Để mẹ không đơn độc trên hành trình nuôi con bằng sữa mẹ

Đằng sau mong muốn cho con nguồn sữa mẹ là những nỗi lo rất thật: liệu mình có đủ sữa, làm sao để con bú đúng, rồi sẽ duy trì thế nào khi trở lại công việc? 

Từ những câu chuyện được chia sẻ tại hội thảo hưởng ứng Tuần lễ Thế giới Nuôi con bằng sữa mẹ do Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam - Chi nhánh TP. HCM tổ chức, một điều trở nên rõ ràng: điều người mẹ cần nhiều hơn những lời khuyên, đó là kiến thức, sự sẻ chia và những điểm tựa để có thể an tâm nuôi con.

Khi “không đủ sữa” trở thành nỗi lo

Hơn mười năm trước, chị Ngô Thị Thủy bắt đầu tìm hiểu về nuôi con bằng sữa mẹ chỉ vì một lý do rất giản dị: không có tiền mua sữa công thức. Từ việc tự tìm hiểu để nuôi con, chị dần trở thành chuyên viên tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ.

Trong khoảng 10 năm, chị đã đồng hành cùng hơn 11.000 bà mẹ, trực tiếp đến bệnh viện và nhà riêng để hướng dẫn cách cho trẻ bú mẹ. “Mình làm sao cho các bà mẹ khi bế em bé phải nhẹ nhàng nhất và thư giãn nhất, chứ không phải ngồi gồng mình để cho bú”, chị Thủy chia sẻ.

Từ những lần hỗ trợ như vậy, chị dần được nhiều gia đình biết đến với tên gọi thân mật “bà mụ sữa mẹ”. Điều chị nhận thấy là nhiều bà mẹ không thiếu mong muốn, nhưng thiếu kiến thức và sự tự tin. Chỉ cần những ngày đầu sau sinh gặp khó khăn, họ dễ nghĩ mình “không có sữa” hoặc “không đủ sữa”.

Đây cũng là vấn đề TS. BS Phạm Diệp Thùy Dương, giảng viên, nguyên Trưởng phân môn Sơ sinh, Bộ môn Nhi, Đại học Y Dược TP. HCM, thường gặp khi tư vấn cho các bà mẹ. TS.BS Phạm Diệp Thùy Dương cho biết, nuôi con bằng sữa mẹ vận hành theo cơ chế cung - cầu. Trẻ bú thường xuyên và hiệu quả sẽ tạo tín hiệu để cơ thể tiếp tục sản xuất sữa.Những ngày đầu sau sinh, sữa non thường có thể tích không lớn.

Đây là tình trạng sinh lý bình thường và lượng sữa này phù hợp với nhu cầu của trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, nếu không được giải thích, người mẹ dễ nhìn vào lượng sữa công thức trẻ uống từ bình và nghĩ rằng sữa mình không đủ. “Sữa trong những ngày đầu rất ít, bình thường về sinh lý, nhưng đủ cho em bé”, bác sĩ Dương nói.

Theo bác sĩ, các trường hợp thiếu sữa thực sự do cơ địa không phổ biến. Trong khi đó, căng thẳng, thiếu ngủ, mệt mỏi và lo lắng có thể khiến hành trình nuôi con trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, điều người mẹ cần không chỉ là những lời khuyên “phải có đủ sữa”, mà là kiến thức để hiểu cơ thể mình, hiểu em bé và biết tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần.

Cần thêm những điểm tựa cho người mẹ

Theo TS. Xã hội học Phạm Thị Thúy, cho con bú còn là một khoảng thời gian đặc biệt để mẹ và con kết nối. “Em bé khi bú mẹ sẽ có kết nối sâu sắc với mẹ, có sự an toàn tâm lý, tạo nên mối quan hệ mẹ con bền chặt. Và đó là một bệ đỡ tinh thần tuyệt vời, tạo cho con một nội lực vững vàng theo con suốt cuộc đời”, bà chia sẻ. 

Bác sĩ- Nhà văn Đỗ Hồng Ngọc cũng cho rằng, cho con bú là quyền lợi và hạnh phúc của người mẹ. Một đứa trẻ vừa sinh ra không chỉ cần sữa mẹ mà còn cần sự gần gũi, những cái ôm, lời ru, sự vỗ về và hiện diện của người mẹ. Bởi vậy, việc bú mẹ trực tiếp trong những năm tháng đầu đời không chỉ giúp trẻ nhận được nguồn dinh dưỡng mà còn tạo nên những tương tác đầu tiên giữa mẹ và con. 

Theo bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, những đứa trẻ được đón nhận sự gần gũi ấy sẽ có một “sức sống khác”. Nhưng để có được những khoảnh khắc ấy, người mẹ cũng cần được chăm sóc. Người mẹ hôm nay cùng lúc phải lo cho con, công việc, tài chính và vô số thông tin về cách nuôi dạy trẻ. Nhiều gia đình trẻ cũng không còn sống cùng ông bà như trước. Vì thế, hành trình nuôi con đôi khi trở thành một gánh nặng mà người mẹ âm thầm mang trên vai. 

Cần cả "ngôi làng”

Theo TS. Phạm Thị Thúy, “nuôi dạy đứa trẻ là cần cả ngôi làng”. “Ngôi làng” ấy bắt đầu từ người chồng, cả gia đình và mở rộng đến nơi làm việc, sự hỗ trợ của doanh nghiệp và các chính sách xã hội. Người mẹ cần có thời gian chăm con nhưng cũng cần được tạo điều kiện để tiếp tục công việc, có thu nhập và không đánh mất cơ hội phát triển. 

Theo bà Thúy, những chính sách mới theo hướng tăng thời gian nghỉ sinh là tín hiệu tích cực, nhưng cần đi cùng các chính sách hỗ trợ làm việc từ xa, điều kiện làm việc linh hoạt và sự đồng hành thực chất từ doanh nghiệp. 

“Ngoài thời gian nghỉ sinh thì phải có những chế độ chính sách để họ có thể làm việc từ xa, để họ vẫn duy trì được công việc, họ vẫn có thu nhập, họ vẫn phát triển. Chứ nếu cho người ta nghỉ sinh con nhiều nhưng cơ hội công việc lại bị tước đi thì người mẹ sẽ cân nhắc lựa chọn có sinh con hay không”, bà nói.

Để một em bé có những năm tháng đầu đời khỏe mạnh và đủ đầy, đôi khi điều cần bắt đầu không chỉ từ người mẹ. Đó còn là một gia đình biết sẻ chia, một nơi làm việc biết đồng hành và một xã hội đủ thấu hiểu để người mẹ được chăm sóc con mà không phải đánh đổi chính mình. Bởi hành trình nuôi con bằng sữa mẹ, sau cùng, không nên là câu chuyện của riêng mẹ.