Giáo dục pháp luật cho trẻ em từ những “Phiên tòa giả định”

Sân khấu hóa pháp luật 

Mới đây, trong khuôn khổ chương trình trao 30 suất học bổng và 70 phần quà cho học sinh có hoàn cảnh đặc biệt tại xã Hàm Liêm (Lâm Đồng), một phiên tòa giả định mang chủ đề phòng chống bạo lực học đường đã được tổ chức. Điểm nhấn của chương trình là sự tham gia trực tiếp của các thành viên thuộc Chi hội Luật sư, Luật gia bảo vệ quyền trẻ em phía Nam trong việc tái hiện lại quá trình xét xử.

Thay vì những bài giảng lý thuyết khô khan Chi hội Luật sư, Luật gia bảo vệ quyền trẻ em phía Nam mang pháp luật đến với các em học sinh qua những phiên toà giả định.

Chia sẻ về cách thức tổ chức, Luật sư Trần Thị Hồng Việt - Chi hội trưởng Chi Hội Luật sư, Luật gia bảo vệ quyền trẻ em Phía Nam cho biết, các phiên tòa được xây dựng từ những vụ án có thật và bản án đã có hiệu lực pháp luật. Để thu hút sự chú ý của học sinh, chương trình không bắt đầu ngay bằng việc xét xử khô khan mà luôn được mở màn bằng một tiểu phẩm kịch ngắn về các tình huống bạo lực học đường có thật, được xây dựng gần gũi và mang yếu tố hài hước. Nhờ sử dụng ngôn từ đời thường, các em dễ dàng nhận diện được đâu là hành vi sai trái và hình phạt tương ứng.

“Sau cái phần phiên tòa giả định như vậy thì chúng tôi xây dựng những cái bộ câu hỏi. Tùy theo đối tượng, nếu đối tượng đó là học sinh thì chúng tôi sẽ xây dựng cái bộ câu hỏi đó đến để cho các em có thể nhận diện, và thông qua phiên tòa như vậy các em thấy được rằng là à cái hành vi sai trái đó phải bị xử lý như thế nào.” - bà Việt chia sẻ về mục những kiến thức mà các em học sinh sẽ đạt được sau những phiên toà giả định.

Luật sư Trần Thị Hồng Việt giới thiệu khái quát tình huống và phiên toà đến các em học sinh và người tham dự.

Thực tế cho thấy, cách tiếp cận này đã mang lại hiệu ứng rất tích cực. Trực tiếp theo dõi chương trình, em Ngô Gia Huy, học sinh lớp 8 trường THCS Hàm Chính chia sẻ: "Vì giống như được xem kịch nên em thấy rất hay và dễ nhớ. Em cũng biết được những điều không nên làm và khi bị bắt nạt ở trường thì cần làm những gì".

Các em học sinh tích cực tham gia trả lời câu hỏi đánh giá mức độ nhận biết và nắm bắt kiến thức sau phiên toá.

Trách nhiệm không chỉ của riêng học sinh

Từ những phiên tòa, thông điệp pháp luật được gửi gắm rất rõ ràng rằng mặc dù người dưới 18 tuổi phạm tội luôn được ưu tiên áp dụng chính sách giáo dục, nhưng đối với những vi phạm nghiêm trọng, biện pháp tù giam vẫn sẽ được áp dụng.

Đánh giá về tính hiệu quả của mô hình này, bà Mai Thị Ngọc Mai - Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP. HCM nhận định đây là một hình thức truyền thông trực quan và sinh động. “Chúng ta dùng những phiên tòa giả định này để cho các em có thể tiếp thu nhanh hơn và cũng thông qua phiên tòa đó có thể tuyên truyền Luật Trẻ em 2016, để các em sống là hiểu pháp luật và chấp hành đúng pháp luật” - bà Mai chia sẻ.

Tính đến nay, mô hình giáo dục pháp luật này đã được mở rộng và lan tỏa ra rất nhiều địa phương, tỉnh thành trên cả nước. Điển hình như tại TP. HCM, các chi hội luật sư cũng đang tích cực đưa các phiên tòa giả định vào sâu rộng trong mạng lưới trường học.

Đáng chú ý, công tác tuyên truyền này còn gửi gắm thông điệp sâu sắc tới nhà trường và gia đình. Thầy cô giáo cần tránh sử dụng bạo lực thể chất trong quá trình giảng dạy. Về phía phụ huynh, gia đình cần quan tâm đến thái độ của con sau mỗi ngày đến trường. Khi con có biểu hiện buồn bã hoặc kể về việc bị bắt nạt, phụ huynh tuyệt đối không được khuyên con "bỏ qua đi", mà hãy làm bạn với con, tìm hiểu nguyên nhân và nhanh chóng báo cho nhà trường để kịp thời ngăn chặn.

Hành trình thiện nguyện bền bỉ

Trước những kết quả tích cực thu lại sau mỗi phiên toà, mô hình tuyên truyền này đang được triển khai mở rộng mạnh mẽ không chỉ riêng ở TP. HCM mà lan rộng ra các tỉnh thành khác. Tùy thuộc vào đặc thù của từng địa phương, chủ đề sẽ được linh hoạt thay đổi: từ bạo lực học đường, ma túy, mua bán người, cho đến vấn nạn tảo hôn hay xâm hại trẻ em.

Đáng trân trọng hơn, toàn bộ hoạt động này đều được các luật sư, luật gia thực hiện hoàn toàn tự nguyện, thiện nguyện. Tất cả đều vì một mục tiêu duy nhất chính là chung tay cùng xã hội bảo vệ trẻ em, xây dựng một môi trường học đường an toàn, lành mạnh và hạnh phúc.