Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà: Không để trẻ em đối mặt với nguy cơ bạo lực, xâm hại trong kỷ nguyên số

Ngày 30/6, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 340/TB-VPCP kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về trẻ em, sau khi nghe báo cáo của Bộ Y tế - cơ quan thường trực Uỷ ban Quốc gia về trẻ em và ý kiến của các đại biểu tham dự Hội nghị toàn quốc về bảo vệ trẻ em diễn ra ngày 25/6.

Công tác trẻ em đạt nhiều kết quả tích cực

Theo kết luận của Phó Thủ tướng, thời gian qua, công tác trẻ em tiếp tục nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước thông qua nhiều chủ trương, nghị quyết chiến lược về giáo dục, y tế, văn hóa và phát triển con người. Hệ thống chính sách, pháp luật về trẻ em tiếp tục được hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý ngày càng đầy đủ để bảo đảm thực hiện quyền trẻ em.

Nhiều chỉ tiêu quan trọng tiếp tục được duy trì ở mức cao như tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi được đăng ký khai sinh gần 100%; tỷ lệ trẻ em dưới 1 tuổi được tiêm chủng đầy đủ đạt mức cao. Các chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập, chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, bảo hiểm y tế, trợ giúp xã hội và phúc lợi xã hội tiếp tục được triển khai, đặc biệt đối với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, trong đó đã triển khai đầu tư xây dựng 229 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới.

Hệ thống dịch vụ bảo vệ trẻ em từ phòng ngừa, hỗ trợ đến can thiệp tiếp tục được củng cố; công tác phối hợp liên ngành có nhiều chuyển biến tích cực; đã thiết lập, kiện toàn tổ chức phối hợp liên ngành về trẻ em ở nhiều địa phương. Chuyển đổi số trong lĩnh vực trẻ em được đẩy mạnh, cơ sở dữ liệu về trẻ em từng bước được cập nhật và kết nối đồng bộ. Nguồn lực đầu tư cho công tác trẻ em và các chính sách liên quan đến trẻ em cũng tiếp tục được quan tâm, trong khi hợp tác quốc tế trong lĩnh vực trẻ em ngày càng phát huy hiệu quả.

Nhiều thách thức trong bảo vệ trẻ em

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, Phó Thủ tướng nhận định công tác bảo vệ trẻ em vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế.

Tình trạng bạo lực, xâm hại trẻ em vẫn diễn biến phức tạp; các đối tượng lợi dụng không gian mạng để dụ dỗ, lôi kéo và xâm hại trẻ em ngày càng tinh vi. Số trẻ em tử vong do tai nạn, thương tích, đuối nước còn cao, là cảnh báo nghiêm khắc đối với các cấp, các ngành và toàn xã hội.

Bên cạnh đó, mạng lưới dịch vụ bảo vệ trẻ em, trợ giúp xã hội và công tác xã hội tại nhiều địa phương, nhất là cấp cơ sở, còn mỏng, đặc biệt sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy.

Đặc biệt, công tác chăm sóc sức khỏe tâm thần, tư vấn tâm lý học đường còn nhiều hạn chế; đội ngũ cán bộ làm công tác trẻ em ở nhiều nơi chưa đáp ứng yêu cầu. Trong khi đó, công tác truyền thông chưa theo kịp những thay đổi của môi trường xã hội, còn thiếu tính đồng bộ. Đáng chú ý, một số cấp ủy, chính quyền địa phương chưa thực sự coi công tác trẻ em là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu trong chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Chuyển từ xử lý sang chủ động phòng ngừa

“Một quốc gia chỉ có thể phát triển phồn vinh, hạnh phúc khi mọi trẻ em được sinh ra, lớn lên trong môi trường an toàn, lành mạnh; được yêu thương, chăm sóc, giáo dục, bảo vệ và được tạo điều kiện phát triển toàn diện”, đồng thời khẳng định "trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của dân tộc và là nguồn lực quyết định sự phát triển bền vững của đất nước", Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung thực hiện nhiều nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, các địa phương cần đưa các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đi vào thực tiễn; Uỷ ban nhân dân các cấp đưa các mục tiêu, chỉ tiêu về trẻ em vào quy hoạch, chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm; đồng thời nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người đứng đầu các cấp, các ngành trong công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.

Thứ hai, Phó Thủ tướng cũng yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách, đảm bảo đầy đủ, kịp thời các quyền của trẻ em; nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Trẻ em và các luật liên quan nhằm tạo hành lang pháp lý chặt chẽ, đầy đủ, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Cùng với đó là tập trung xây dựng Chiến lược quốc gia về trẻ em đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, các chương trình, đề án, kế hoạch bảo vệ, chăm sóc và phát triển toàn diện trẻ em.

Thứ ba, một trong những yêu cầu quan trọng được nhấn mạnh là chuyển mạnh từ cách làm bị động sang chủ động phòng ngừa, giảm thiểu tối đa nguy cơ gây tổn hại cho trẻ em; xây dựng "lá chắn" bảo vệ trẻ ngay từ gia đình, nhà trường và cộng đồng, lấy phòng ngừa làm trọng tâm.

Tăng cường bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng

Phó Thủ tướng yêu cầu tăng cường các giải pháp bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng; chủ động phát hiện, đấu tranh và xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng không gian mạng để dụ dỗ, lôi kéo, xâm hại trẻ em.

Song song với đó là củng cố công tác y tế trường học, nâng cao hiệu quả tư vấn tâm lý học đường, chăm sóc sức khỏe tâm thần và hỗ trợ tâm lý học đường cho trẻ em, đồng thời giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ em.

Công tác truyền thông cũng cần được đổi mới mạnh mẽ theo hướng thay đổi nhận thức và hành vi của gia đình, nhà trường, cộng đồng và chính trẻ em.

Ưu tiên nguồn lực cho trẻ em

Theo kết luận của Phó Thủ tướng, các bộ, ngành và địa phương cần tiếp tục kiện toàn, củng cố và nâng cao hệ thống quản lý nhà nước, mạng lưới cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em từ Trung ương đến địa phương, nhất là cấp cơ sở; rà soát tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ sau sắp xếp đơn vị hành chính; đề xuất giải pháp kiện toàn, đảm bảo hệ thống quản lý nhà nước về trẻ em vận hành thông suốt, bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Nguồn lực dành cho công tác trẻ em phải được ưu tiên cho những nhiệm vụ cấp bách, trực tiếp liên quan đến trẻ em; huy động nguồn lực hợp pháp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em; đặc biệt là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em bị bạo lực, xâm hại, trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và các địa bàn có nguy cơ cao.

Bên cạnh đó, tiếp tục đẩy mạnh hợp tác quốc tế, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và toàn xã hội tiếp tục đồng hành, huy động nguồn lực, đổi mới truyền thông và chia sẻ kinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em trong giai đoạn mới.