MC Quyền Linh: “Lắng nghe cũng là cách để bảo vệ trẻ em”

Truyền thông về quyền trẻ em cần được làm mạnh hơn, sâu hơn

Có những đứa trẻ không thiếu cơm ăn, áo mặc, nhìn từ bên ngoài, các em dường như có đủ điều kiện để trưởng thành. Nhưng bên trong, không ít đứa trẻ lại lớn lên cùng những nỗi sợ âm thầm: Sợ điểm kém, sợ bị so sánh, sợ làm cha mẹ thất vọng, sợ nói ra điều mình nghĩ rồi bị gạt đi.

Nhiều năm gắn bó với các chương trình thiện nguyện, đi qua những vùng sâu, vùng xa và gặp nhiều hoàn cảnh yếu thế, MC Quyền Linh nói điều khiến anh day dứt không chỉ là cái nghèo. 

“Tôi đi nhiều nơi nghèo khó và thấy trẻ em ở những nơi ấy còn thiệt thòi lắm. Nhiều em chưa biết mình có quyền được yêu thương, được bảo vệ, được lắng nghe. Không chỉ trẻ em, mà nhiều người lớn cũng chưa hiểu đầy đủ về quyền trẻ em”, MC Quyền Linh chia sẻ.

Điều khiến anh trăn trở là bạo lực với trẻ em không phải lúc nào cũng hiện ra bằng vết bầm, vết thương trên thân thể. Có những tổn thương đến từ lời quát mắng, sự áp đặt, những yêu cầu vô lý hoặc cách người lớn đối xử khiến trẻ thấy mình nhỏ bé, sợ hãi và không có tiếng nói.

Từ những điều chứng kiến, nam MC cho rằng việc truyền thông về quyền trẻ em cần được làm mạnh hơn, sâu hơn, đặc biệt ở các địa bàn còn khó khăn. Trẻ em cần biết các em có quyền được bảo vệ, được tôn trọng, được nói lên tiếng nói của mình. Người lớn càng cần hiểu rằng yêu thương trẻ không đồng nghĩa với việc áp đặt trẻ.

Không chỉ trẻ em ở vùng khó mới chịu thiệt thòi. Trong nhiều gia đình có điều kiện hơn, trẻ cũng đang đối diện với một dạng áp lực khác: áp lực phải giỏi, phải thành công, phải trở thành niềm tự hào của người lớn.

MC Quyền Linh nhìn thấy không ít đứa trẻ có lịch học kín từ sáng đến tối. Học chính khóa, học thêm, học đàn, học múa, học vẽ, học ngoại ngữ, học thể thao. Ngay cả mùa hè, khoảng thời gian lẽ ra trẻ được nghỉ ngơi, vui chơi, cũng trở thành “mùa học” với những lớp nối tiếp nhau.

“Có nhiều trẻ em gần như không còn tuổi thơ. Hè đến, lẽ ra các em được nghỉ ngơi, được chơi, được sống đúng với lứa tuổi của mình, nhưng lại tiếp tục đi học. Học hết cái này đến cái kia, bị cuốn vào một vòng xoáy rất mệt mỏi”, anh bày tỏ.

Điều đáng nói, những áp lực ấy nhiều khi bắt đầu từ tình thương. Cha mẹ thương con nên muốn con học giỏi. Ông bà thương cháu nên mong cháu có tương lai tốt. Nhưng khi tình thương đi kèm sự kiểm soát, đứa trẻ không còn được hỏi: “Con thích gì?”, “Con có mệt không?”, “Con muốn trở thành ai?”.

Nhiều gia đình vô tình đặt…KPI cho con cái

Nhiều gia đình vô tình đặt “KPI” lên con cái. Khi trẻ không đạt được kỳ vọng, cha mẹ thất vọng, buồn bã, thậm chí tức giận. Dần dần, đứa trẻ có thể hiểu rằng mình chỉ có giá trị khi đạt thành tích tốt.

“Cha mẹ rất thương con, nhưng đôi khi vì thương mà lại muốn con giống người này, người kia. Thấy bạn của con giỏi thì về so sánh, thấy con không làm được như vậy thì bực mình. Người lớn nói xong có thể quên, nhưng trẻ em thì nhớ rất lâu”, anh nói.

Sự so sánh, vì thế, là một dạng bạo lực tinh thần rất dễ bị xem nhẹ. Người lớn thường nghĩ mình đang động viên con cố gắng, nhưng trong cảm nhận của trẻ, đó có thể là thông điệp rằng: con kém cỏi, con chưa xứng đáng, con luôn thua ai đó.

Từ những vụ việc đau lòng liên quan đến bạo hành, xâm hại trẻ em trong môi trường gia đình, MC Quyền Linh nhìn nhận đây là hồi chuông cảnh báo nghiêm khắc về trách nhiệm của người lớn. Đặc biệt, với những gia đình có sự thay đổi về cấu trúc như cha mẹ ly hôn, cha hoặc mẹ có người bạn đời mới, sự an toàn của trẻ càng cần được đặt lên hàng đầu.

Khi người lớn bắt đầu một mối quan hệ mới, điều đầu tiên phải nghĩ đến không chỉ là cảm xúc của mình, mà còn là tâm lý và sự an toàn của con.

Nam MC cũng nhấn mạnh, nhiều vụ bạo hành, xâm hại trẻ em lại xảy ra bởi người quen, thậm chí người thân. Chính sự chủ quan của cha mẹ, suy nghĩ “người nhà thì chắc không sao”, đôi khi khiến trẻ rơi vào nguy hiểm.

Bởi vậy, cha mẹ cần dạy con kỹ năng tự bảo vệ từ sớm: đâu là vùng riêng tư của cơ thể, ai được phép hoặc không được phép chạm vào, khi thấy bất an phải nói với ai, tìm sự giúp đỡ ở đâu. Nhưng quan trọng hơn cả là cha mẹ phải tạo được niềm tin để con dám nói.

Nếu trẻ sợ cha mẹ, trẻ sẽ im lặng. Nếu mỗi lần nói thật đều bị mắng, trẻ sẽ học cách giấu đi. Nếu mọi cảm xúc của trẻ đều bị xem là “chuyện trẻ con”, các em sẽ không còn muốn chia sẻ. Khi đó, ngôi nhà có thể vẫn đủ đầy, nhưng lại không còn là nơi trẻ thấy an toàn để trở về.

“Làm cha mẹ hôm nay khó không chỉ vì phải kiếm tiền cho con, mà còn vì phải đủ kiên nhẫn để hiểu con. Cha mẹ không thể ở bên con 24 giờ mỗi ngày để bảo vệ con từng phút, nhưng cũng không thể giao hết con cho nhà trường, xã hội”, anh chia sẻ.

Với MC Quyền Linh, làm bạn với con không có nghĩa là buông lỏng hay để con muốn làm gì cũng được. Làm bạn với con là tạo ra một khoảng cách đủ gần để trẻ không sợ cha mẹ, đủ tin để nói ra điều mình nghĩ, đủ an toàn để thừa nhận mình sai và sửa sai.

Một đứa trẻ được yêu thương thật sự không chỉ là đứa trẻ được ăn ngon, mặc đẹp, học trường tốt. Đó còn là đứa trẻ được thấu hiểu, được đồng cảm, được chở che và được bao dung. Trẻ cần biết rằng dù điểm số chưa tốt, dù mắc lỗi, dù chưa hoàn hảo, các em vẫn được cha mẹ yêu thương./.