Tư tưởng Hồ Chí Minh - Nền tảng bền vững cho sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em

Trẻ em là trung tâm của chiến lược phát triển con người

Trong mọi giai đoạn cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành tình cảm đặc biệt cho trẻ em. Với Người, trẻ em không chỉ là đối tượng cần được yêu thương, chăm sóc mà còn là chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng quyết định sự trường tồn và phát triển của dân tộc. Vì vậy, bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em không đơn thuần là một chính sách xã hội mà phải trở thành một bộ phận hữu cơ của chiến lược phát triển quốc gia.

Cuốn sách "Tư tưởng Hồ Chí Minh với công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em" có giá trị ở chỗ hệ thống hóa một cách mạch lạc những quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về trẻ em; từ tình yêu thương, sự quan tâm gần gũi của Người đến những chỉ dẫn mang tầm chiến lược về “trồng người”.

Qua đó, tác giả làm nổi bật một tư tưởng xuyên suốt là mọi chủ trương, chính sách phát triển đều phải hướng tới mục tiêu tạo điều kiện để trẻ em được phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, đạo đức, nhân cách và năng lực làm chủ tương lai.

Tinh thần ấy tiếp tục được Đảng và Nhà nước kế thừa, phát triển trong nhiều văn kiện quan trọng. Luật Trẻ em năm 2016 xác lập rõ các quyền cơ bản của trẻ em và nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em trong các quyết định liên quan đến trẻ em. Chỉ thị số 28-CT/TW ngày 25/12/2023 của Bộ Chính trị tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu tăng cường công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. 

Tuy nhiên, quá trình phát triển cũng đặt ra nhiều thách thức mới. Không gian mạng mở rộng kéo theo nguy cơ xâm hại trẻ em trên môi trường số, bạo lực học đường, tai nạn thương tích, đuối nước, xâm hại tình dục, sức khỏe tâm thần và khoảng cách phát triển giữa các vùng miền tiếp tục là những vấn đề cần được quan tâm.

Điều đó cho thấy, bảo vệ trẻ em không còn là nhiệm vụ của riêng ngành lao động, giáo dục hay y tế mà đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Trong bối cảnh ấy, cuốn sách "Tư tưởng Hồ Chí Minh với công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em" của tác giả Đặng Hoa Nam mang ý nghĩa như một công trình tổng hợp có giá trị lý luận và thực tiễn. Từ việc hệ thống hóa các quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tác giả làm nổi bật tư tưởng xuyên suốt: mọi chủ trương, chính sách phát triển đều phải hướng tới mục tiêu cuối cùng là tạo điều kiện để trẻ em được phát triển toàn diện cả về thể chất, trí tuệ, đạo đức và nhân cách.

Điều đáng chú ý là nhiều tư tưởng được Hồ Chí Minh nêu cách đây hàng chục năm vẫn có ý nghĩa thời sự sâu sắc. Quan điểm coi trẻ em là ưu tiên đặc biệt trong chiến lược phát triển quốc gia, chăm lo cho trẻ em từ gia đình, cộng đồng đến Nhà nước hay yêu cầu xây dựng đội ngũ làm công tác trẻ em tận tâm, chuyên nghiệp đều là những nội dung vẫn đang được cụ thể hóa trong hệ thống chính sách hiện nay.

Từ những luận điểm trong cuốn sách có thể thấy, tư tưởng Hồ Chí Minh về trẻ em có nhiều điểm tương đồng với cách tiếp cận hiện đại của thế giới về quyền trẻ em. Đó là sự coi trọng phẩm giá con người ngay từ những năm đầu đời, lấy lợi ích tốt nhất của trẻ làm trung tâm trong hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện.

Ngày nay, khi Việt Nam đã tham gia Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em, nhiều quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh càng cho thấy giá trị bền vững. Quyền trẻ em không chỉ được bảo đảm bằng hệ thống pháp luật mà còn phải được hiện thực hóa bằng sự ưu tiên trong từng chính sách phát triển, từng chương trình an sinh và từng hành động của cộng đồng.

Chăm lo cho trẻ em là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội

Một trong những điểm nổi bật được tác giả Đặng Hoa Nam phân tích là tư tưởng Hồ Chí Minh luôn đặt công tác trẻ em trong tổng thể trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, gia đình và toàn xã hội.

Theo đó, bảo vệ và giáo dục trẻ em không thể giao riêng cho một ngành hay một tổ chức. Nhiệm vụ này đòi hỏi sự lãnh đạo thường xuyên của các cấp ủy Đảng, sự quản lý hiệu quả của Nhà nước, sự phối hợp chặt chẽ của các đoàn thể và trên hết là vai trò trực tiếp của gia đình.

Cuốn sách nhắc lại nhiều chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên trong việc nuôi dạy con cái. Theo Người, mỗi cán bộ trước hết phải là người cha, người mẹ gương mẫu; mỗi gia đình phải trở thành môi trường đầu tiên hình thành nhân cách trẻ em. Đây là quan điểm vẫn còn nguyên giá trị trong bối cảnh nhiều vấn đề xã hội hiện nay bắt nguồn từ sự thiếu gắn kết giữa gia đình và quá trình giáo dục trẻ.

Bên cạnh gia đình, Hồ Chí Minh cũng dành sự quan tâm đặc biệt tới nhà trường và đội ngũ giáo viên. Người luôn coi nghề giáo là nghề đào tạo những công dân tương lai của đất nước. Vì vậy, người làm giáo dục không chỉ cần trình độ chuyên môn mà còn phải có tình yêu thương trẻ em, tinh thần tự học, ý thức nêu gương và trách nhiệm xã hội.

Cuốn sách cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ làm công tác trẻ em có phẩm chất, năng lực và tâm huyết. Đây là lực lượng trực tiếp đưa chính sách đến với trẻ em, nhất là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em vùng sâu, vùng xa, trẻ em dân tộc thiểu số, trẻ em khuyết tật và những nhóm dễ bị tổn thương. 

Nhất là trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu về chuyên nghiệp hóa đội ngũ cán bộ bảo vệ trẻ em, nhân viên công tác xã hội, tư vấn học đường, cộng tác viên trẻ em ở cơ sở càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Đáng chú ý, tác giả cũng đề cập đến một vấn đề còn mang tính thời sự: công tác trẻ em cần được chuyên nghiệp hóa. Những người làm công tác xã hội, bảo vệ trẻ em cần được đào tạo bài bản, có cơ chế đãi ngộ phù hợp và có điều kiện phát huy vai trò tại cộng đồng. Xu hướng này đang được nhiều quốc gia đã thực hiện và cũng là yêu cầu đặt ra trong quá trình hoàn thiện hệ thống bảo vệ trẻ em ở Việt Nam.

Lan tỏa tư tưởng Hồ Chí Minh để kiến tạo tương lai cho mọi trẻ em Việt Nam

Điều đáng quý ở cuốn sách "Tư tưởng Hồ Chí Minh với công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em" là không chỉ có ý nghĩa như một tài liệu nghiên cứu, mà còn là một gợi mở chính sách. Từ những trang viết về tư tưởng Hồ Chí Minh, người đọc nhận ra rằng chăm lo cho trẻ em không phải là việc của riêng hôm nay, mà là sự chuẩn bị căn cơ cho tương lai đất nước.

Trong thời đại chuyển đổi số, trẻ em cần được bảo vệ không chỉ trong gia đình, nhà trường, cộng đồng, mà cả trên không gian mạng. Các em cần được học tập, vui chơi, chăm sóc sức khỏe, phát triển kỹ năng, được lắng nghe và được tham gia vào những vấn đề liên quan đến mình. Một xã hội phát triển không chỉ đo bằng tăng trưởng kinh tế, mà còn bằng mức độ an toàn, hạnh phúc và cơ hội phát triển của mỗi trẻ em.

Từ góc nhìn đó, cuốn sách của tác giả Đặng Hoa Nam góp phần khẳng định giá trị bền vững của tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác trẻ em. Đó là tư tưởng đề cao con người, lấy trẻ em làm gốc của sự phát triển; coi gia đình là nền tảng, nhà trường là môi trường giáo dục quan trọng, cộng đồng là điểm tựa và Nhà nước là chủ thể kiến tạo chính sách.

Chăm lo cho trẻ em không phải là một khoản chi an sinh đơn thuần, mà là đầu tư cho sự phát triển bền vững của quốc gia. Nguồn lực dành cho giáo dục, y tế, dinh dưỡng, văn hóa và môi trường sống an toàn cho trẻ em hôm nay sẽ tạo nền tảng để hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong tương lai.

Trong hành trình xây dựng Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc, chăm lo cho trẻ em chính là chăm lo cho tương lai dân tộc. Mỗi chính sách đúng đắn, mỗi mái trường an toàn, mỗi gia đình hạnh phúc, mỗi người lớn biết lắng nghe và tôn trọng trẻ em sẽ góp phần nuôi dưỡng một thế hệ công dân khỏe mạnh, nhân ái, sáng tạo và trách nhiệm.

Qua những phân tích của tác giả Đặng Hoa Nam, có thể thấy tư tưởng Hồ Chí Minh về trẻ em không dừng lại ở những giá trị lịch sử mà vẫn đang soi sáng công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em trong giai đoạn mới. Đó là tư tưởng đề cao con người, lấy trẻ em làm gốc của sự phát triển, coi gia đình là nền tảng, cộng đồng là điểm tựa và Nhà nước là chủ thể kiến tạo các điều kiện để mọi trẻ em đều được phát triển toàn diện.

Trong hành trình xây dựng một Việt Nam phát triển nhanh và bền vững, những thông điệp ấy vẫn còn nguyên giá trị. Bởi mỗi đứa trẻ hôm nay không chỉ là niềm hạnh phúc của một gia đình mà còn là tương lai của dân tộc. Đó cũng chính là tinh thần xuyên suốt mà cuốn sách "Tư tưởng Hồ Chí Minh với công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em" mong muốn lan tỏa tới mỗi cán bộ, mỗi gia đình và toàn xã hội.