Cần xây dựng "lá chắn" pháp lý để trẻ em vững bước trong kỷ nguyên số

Trao đổi với PV Tạp chí Trẻ em Việt Nam, ông Hà Đình Bốn, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, Nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (cũ) nhận định, giá trị lớn nhất của mỗi đạo luật không chỉ nằm ở những quy định trên giấy, mà ở khả năng bảo vệ quyền trẻ em trong thực tiễn, phù hợp thực tế cuộc sống, rõ ràng minh bạch và thuận lợi trong triển khai thực hiện và bảo đảm không một trẻ em nào bị bỏ lại phía sau do rào cản pháp lý.

DẤU ẤN CHÍNH SÁCH: TỪ KIẾN NGHỊ ĐẾN LUẬT PHÁP

PV: Thời gian qua, nhiều kiến nghị của Hội đã được tiếp thu trong các đạo luật quan trọng, đặc biệt có tới 7/11 kiến nghị được đưa vào Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2025. Theo ông, điều này có ý nghĩa như thế nào đối với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và bảo đảm quyền trẻ em ở Việt Nam?

Ông Hà Đình Bốn: Tư pháp người chưa thành niên là vấn đề được nhiều quốc gia trên thế giới đặc biệt quan tâm. Tại Việt Nam, việc Quốc hội thông qua Luật Tư pháp người chưa thành niên vào năm 2024 là một dấu mốc pháp lý hết sức quan trọng, đáp ứng kiến nghị của nhiều cơ quan, tổ chức sau nhiều năm nghiên cứu và đề xuất.

Đây là một tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước Việt Nam, nội luật hóa Công ước quốc tế về trẻ em và các văn bản pháp lý quốc tế có liên quan, phù hợp điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam. Trên thực tế, không nhiều quốc gia ban hành một đạo luật riêng điều chỉnh toàn diện lĩnh vực tư pháp người chưa thành niên như Việt Nam.

Trong quá trình xây dựng luật, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam đã luôn đồng hành cùng Ban soạn thảo dự án luật, tham gia rất tích cực trong suốt quá trình soạn thảo cho đến khi thông qua. Hội cử cán bộ tham gia Ban soạn thảo, Tổ biên tập; đồng thời cử các chuyên gia trực tiếp hỗ trợ Ban soạn thảo do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao làm Trưởng ban soạn thảo.

Đây là đạo luật có phạm vi điều chỉnh rộng, có liên quan đến nhiều luật hiện hành như Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Trẻ em cùng các quy định liên quan đến xử lý người chưa thành niên vi phạm pháp luật. Vì vậy, việc xây dựng luật đòi hỏi phải được đánh giá tác động toàn diện, nghiên cứu rất kỹ lưỡng để vừa bảo đảm tính khoa học, kế thừa, đảm bảo thống nhất với hệ thống pháp luật Việt Nam.

Tinh thần xuyên suốt của đạo luật là “lấy trẻ em làm trung tâm”. Đối với người chưa thành niên vi phạm pháp luật, mục tiêu không phải chỉ là xử lý hay trừng phạt, mà quan trọng hơn là giúp các em nhận thức được sai lầm, có cơ hội sửa chữa để trở thành công dân có ích cho xã hội. Trong toàn bộ quá trình điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án phải bảo đảm đầy đủ quyền con người, quyền công dân; ưu tiên áp dụng những biện pháp pháp lý có lợi nhất cho trẻ em và người chưa thành niên, chỉ áp dụng biện pháp cách ly các em khỏi gia đình, cộng đồng khi thật sự cần thiết khi không còn biện pháp nào khác.

Từ quan điểm này Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam đã nhiều lần kiến nghị, đề xuất tại các hội nghị, hội thảo và bằng văn bản về việc cần xây dựng quy trình điều tra, truy tố, xét xử theo hướng thân thiện; đồng thời quy định chặt chẽ việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn như tạm giữ, tạm giam, chỉ áp dụng trong trường hợp thật sự cần thiết và phù hợp với Công ước quốc về quyền trẻ em, cũng như các quy định của pháp luật quốc tế.

Sau khi Quốc hội thông qua Luật Tư pháp người chưa thành niên vào tháng 11/2024, đa số các kiến nghị của Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam đã được tiếp thu và cụ thể vào trong luật. Luật đã khẳng định nguyên tắc xuyên suốt trong luật là điều tra, truy tố, xét xử theo hướng thân thiện với trẻ em và người chưa thành niên; ưu tiên áp dụng những biện pháp có lợi nhất cho người chưa thành niên và nhìn nhận các em không chỉ là người vi phạm pháp luật mà còn coi các em là nạn nhân cần được bảo vệ và hỗ trợ pháp lý và tạo kiện cho các em tái hòa nhập cộng đồng.

Bên cạnh những quy định cụ thể, luật còn bổ sung các quy định mang tính nguyên tắc để trong những trường hợp chưa được quy định chi tiết, các cơ quan tiến hành tố tụng vẫn phải ưu tiên áp dụng các biện pháp thân thiện nhằm bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em và người chưa thành niên.

Đối với các trường hợp người chưa thành niên phạm tội mà buộc phải tạm giữ hoặc tạm giam, luật cũng quy định rõ phải lựa chọn phương án có lợi nhất cho người chưa thành niên, phải bố trí giam giữ riêng, áp dụng thời hạn và mức hình phạt thấp hơn so với người đã thành niên, đồng thời ưu tiên tối đa áp dụng các biện pháp xử lý không tước tự do hoặc giáo dục tại gia đình, cộng đồng. Chỉ khi không còn giải pháp nào khác mới áp dụng biện pháp cách ly các em khỏi xã hội và việc cách ly cũng phải ở mức tối thiểu, trong thời gian ngắn nhất.

Có thể nói rằng, Luật Tư pháp người chưa thành niên đã thiết lập một quy trình khá toàn diện, khép kín, từ khi trẻ em, người chưa thành niên vi phạm pháp luật, quá trình điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án cho đến giai đoạn tái hòa nhập cộng đồng. Đây là bước tiến rất lớn trong việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên vi phạm pháp luật.

Sau khi luật được ban hành, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam đã và đang phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức xã hội và các tổ chức quốc tế tuyên truyền, phổ biến sâu rộng các quy định của luật đến người dân, đặc biệt là trẻ em, người chưa thành niên, cha mẹ và những người trực tiếp làm công tác bảo vệ trẻ em. Hội cũng đang phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng biên soạn tài liệu, tổ chức tập huấn cho một số cán bộ công an, kiểm sát, tòa án, luật sư, trợ giúp viên pháp lý và đội ngũ cán bộ làm công tác trẻ em nhằm bảo đảm việc áp dụng pháp luật được thống nhất, đúng quy định và bảo vệ tốt nhất quyền lợi của trẻ em. Tuy nhiên, luật chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được triển khai nghiêm túc trong thực tiễn.

Vì vậy, cùng với công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, Hội tiếp tục phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền tham gia giám sát việc thực thi pháp luật, từ Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp đến các cơ quan bảo vệ pháp luật, nhằm kịp thời phát hiện và xử lý kịp thời, nghiêm minh những hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm quyền trẻ em, người chưa thành niên.

Thực tế đã có một số vụ việc cho thấy nếu các cơ quan tiến hành tố tụng không tuân thủ nguyên tắc thân thiện, thậm chí có dấu hiệu bao che, vi phạm pháp luật, một số cán bộ thực thi pháp luật cũng đã phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hình vi vi phạm pháp luật.

Có thể khẳng định, việc ban hành Luật Tư pháp người chưa thành niên là bước khởi đầu rất quan trọng trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ trẻ em. Nhưng để những quy định tiến bộ của luật thực sự đi vào cuộc sống, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát và xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên trách có đủ năng lực, nhận thức và trách nhiệm trong việc bảo vệ quyền trẻ em từ Trung ương đến địa phương.

PV: Thời gian qua, Hội đã trực tiếp tham gia hỗ trợ hàng trăm vụ việc liên quan đến bạo lực, xâm hại, mua bán người và nhiều hành vi xâm phạm quyền trẻ em. Theo ông, đâu là vai trò khác biệt của Hội trong việc trở thành "địa chỉ tin cậy" để trẻ em, gia đình và cộng đồng tìm đến khi quyền trẻ em bị xâm phạm?

Ông Hà Đình Bốn: Việc lên tiếng, phát biểu chính kiến và tham gia bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em luôn là một trong những trách nhiệm quan trọng của Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam theo quy định của Luật Trẻ em. Những năm gần đây, khi nhận thức của người dân về quyền trẻ em ngày càng được nâng cao, các vụ việc liên quan đến bạo lực, xâm hại, mua bán phụ nữ, trẻ em, xâm hại tình dục hay các hành vi vi phạm quyền trẻ em đã được người dân chủ động phản ánh nhiều hơn tới Hội.

Với tổ chức từ Trung ương đến các hội địa phương, cùng sự tham gia của đội ngũ luật sư, luật gia và các chuyên gia pháp lý, Hội đã từng bước phát huy vai trò là cầu nối giữa trẻ em, gia đình với các cơ quan chức năng trong quá trình bảo vệ quyền trẻ em. 

Trong mấy năm qua, Hội đã ban hành khoảng hàng trăm văn bản, ý kiến chính thức thể hiện quan điểm đối với các vụ việc có dấu hiệu vi phạm quyền trẻ em. Các kiến nghị này được gửi tới các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền ở các cấp, các ngành về những vụ việc xảy ra trong gia đình, nhà trường cho đến ngoài xã hội. Trên cơ sở quy định của pháp luật, Hội đã nghiên cứu kỹ lưỡng và đưa ra quan điểm của Hội luôn rõ ràng, kiên quyết đối với mọi hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật và xâm hại quyền trẻ em. 

Thực tế cho thấy, ngày càng nhiều gia đình và nạn nhân chủ động tìm đến Hội để được hỗ trợ pháp lý và tư vấn tâm lý xã hội. Nhiều người gọi điện trực tiếp, hoặc gọi Tổng đài Quốc gia bảo vệ trẻ em 111, cũng có nhiều trường hợp đến làm việc trực tiếp với Hội. Điều đó cho thấy Hội đang từng bước trở thành địa chỉ tin cậy để trẻ em và gia đình tìm đến để được trợ giúp khi quyền và lợi ích hợp của các em bị xâm phạm.

Điều đáng trân trọng là hầu hết các vụ việc Hội tham gia đều được theo dõi và trợ giúp đến khi có kết quả. Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, Hội vẫn ưu tiên thực hiện tư vấn pháp lý miễn phí; đồng thời vận động đội ngũ luật sư, luật gia và các chi hội luật sư vi quyền trẻ em cùng tham gia bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng cho trẻ em và gia đình các em.

Kết quả đó có được trước hết nhờ đội ngũ chuyên gia, luật sư giàu kinh nghiệm của Hội. Nhiều người từng công tác tại các cơ quan nhà nước, các cơ quan tiến hành tố tụng, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội, có kiến thức pháp luật vững vàng, am hiểu thực tiễn và nhiều năm trực tiếp tham gia công tác bảo vệ trẻ em. Đội ngũ chuyên gia tư vấn là những người nhiệt tình, tâm huyết, làm việc với tinh thần trách nhiệm và sự tận tâm đối với sự nghiệp bảo vệ trẻ em. 

Có vụ án đặc biệt phức tạp, có nhiều nạn nhân là trẻ em, nhiều nơi, có em không xác định được cha mẹ, Hội đã cử cán bộ đồng hành trong nhiều năm để trợ giúp và bảo vệ các em và gia đình trong suốt quá trình tố tụng. Điển hình là vụ án mua bán nhiều trẻ em từ các tỉnh phía Nam ra Hà Nội. Quá trình giải quyết vụ án gặp rất nhiều khó khăn khi nhiều cháu không xác định được cha mẹ hoặc người thân.

Trong trường hợp đó, Hội đã cử luật sư tham gia bảo vệ quyền lợi cho các em, đồng thời chính thức đứng ra làm tổ chức giám hộ, bảo lãnh để các em được chăm sóc và bảo vệ theo đúng quy định của pháp luật. Sau khi vụ án được xét xử, các em vẫn được bảo đảm điều kiện học tập và sinh hoạt. Nhiều nhà hảo tâm, doanh nghiệp tiếp tục đồng hành, hỗ trợ để các em có điều kiện đến trường. Đến nay, nhiều cháu đã hoàn thành học bậc tiểu học, có cháu đang học trung học cơ sở.

BẢO VỆ TRẺ EM BẮT ĐẦU TỪ TRÁCH NHIỆM CỦA MỖI GIA ĐÌNH

PV: Mặc dù đã đạt nhiều kết quả tích cực, nhưng công tác bảo vệ trẻ em vẫn còn không ít khoảng trống. Từ thực tiễn tham gia bảo vệ quyền trẻ em, theo ông đâu là những thách thức lớn nhất hiện nay và cần những giải pháp gì để nâng cao hiệu quả hệ thống bảo vệ trẻ em trong thời gian tới?

Ông Hà Đình Bốn: Có thể khẳng định, những hoạt động của Hội trong thời gian qua đã góp phần bảo vệ quyền trẻ em, đồng thời hỗ trợ các cơ quan nhà nước, các tổ chức giải quyết được nhiều vụ việc liên quan đến quyền trẻ em, nhiều trẻ em bị xâm hại, bạo lực, các quyền về hộ tịch như khai sinh, đăng ký hộ tịch, cũng như nhiều quyền cơ bản khác của trẻ em.

Tuy nhiên, đó mới chỉ là một phần rất nhỏ so với thực tiễn. Mỗi ngày, trên cả nước vẫn còn một số trẻ em vẫn chưa được đảm bảo đầy đủ các quyền. Vẫn còn những em chưa được đăng ký khai sinh, chưa có giấy tờ hợp lệ để đến trường; vẫn còn tình trạng bạo lực xảy ra ngay trong gia đình, nhà trường, tai nạn đuối nước, tai nạn thương tích và tai nạn giao thông đối với trẻ em vẫn diễn ra...

Hiện nay, mô hình chính ba cấp đang trong quá trình hoàn thiện cơ chế, chính sách, nên ở một số nơi vẫn còn thiếu cán bộ chuyên trách, thiếu nguồn lực và nhiều nhiệm vụ mới được chuyển giao nhưng cán bộ chưa được đào tạo đầy đủ. Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ có kinh nghiệm đã nghỉ hưu hoặc chuyển công tác, dẫn đến thiếu đội ngũ cán bộ chuyên trách có chuyên môn phù hợp về bảo vệ trẻ em.

Do đó cần phải tiếp tục rà soát hệ thống pháp luật nói chung, trong đó có hệ thống pháp luật về bảo vệ, chăm sóc trẻ em, từ đó kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoàn thiện hệ thống pháp luật, bổ sung cơ chế chính sách, xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm từng cơ quan, tổ chức và cá nhân để đáp ứng yêu cầu hiện phát triển khoa học công nghệ hiện nay. Đồng thời tổ chức thực hiện có hiệu quả cá quy định của pháp luật trên thực tế.

Bên cạnh đó, các tổ chức tham gia bảo vệ trẻ em cũng cần được trao đầy đủ thẩm quyền theo quy định của pháp luật. Khi chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn được quy định rõ ràng thì việc giám sát, xác minh, phối hợp với các cơ quan chức năng mới được thực hiện hiệu quả, đúng pháp luật và góp phần bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em.

Chỉ khi các cơ quan được trao đầy đủ thẩm quyền và có điều kiện đảm bảo thực hiện thì họ mới có cơ sở pháp lý để thực hiện đúng trách nhiệm của mình trong bảo vệ trẻ em. Song song việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, củng cố các thiết chế bảo vệ trẻ em và xây dựng bộ máy đủ nhân lực, đủ nguồn lực từ trung ương đến địa phương, nhất là ở cấp cơ sở xã phường, để thực hiện hiệu quả các chính sách, pháp luật, và chăm lo tốt nhất cho trẻ em. 

Vấn đề đặt ra hiện nay là cùng với việc tiếp tục cải cách hành chính và tinh gọn bộ máy, cần phát huy mạnh hơn vai trò của các tổ chức xã hội và các lực lượng xã hội ở cộng đồng. Không nhất thiết mọi hoạt động đều phải do bộ máy hành chính nhà nước trực tiếp thực hiện. Nhà nước cần nghiên cứu trao cho các tổ chức xã hội đảm nhiệm một số dịch vụ xã hội, Nhà nước có cơ chế phù hợp, giao nhiệm vụ và đặt hàng các tổ chức xã hội thực hiện những dịch vụ bảo vệ trẻ em, đồng thời bảo đảm nguồn lực cần thiết, hiệu quả sẽ rất thiết thực. Đây cũng là kinh nghiệm đã được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng thành công.

PV: Thưa ông, trong bối cảnh trẻ em đang có nhiều cơ hội và đối mặt với thách thức trong kỷ nguyên số, theo ông cần làm gì để bảo đảm mọi trẻ em đều được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản và không ai bị bỏ lại phía sau?

Ông Hà Đình Bốn: "Không để ai bị bỏ lại phía sau" không chỉ là một khẩu hiệu mà là mục tiêu, chiến lược xuyên suốt của Đảng và Nhà nước trong bảo đảm an sinh xã hội. Đối với trẻ em cũng vậy, mục tiêu đặt ra là không để bất kỳ trẻ em nào bị bỏ lại phía sau. Đây vừa là định hướng lớn, vừa là thách thức rất lớn đối với các cấp, các ngành, đặc biệt là những đơn vị làm công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em. Muốn thực hiện được mục tiêu đó, trước hết phải kịp thời phát hiện những trẻ em đang có nguy cơ bị bỏ lại phía sau để có giải pháp hỗ trợ phù hợp.

Điều quan trọng nhất là phải bảo đảm sự công bằng trong việc tiếp cận các quyền cơ bản của trẻ em. Trước hết là quyền được tiếp cận pháp lý. Mỗi trẻ em khi sinh ra phải được đăng ký khai sinh ngay lập tức không kể bất cứ lý do gì, có đầy đủ giấy tờ nhân thân, được xác định họ tên, nơi cư trú và các quyền pháp lý theo quy định. Trường hợp chưa xác định được cha, mẹ thì cũng phải có cơ chế bảo đảm quyền lợi cho trẻ em. Đồng thời, pháp luật phải tôn trọng quyền riêng tư, danh dự và nhân phẩm của trẻ, không vì các thủ tục pháp lý mà làm ảnh hưởng đến đời sống riêng tư của các em.

Bên cạnh đó là quyền được bảo vệ, chăm sóc và phát triển. Mọi trẻ em đều phải được tiếp cận dịch vụ học tập, y tế, chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng và điều kiện sống tối thiểu. Không thể để bất kỳ trẻ em nào thiếu cơm ăn, áo mặc hoặc không được đến trường. Những trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt cần được chăm sóc trong gia đình, cộng đồng hoặc được bố trí các hình thức chăm sóc thay thế phù hợp nhất theo đúng quy định của pháp luật. Nói cách khác, để không trẻ em nào bị bỏ lại phía sau, các dịch vụ thiết yếu về pháp lý, giáo dục, y tế và chăm sóc phải được bảo đảm cho mọi trẻ em.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, trẻ em cũng cần được tiếp cận công nghệ và môi trường số. Tuy nhiên, việc tiếp cận phải phù hợp với từng độ tuổi và đi kèm các biện pháp bảo vệ trước những nguy cơ, hệ lụy có thể phát sinh. Nhiều quốc gia đã quy định giới hạn độ tuổi sử dụng một số nền tảng số; Việt Nam cũng cần nghiên cứu, đưa ra quy định sát thực tế, vận dụng phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam.

Tuy nhiên, công tác bảo vệ trẻ em không thể chỉ dựa vào sự nhiệt tình, điều quan trọng hơn là phải tiếp tục nghiên cứu, kiến nghị hoàn thiện thể chế, hệ thống pháp luật; đồng thời xây dựng bộ máy đủ năng lực để tổ chức thực hiện hiệu quả các chính sách, pháp luật. Đầu tư nguồn lực đầy đủ, kịp thời để đảm bảo thực hiện đầy đủ các quyền trẻ em.

Công tác bảo vệ trẻ em cần được đặt trong một chiến lược tổng thể. Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam sẽ tiếp tục rà soát, bổ sung các mục tiêu, giải pháp để phù hợp với tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng, yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới cũng như những vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn, phù hợp chức năng, nhiệm vụ của Hội.

Dù còn nhiều khó khăn, chúng ta tin tưởng đối vào sự lãnh đạo và quan tâm của Đảng, Nhà nước, các tổ chức xã hội và toàn cộng đồng, vai trò của Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam sẽ ngày càng được khẳng định, góp phần xây dựng một môi trường an toàn, lành mạnh để mọi trẻ em đều được phát triển toàn diện và không ai bị bỏ lại phía sau.

PV: Trong bối cảnh trẻ em lớn lên giữa những cơ hội và thách thức của kỷ nguyên số, ông muốn gửi gắm thông điệp gì tới các bậc phụ huynh và toàn xã hội để mỗi trẻ em đều có thể lớn lên hạnh phúc, an toàn và được tôn trọng?

Ông Hà Đình Bốn: Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam lần này không chỉ đề ra nghị quyết mà còn xác định những giải pháp và chiến lược cụ thể để phù hợp với yêu cầu của giai đoạn mới. Hội sẽ tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan, tổ chức trong việc triển khai các chiến lược lớn của Đảng và Nhà nước về bảo vệ trẻ em, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng cũng như nhiều chương trình, chiến lược liên quan khác.

Tinh thần của các Nghị quyết của Đảng cần được cụ thể hóa thành những chương trình hành động thiết thực trong từng lĩnh vực như văn hóa, giáo dục, chuyển đổi số, Chính phủ điện tử hay phát triển công nghệ số. Đối với Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, điều quan trọng là vận dụng những chủ trương đó một cách phù hợp với công tác bảo vệ trẻ em. Hội không ôm đồm mọi việc, mà xác định rõ vai trò, phạm vi trách nhiệm của mình để góp phần cùng các cơ quan, tổ chức đóng góp vào mục tiêu chung. 

Qua đây, chúng ta mong muốn các gia đình, các bậc phụ huynh và toàn xã hội cùng chung tay vì trẻ em, vì tương lai của đất nước. Điều đầu tiên, cha mẹ cần thực hiện đầy đủ trách nhiệm và nghĩa vụ của mình. Chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục và bảo vệ con không phải là việc muốn làm hay không làm, mà là nghĩa vụ đã được pháp luật quy định. Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Trẻ em đều xác định rõ cha mẹ có trách nhiệm nuôi dưỡng, bảo vệ và chăm sóc con, tạo điều kiện tốt nhất để con phát triển toàn diện. Bên cạnh đó, trẻ em cũng cần được giáo dục để hiểu quyền và bổn phận của mình, biết tuân thủ các quy định của pháp luật và có trách nhiệm với bản thân, gia đình cũng như cộng đồng.

Trên cơ sở các Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, toàn dân và mọi gia đình, nhà trường, Nhà nước và xã hội, các tổ chức xã hội và tất cả trẻ em cùng chung sức thực hiện tốt nghĩa vụ, trách nhiệm của mình thì công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em sẽ đạt được những kết quả tích cực, để mọi trẻ em đều được thụ hưởng tất cả các quyền trẻ em và mọi trẻ em được sống và phát triển trong môi trường an toàn, lành mạnh.

Trân trọng cảm ơn ông vì những chia sẻ ý nghĩa trong công tác chăm sóc và bảo vệ trẻ em!