn lịch sử, để khích lệ các doanh nghiệp"; "Hơn thế nữa, chính sách hỗ trợ đầu tư và trợ giá phải ổn định, không thay đổi và không hồi tố", bà nói.

Từ kinh nghiệm đầu tư tại Liên bang Nga, nơi các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp được duy trì ổn định trong thời gian dài, bà cho rằng chính sự nhất quán của cơ chế, chính sách đã tạo điều kiện để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất và phát triển bền vững.

Những kinh nghiệm trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao và ngành sữa cũng giúp TH từng bước mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực dinh dưỡng và thực phẩm. TH hiện cũng đang được Bộ trưởng Nông nghiệp Indonesia mời tham gia đầu tư phát triển ngành sữa tại quốc gia này, cho thấy năng lực cạnh tranh cũng như uy tín ngày càng được khẳng định trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, với Anh hùng Lao động Thái Hương, những thành công của doanh nghiệp không phải đích đến cuối cùng. Điều bà theo đuổi nhiều năm qua là tạo dựng một nền tảng dinh dưỡng bền vững cho trẻ em Việt Nam. Đề xuất Luật Dinh dưỡng học đường cũng xuất phát từ những kết quả thực tiễn đã được kiểm chứng thông qua các mô hình can thiệp dinh dưỡng học đường triển khai trên phạm vi cả nước.

Nhìn từ thực tiễn, những thách thức về dinh dưỡng học đường hiện nay cũng cho thấy nhu cầu cần có một cách tiếp cận đồng bộ hơn ở cấp độ quốc gia.

Trong hơn một thập niên qua, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong công tác cải thiện dinh dưỡng và nâng cao thể trạng trẻ em. Theo số liệu của Bộ Y tế, tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi đã giảm từ 29,3% năm 2010 xuống còn 19,6% năm 2020, chuyển từ mức cao xuống mức trung bình theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở nhóm trẻ từ 5 đến 19 tuổi cũng giảm từ 23,4% xuống còn 14,8%.

Cùng với đó, chiều cao trung bình của thanh niên Việt Nam tiếp tục được cải thiện. Nam thanh niên 18 tuổi hiện đạt chiều cao trung bình 168,1 cm, tăng 3,7 cm so với năm 2010; nữ đạt 156,2 cm, tăng 2,6 cm. Những kết quả này phản ánh hiệu quả của nhiều chương trình can thiệp về dinh dưỡng, y tế và chăm sóc sức khỏe trẻ em được triển khai trong thời gian dài.

Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu tích cực ấy là một thực tế khác đang đặt ra nhiều thách thức đối với công tác chăm sóc sức khỏe học đường.

Trong bối cảnh những thách thức đó ngày càng rõ nét, yêu cầu về một khung pháp lý thống nhất cho dinh dưỡng học đường, thay vì các chương trình phân tán, đang được đặt ra ngày càng cấp thiết.

Từ góc nhìn thực tiễn, Anh hùng Lao động Thái Hương nhiều lần nhấn mạnh rằng cần sớm xây dựng Luật Dinh dưỡng học đường để chuẩn hóa bữa ăn học đường, qua đó bảo vệ sức khỏe và cải thiện tầm vóc thế hệ tương lai. "Tôi cho rằng cần một bộ luật là Luật Dinh dưỡng học đường ra đời để đưa ra những tiêu chuẩn cho bữa ăn học đường, từ đó bảo vệ trẻ em, cải thiện tầm vóc và sức khỏe thế hệ tương lai. Khoa học đã chứng minh, khoảng 86% chiều cao tối đa của con người đạt được trong độ tuổi dưới 12 tuổi, đây chính là giai đoạn quyết định sự phát triển tối đa tầm vóc, thể lực và trí lực của mỗi người. Chính vì vậy, vấn đề chăm lo dinh dưỡng cho trẻ em ở giai đoạn này, đặc biệt là dinh dưỡng học đường, là rất cấp thiết, trong đó có việc hoàn thiện về cơ chế, chính sách", bà nhấn mạnh tại Hội nghị kỷ niệm 20 năm Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10/2024).

Tại Hội thảo "Phát triển toàn diện thế hệ trẻ Việt Nam - Kiến tạo nguồn lực cho kỷ nguyên mới" vừa được tổ chức tại Hà Nội, các chuyên gia cho biết trẻ em Việt Nam hiện đang phải đối mặt với "gánh nặng kép" về dinh dưỡng. Trong khi tình trạng suy dinh dưỡng và thấp còi vẫn còn phổ biến tại nhiều vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa và khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, thì tình trạng thừa cân, béo phì ở trẻ em học đường lại gia tăng nhanh chóng tại các đô thị và khu vực phát triển.

Theo các số liệu được công bố tại hội thảo, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở nhóm trẻ từ 5 đến 19 tuổi đã tăng gấp đôi sau 10 năm, đạt khoảng 19% vào năm 2020. Tại nhiều thành phố lớn và khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội phát triển, tỷ lệ này đã lên tới 26,8%. Các chuyên gia cảnh báo đây là một trong những yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm, rối loạn chuyển hóa và các vấn đề sức khỏe kéo dài trong tương lai.

Không chỉ vậy, tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng vẫn còn là vấn đề đáng quan tâm. Điều tra dinh dưỡng cho thấy tỷ lệ thiếu máu ở trẻ em dưới 5 tuổi vẫn ở mức gần 20%, trong khi thiếu kẽm tiếp tục là một trong những vấn đề nổi bật với tỷ lệ lên tới hơn một nửa số trẻ được khảo sát. Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể chất, khả năng học tập và sức khỏe lâu dài của trẻ em.

Bên cạnh những thách thức về dinh dưỡng, chất lượng bữa ăn học đường giữa các địa phương hiện vẫn còn nhiều khác biệt. Tại nhiều vùng khó khăn, điều kiện tổ chức bữa ăn bán trú còn hạn chế, trong khi ở khu vực thành thị, xu hướng sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh và đồ uống có đường ngày càng phổ biến. Sự chênh lệch này khiến cơ hội tiếp cận một chế độ dinh dưỡng hợp lý của trẻ em chưa thực sự đồng đều.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng dinh dưỡng học đường không chỉ là câu chuyện về khẩu phần ăn. Đây còn là vấn đề liên quan đến giáo dục dinh dưỡng, thói quen sinh hoạt, hoạt động thể lực và môi trường học đường lành mạnh. Theo Khảo sát hành vi sức khỏe học sinh toàn cầu năm 2019, chỉ khoảng 24,1% học sinh Việt Nam trong độ tuổi từ 13 đến 17 đáp ứng khuyến nghị của WHO về hoạt động thể chất tối thiểu 60 phút mỗi ngày trong ít nhất 5 ngày mỗi tuần.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao tầm vóc, thể lực người Việt trong những thập niên tới, dinh dưỡng học đường ngày càng được nhìn nhận như một phần của chiến lược phát triển quốc gia. Không chỉ là câu chuyện của ngành giáo dục hay ngành y tế, đây còn là bài toán liên quan trực tiếp đến chất lượng dân số, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của đất nước trong tương lai.

Chính từ những yêu cầu đó, nhu cầu xây dựng các tiêu chuẩn khoa học thống nhất cho bữa ăn học đường, chuẩn hóa hoạt động giáo dục dinh dưỡng và hình thành một hành lang pháp lý đủ mạnh để bảo đảm mọi trẻ em đều được tiếp cận nền tảng dinh dưỡng phù hợp đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn từ các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia và cộng đồng xã hội.

Câu hỏi đặt ra không còn là liệu Việt Nam có cần quan tâm nhiều hơn đến dinh dưỡng học đường hay không, mà là làm thế nào để xây dựng được những mô hình đủ khoa học, đủ khả thi và có thể nhân rộng trên phạm vi toàn quốc. Từ yêu cầu thực tiễn ấy, nhiều chương trình can thiệp dinh dưỡng học đường đã được triển khai trong những năm qua nhằm tìm kiếm lời giải cho bài toán phát triển thể lực, tầm vóc và sức khỏe thế hệ trẻ Việt Nam.

Trong số những mô hình được triển khai thời gian qua, Mô hình điểm "Bữa ăn học đường bảo đảm dinh dưỡng hợp lý kết hợp tăng cường hoạt động thể lực cho trẻ em, học sinh, sinh viên Việt Nam" được xem là một trong những chương trình tiên phong tiếp cận vấn đề dinh dưỡng học đường theo hướng khoa học, đồng bộ và toàn diện.

Chương trình do Tập đoàn TH khởi xướng, phối hợp cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế (Viện Dinh dưỡng) và các chuyên gia dinh dưỡng trong nước, quốc tế triển khai thí điểm trong năm học 2020-2021 tại 10 tỉnh, thành phố đại diện cho 5 vùng sinh thái trên cả nước.

Điểm khác biệt của mô hình không nằm ở một bữa ăn đơn lẻ mà ở cách tiếp cận tổng thể đối với sự phát triển thể chất của trẻ em. Thay vì chỉ tập trung vào khẩu phần ăn, chương trình được thiết kế như một hệ sinh thái gồm nhiều hợp phần liên kết chặt chẽ: xây dựng thực đơn cân bằng dinh dưỡng phù hợp với từng địa phương; bổ sung sữa tươi vào khẩu phần ăn một cách khoa học; tăng cường hoạt động thể lực tối thiểu 60 phút mỗi ngày; đồng thời đẩy mạnh giáo dục dinh dưỡng và truyền thông thay đổi hành vi cho học sinh, giáo viên và phụ huynh.

Một trong những kết quả nổi bật nhất của mô hình là việc xây dựng thành công bộ 400 thực đơn bảo đảm dinh dưỡng hợp lý dành cho học sinh. Đây không đơn thuần là những thực đơn phục vụ bữa ăn bán trú hằng ngày mà là kết quả của quá trình nghiên cứu và tính toán công phu dựa trên nhu cầu dinh dưỡng theo từng độ tuổi, điều kiện kinh tế - xã hội, đặc điểm văn hóa ẩm thực và nguồn nguyên liệu của từng vùng miền.

Mỗi thực đơn đều được thiết kế nhằm bảo đảm cân đối giữa các nhóm dưỡng chất thiết yếu gồm chất bột đường, chất đạm, chất béo, vitamin, khoáng chất và chất xơ. Không chỉ có bữa ăn chính, hệ thống thực đơn còn tính toán các bữa phụ phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng của trẻ trong suốt một ngày học tập và vận động.

Nguồn nguyên liệu được ưu tiên là thực phẩm tươi, an toàn, tận dụng lợi thế nông nghiệp của từng địa phương. Trong đó, sữa tươi được xác định là một thành phần quan trọng trong khẩu phần ăn nhằm bổ sung canxi cùng nhiều dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển chiều cao, hệ cơ xương và thể lực của trẻ.

Các thực đơn cũng được xây dựng linh hoạt theo mùa để bảo đảm sự đa dạng, hấp dẫn và phù hợp với khả năng hấp thu của học sinh. Thông qua đó, chương trình hướng tới mục tiêu không chỉ cải thiện dinh dưỡng trước mắt mà còn hình thành thói quen ăn uống khoa học và lối sống lành mạnh từ sớm cho trẻ em.

Song song với việc xây dựng thực đơn, đội ngũ nhân viên bếp ăn trường học được hướng dẫn các quy trình chế biến, bảo quản và phục vụ thực phẩm theo tiêu chuẩn khoa học nhằm giữ tối đa giá trị dinh dưỡng và bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Theo đánh giá của các chuyên gia, bộ 400 thực đơn này hoàn toàn có thể tiếp tục được nghiên cứu, cập nhật và nhân rộng trong tương lai như một nguồn tham khảo quan trọng cho quá trình chuẩn hóa bữa ăn học đường tại Việt Nam.

Hiệu quả của mô hình không chỉ được ghi nhận qua chất lượng bữa ăn mà còn thể hiện ở những thay đổi cụ thể về thể trạng của học sinh tham gia chương trình. Việc kết hợp đồng bộ giữa dinh dưỡng hợp lý, vận động thể lực và giáo dục dinh dưỡng đã góp phần tạo ra những chuyển biến tích cực về chiều cao, cân nặng cũng như tình trạng dinh dưỡng của trẻ.

Một trong những kết quả đáng chú ý là chiều cao trung bình của nhóm trẻ mầm non tham gia mô hình tăng từ 105,6 cm lên 109,23 cm sau thời gian triển khai. Bên cạnh đó, chương trình cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực trong việc cải thiện tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi, đồng thời góp phần kiểm soát nguy cơ thừa cân, béo phì học đường - hai thách thức đang tồn tại song song trong bức tranh dinh dưỡng trẻ em Việt Nam hiện nay.

Không chỉ học sinh được hưởng lợi, nhận thức và kỹ năng nghề nghiệp của đội ngũ nhân viên bếp ăn trường học cũng có sự thay đổi rõ rệt. Việc tiếp cận các quy trình chế biến khoa học, tiêu chuẩn hóa từng công đoạn đã góp phần nâng cao chất lượng bếp ăn bán trú và khẳng định vai trò của dinh dưỡng trong môi trường giáo dục.

Sau hơn 5 năm nhìn lại, giá trị lớn nhất mà mô hình để lại có lẽ không chỉ nằm ở những con số hay kết quả thí điểm. Quan trọng hơn, chương trình đã góp phần cung cấp những dữ liệu thực tiễn và kinh nghiệm triển khai quý báu cho quá trình xây dựng các chính sách dinh dưỡng học đường trong tương lai. Từ những thực đơn được chuẩn hóa, những thay đổi về thể trạng học sinh và những bài học rút ra từ thực tế triển khai, câu chuyện dinh dưỡng học đường dần được nhìn nhận không chỉ như một hoạt động hỗ trợ trong nhà trường mà như một phần của chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia.

Sau hơn 5 năm triển khai, Mô hình điểm “Bữa ăn học đường” vẫn giữ nguyên giá trị tham khảo trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục tìm kiếm giải pháp nâng cao thể trạng và tầm vóc trẻ em. Từ việc xây dựng khẩu phần ăn theo từng lứa tuổi, cân bằng các nhóm dưỡng chất, bổ sung sữa tươi đến tăng cường hoạt động thể lực hằng ngày, mô hình đã cung cấp những dữ liệu thực tiễn quan trọng cho quá trình hoàn thiện chính sách dinh dưỡng học đường.

Quan trọng hơn, mô hình cho thấy bữa ăn học đường không chỉ là hoạt động chăm sóc học sinh, mà cần được nhìn nhận như một cấu phần của chiến lược sức khỏe cộng đồng và phát triển nguồn nhân lực quốc gia. Trong nhiều nghiên cứu quốc tế, đầu tư cho dinh dưỡng học đường được đánh giá là giải pháp chi phí thấp nhưng mang lại hiệu quả dài hạn, tác động trực tiếp đến thể lực, năng lực học tập và chất lượng lao động tương lai.

Thực tế tại Việt Nam cũng cho thấy bức tranh dinh dưỡng trẻ em vẫn tồn tại nhiều thách thức đan xen. Bên cạnh suy dinh dưỡng và thiếu vi chất ở một số khu vực, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở học sinh lại tăng nhanh tại các đô thị. Theo Viện Dinh dưỡng, trẻ em Việt Nam đang đối mặt với “ba gánh nặng dinh dưỡng” gồm suy dinh dưỡng, thừa cân béo phì và thiếu vi chất dinh dưỡng.

Trong khi đó, giai đoạn học đường được xác định là thời điểm then chốt cho sự phát triển thể chất và hình thành thói quen sống lâu dài. Nhiều nghiên cứu cho thấy đây là giai đoạn quyết định phần lớn tiềm năng tăng trưởng chiều cao, thể lực cũng như hành vi dinh dưỡng và vận động của mỗi con người.

Chính vì vậy, ngày càng có nhiều ý kiến cho rằng dinh dưỡng học đường cần được đặt trong tầm nhìn phát triển quốc gia, tương tự cách nhiều nước đã thực hiện từ nhiều thập niên trước. Một bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng không chỉ giúp trẻ khỏe mạnh hơn, học tập tốt hơn, mà còn góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai.

Từ góc nhìn đó, đề xuất xây dựng Luật Dinh dưỡng học đường của Anh hùng Lao động Thái Hương không chỉ là câu chuyện của một mô hình hay một chương trình can thiệp dinh dưỡng, mà là hướng tiếp cận dài hạn nhằm thiết lập một hành lang pháp lý thống nhất, bảo đảm mọi trẻ em Việt Nam - dù ở thành thị hay nông thôn, miền xuôi hay miền núi đều có cơ hội tiếp cận bữa ăn học đường khoa học, an toàn và đầy đủ dinh dưỡng.

"Mỗi ngày chậm trễ triển khai Bữa ăn học đường là một ngày cơ hội lớn của các con đang trôi qua. Với những mong ước chân thành từ trái tim của một người mẹ, tôi mong tất cả chúng ta, trên cương vị riêng của mỗi người, hãy ứng xử với con trẻ ngày hôm nay bằng tấm lòng người mẹ, hãy góp phần thúc đẩy để ban tặng cho các con một Bữa ăn học đường, một tấm khiên, một thành trì che chắn vững chãi, đó là một bộ luật: gọi là Luật Dinh dưỡng học đường, trong đó có ly sữa mang tên ly sữa học đường quốc gia", Anh hùng Lao động Thái Hương phát biểu tại Hội thảo khoa học quốc tế về dinh dưỡng học đường năm 2025.

Những chia sẻ này cho thấy đề xuất Luật Dinh dưỡng học đường không chỉ xuất phát từ tư duy chính sách hay các dữ liệu khoa học, mà còn từ một trăn trở kéo dài về tương lai thế hệ trẻ Việt Nam.

Trên con đường phát triển của mỗi quốc gia, những thành tựu lớn thường được nhận diện qua những cây cầu, tuyến đường hay các khu công nghiệp hiện đại. Nhưng bên cạnh những công trình hữu hình ấy, còn có những "công trình" âm thầm được vun đắp mỗi ngày qua từng bữa ăn của trẻ em hôm nay.

Và có lẽ cũng vì thế, suốt nhiều năm qua, Anh hùng Lao động Thái Hương vẫn kiên trì theo đuổi khát vọng xây dựng một "thành trì" dinh dưỡng cho trẻ em Việt Nam. Một thành trì không được dựng bằng bê tông hay thép, mà bằng những chính sách đúng đắn, những bữa ăn khoa học và sự chung tay của toàn xã hội.

Bởi phía sau mỗi suất ăn học đường không chỉ là câu chuyện dinh dưỡng của một trẻ nhỏ, mà còn là câu chuyện về tầm vóc của một dân tộc trong tương lai. Và có những khoản đầu tư, càng bắt đầu sớm bao nhiêu, đất nước sẽ càng hưởng trái ngọt bấy nhiêu trong nhiều thập niên sau đó./.