Đừng để một lời mời kết bạn trên mạng trở thành cái bẫy với trẻ

Khi sự quan tâm thành công cụ tiếp cận trẻ

Trong quá trình tiếp nhận, khám và giải quyết các vụ việc có dấu hiệu xâm hại tình dục trẻ em, các cán bộ Phòng kỹ thuật hình sự, Công an TP. Đồng Nai cho biết đã chứng kiến những trường hợp trẻ còn nhỏ, chưa nhận thức đầy đủ về những gì mình đang làm.

Có em chỉ nghĩ mình đang "yêu", có em sợ cha mẹ biết chuyện nên im lặng, cũng có trường hợp sau khi gửi hình ảnh riêng tư, những những hình ành này trở thành cộng cụ để kẻ xấu đe dọa, khống chế, buộc trẻ tiếp tục làm theo yêu cầu.

Theo Cơ quan công an, mạng xã hội, các trò chơi trực tuyến và các nền tảng giao tiếp trên Internet đều có thể bị lợi dụng để tiếp cận trẻ. Ban đầu cuộc trò chuyện có thể rất bình thường, xoay quanh học tập, sở thích, âm nhạc hoặc trò chơi. Sau một thời gian, đối tượng có thể chuyển sang những câu chuyện riêng tư hơn, tạo cảm giác thân thiết, hứa hẹn tình cảm, tặng quà hoặc khiến trẻ tin rằng mình là người đặc biệt.  khi đã tạo được lngf tin , đối tượng bắt đầu yêu cầu trẻ gửi ảnh, gọi video hoặc chia sẻ những nội dung riêng tư.

Khi có được hình ảnh hoặc thông tin nhạy cảm, cách tiếp cận có thể chuyển từ dụ dỗ sang đe dọa, khống chế. Trẻ có thể bị yêu cầu gửi thêm hình ảnh, thực hiện những hành vi ngoài ý muốn hoặc giữ bí mật với gia đình. Từ đó, trẻ dễ rơi vào vòng luẩn quẩn sợ hãi, làm theo, tiếp tục bị đe dọa rồi tiếp tục làm theo. Càng sợ người lớn biết chuyện, trẻ càng có xu hướng im lặng, trong khi sự im lặng lại có thể khiến việc kiểm soát tiếp diễn.

Theo Chuyên gia tâm lý, BS. Hoàng Vũ Quỳnh Trang, việc cha mẹ duy trì sự tin tưởng và đồng hành với trẻ có ý nghĩa quan trọng trong những tình huống như vậy. Trẻ cần có một người lớn mà các em cảm thấy an toàn để tìm đến khi gặp vấn đề, thay vì lo sợ rằng việc chia sẻ sẽ ngay lập tức dẫn tới trách mắng hoặc kiểm soát.

Đặc biệt ở tuổi dậy thì, nhu cầu về không gian riêng tư và sự công nhận của trẻ ngày càng rõ hơn. Nếu trẻ chỉ nhận được những phản ứng mang tính cấm đoán, kiểm soát, các em có thể càng hạn chế chia sẻ những gì đang xảy ra trong đời sống cá nhân và trên môi trường mạng. Điều này không đồng nghĩa với việc cha mẹ buông lỏng việc bảo vệ trẻ trên Internet.

Theo hướng tiếp cận của chuyên gia, điều quan trọng là cha mẹ vừa đặt ra những giới hạn cần thiết để bảo đảm an toàn, vừa duy trì sự tôn trọng và niềm tin để trẻ có thể nói ra những điều khiến mình lo sợ.

Đừng chờ đến khi trẻ gặp chuyện mới bắt đầu trò chuyện

Trẻ tiếp cận Internet ngày càng sớm, nhưng không phải em nào cũng có đủ kiến thức và kỹ năng để nhận diện những nguy cơ phía sau một mối quan hệ trên mạng. Cha mẹ cần giúp trẻ hiểu rằng cơ thể mình thuộc về mình, những vùng riêng tư phải được tôn trọng và không ai có quyền ép buộc trẻ thực hiện bất kỳ hành vi nào khiến trẻ sợ hãi hoặc không thoải mái.

Trẻ cũng cần được hướng dẫn không gửi hình ảnh, video nhạy cảm, không tự ý gặp riêng người quen qua mạng và không giữ bí mật với cha mẹ về những yêu cầu khiến mình sợ hãi. Một khi hình ảnh riêng tư đã được gửi đi, trẻ không còn hoàn toàn kiểm soát được việc hình ảnh đó được lưu giữ, sao chép hay phát tán như thế nào. Vì vậy, nếu chẳng may đã gửi, trẻ không nên tiếp tục gửi thêm hoặc tự gặp người đang đe dọa mình.

Cha mẹ cần bình tĩnh cùng con lưu giữ tin nhắn, tài khoản, ảnh chụp màn hình và những thông tin liên quan để có cơ sở tìm kiếm sự hỗ trợ, trình báo khi cần thiết. Quan trọng không kém là cách cha mẹ phản ứng khi phát hiện sự việc. Thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “Tại sao con lại làm như vậy?”, cha mẹ có thể giúp trẻ bình tĩnh và nói: “Con cứ nói cho mẹ nghe, mẹ sẽ cùng con giải quyết”.

Bên cạnh chuyện học hành, cha mẹ cũng có thể chủ động hỏi con về đời sống trên mạng: “Có ai làm con khó chịu không?”, “Có ai yêu cầu con giữ bí mật với bố mẹ không?” hoặc “Có ai xin ảnh riêng tư của con không?”. Những cuộc trò chuyện này nên được thực hiện từ trước khi sự cố xảy ra, thay vì chỉ bắt đầu khi cha mẹ phát hiện một vấn đề. Bởi để bảo vệ trẻ trên môi trường mạng, kiểm soát thiết bị chỉ là một phần. Quan trọng hơn, trẻ cần được trang bị kiến thức để nhận biết nguy cơ, kỹ năng để tự bảo vệ và một người lớn mà các em đủ tin tưởng để tìm đến khi cảm thấy không an toàn.